Vijf van Staven: betekenis en symboliek van de tarotkaart

De kaart in het kort

Het beeld van de kaart

In de Sol da Alma Tarot staan vijf jongens met krullend haar bij elkaar boven op een heuvel van droog, goudkleurig gras. Ze dragen tunieken in verschillende kleuren, dichtgesnoerd met leren riemen – karmijn, blauwgroen, blauw, roestbruin en olijfgroen –, met nauwsluitende kousen en leren laarzen met omwonden benen. Elk houdt een lange houten staf vast, en de vijf staven kruisen elkaar in de lucht, boven de hoofden, in een wirwar van lijnen. De jongen in het midden, in de blauwe tuniek, kijkt recht vooruit; die in de roestbruine tuniek, op de voorgrond, staat met zijn rug naar ons toe; de anderen zijn naar elkaar toe gedraaid. De gezichten zijn geconcentreerd, maar niemand lijkt boos of gewond. De hemel is turkooisblauw, met enkele lichte wolken rechts, en er schijnt een bleke schijf in, als een maan overdag.

In de Rider-Waite-Smith van 1909 is het tafereel in wezen hetzelfde: vijf jongemannen, elk anders gekleed – een in een tuniek met stippen, een ander in het rood, weer een ander in het geel –, zwaaien met staven naar elkaar op een oneffen terrein, onder een effen blauwe hemel. De gebaren zijn wanordelijker en ogen agressiever, met de staven alle kanten op. De Sol da Alma behield de vijf jongens, de vijf staven, de kleren in verschillende kleuren en de blauwe hemel, maar gaf het tafereel een geordendere, bijna gechoreografeerde compositie, en voegde de bleke schijf aan de hemel en het droge gras van de heuvel toe.

In de Tarot de Marseille heeft de Vijf van Staven geen tafereel: hij toont de staven in een patroon gekruist, met een verticale staf in het midden, en sierlijk gebladerte. De strijd van de vijf jongemannen is een schepping van het spel van Waite en Smith.

De symboliek, detail voor detail

Dit is een kaart over wat er gebeurt wanneer verscheidene krachten elkaar ontmoeten. Elk element van het beeld zegt iets over de aard van die ontmoeting.

De gekruiste staven

De willen die zich met elkaar meten. Geen enkele staf raakt een lichaam; ze raken allemaal andere staven. Het is het conflict van ideeën, van projecten, van ambities – en niet, in de regel, van mensen die elkaar kwaad willen doen.

De vijf jongemannen

De energie van de kleur, verdeeld in vijf. Elk heeft zijn eigen kracht en zijn eigen gelijk; niemand heeft gezag over de anderen. Daarom komt er geen einde aan de strijd.

De kleren in verschillende kleuren

De verscheidenheid aan standpunten, temperamenten, belangen. De kaart spreekt over verschillende mensen die dezelfde ruimte proberen in te nemen.

De jeugd

Een strijd met iets van spel, van training, van uitdaging. De jongens beproeven hun kracht, eerder dan dat ze de ander willen vernietigen.

De rustige gezichten

Een detail uit het schilderij van de Sol da Alma: niemand is boos. Wedijver kan gezond zijn, en hier lijkt het meer op concentratie dan op woede.

De heuvel

Het betwiste terrein. Iedereen wil bovenaan staan, en bovenaan is weinig ruimte.

Het droge gras

Het Vuur en Saturnus samen: terrein dat snel vlam vat. Een discrete waarschuwing dat wrijving, als ze niet goed wordt beheerst, brand kan veroorzaken.

De bleke schijf aan de hemel

Een maan overdag, of een gesluierde zon. Niemand kijkt ernaar: ze zijn allemaal te druk met de staven om het licht te zien dat erboven staat.

De geschiedenis van de Vijf van Staven

In de Italiaanse spellen van de vijftiende eeuw en in de Tarot de Marseille, die tussen de zeventiende en de achttiende eeuw vaste vorm kreeg, had de Vijf van Staven geen figuren: het was een schikking van vijf staven, en hij diende voor het tarocchispel. Zijn betekenissen in de kaartlegkunst kwamen later, vanuit het getal en de kleur.

De Golden Dawn gaf hem aan het eind van de negentiende eeuw Saturnus in Leeuw en de titel „Heer van de Strijd”. Het is de eerste van de drie Leeuwkaarten in de kleur Staven, en ze opent een reeks die zich goed achter elkaar laat lezen: de strijd, in de Vijf; de overwinning, in de Zes; de verdediging van de positie, in de Zeven.

Arthur Edward Waite en Pamela Colman Smith gaven hem in het spel van 1909 het beeld van de vijf jongemannen met de staven in de lucht. In zijn boek over het spel beschreef Waite hoe ze met hun staven zwaaien „als in sport of in strijd” en noemde hij het tafereel een nagebootste oorlog – een gevecht dat op een gevecht lijkt, maar het misschien niet is. Die dubbelzinnigheid tussen spel en conflict is de kern gebleven van alle moderne lezingen van de kaart, en is ook die van de Sol da Alma, die de kant van training en eerlijke strijd benadrukt.

De Vijf van Staven rechtop: de betekenis

Rechtop is de Vijf van Staven de kaart van de krachtmeting. Hij spreekt over wedijver – bij een wedstrijd, een sollicitatie, op een markt, in de sport –, over discussies over ideeën in een team, over meningsverschillen in de familie, over een omgeving waarin iedereen gelijk wil hebben. Hij beschrijft een woelige situatie, vol energie, waarin het moeilijk is tot overeenstemming te komen.

Maar de Vijf van Staven is in de regel geen kaart van oorlog. Het is de wrijving die doet groeien: het debat dat dwingt beter na te denken, de concurrentie die dwingt beter te werken, de rivaal die dwingt harder te trainen. Wie hem trekt, bevindt zich vaak in een periode van beproeving, en de kaart zegt dat hij er sterker uit kan komen – als hij het conflict weet te gebruiken als prikkel, en niet als doel.

Hij vraagt ook dat u begrijpt in welke strijd u zich bevindt. Niet elke strijd verdient de energie die u eraan geeft. De uitdaging is te weten wanneer het de moeite waard is de staf te heffen, wanneer het volstaat uw positie te verdedigen, en wanneer het beter is de heuvel af te gaan en de anderen te laten vechten.

De Vijf van Staven omgekeerd

Omgekeerd is de Vijf van Staven dezelfde wrijving, maar steriel. De discussies herhalen zich zonder vooruit te komen, de wedijver is kleinzielig geworden, de energie wordt verspild aan rivaliteiten waarvan niemand meer weet waarom ze begonnen. Het is de slijtage van een werkomgeving waarin iedereen elkaar tegenspreekt, of van een familie waarin elk gesprek op ruzie uitloopt.

In andere lezingen spreekt hij over een conflict dat naar binnen is gekeerd of wordt vermeden: spanningen die niet worden uitgesproken, meningsverschillen die worden ingeslikt, een schijnvrede die ergernis verbergt. Hij kan ook wijzen op de vermoeidheid van wie niet meer wil wedijveren, of op het einde van een strijd – de persoon beseft dat het de moeite niet waard is en laat de staf los. De kaart vraagt u te kiezen: ofwel zegt u wat er te zeggen valt, helder, ofwel verlaat u het strijdperk voorgoed.

De Vijf van Staven in de liefde

In de liefde spreekt de Vijf van Staven over ruzies, kleine rivaliteiten, meningsverschillen die steeds terugkomen. Het is niet per se een crisis: veel stellen leven goed met wat vonken en wat wedijver. Maar de kaart vraagt aandacht voor de toon – of de discussies dichter bij elkaar brengen en verhelderen, of alleen slijten. Hij kan ook wijzen op inmenging van derden, zoals families of vrienden met uitgesproken meningen.

Voor wie alleen is, kan hij een fase beschrijven met veel belangstelling tegelijk, of een strijd om aandacht – verscheidene mensen die in dezelfde persoon geïnteresseerd zijn. Omgekeerd spreekt hij over conflicten die niet worden uitgesproken, over opgestapelde wrok, of over de opluchting van wie ophoudt te vechten voor een relatie die het niet meer waard was.

De Vijf van Staven in werk en geld

In het werk is dit de kaart van de concurrentie: wedstrijden, sollicitatiegesprekken met meerdere kandidaten, betwiste markten, teams met uiteenlopende meningen, woelige vergaderingen. Hij zegt dat u moet vechten voor uw plaats, uw ideeën goed moet presenteren, het project moet verdedigen. Hij begunstigt wie van uitdagingen houdt en goed werkt onder druk, maar vraagt de focus op het doel te houden en niet op persoonlijke rivaliteiten.

In geldzaken wijst hij op een fase waarin inspanning nodig is om te verdienen, zonder grote gemakken – prijsconcurrentie, harde onderhandelingen, geld dat niet zonder strijd binnenkomt. Omgekeerd waarschuwt hij tegen financiële geschillen die voortslepen, conflicten over geld in de familie of tussen vennoten, en tegen het verspillen van energie aan wedijver in dingen die niets opleveren.

De Vijf van Staven in gezondheid en welzijn

Bij vragen over welzijn spreekt de Vijf van Staven over energie die een uitlaatklep nodig heeft – sport, gezonde competitie, intensieve lichamelijke activiteit. Omgekeerd herinnert hij aan de slijtage van een gespannen omgeving of van een onrust die niet ophoudt. De kaarten vervangen geen enkele medische zorg; de lezing geeft houdingen, en geen diagnoses.

De Vijf van Staven in het spirituele leven

Op de innerlijke weg is de Vijf van Staven het conflict tussen verschillende delen van uzelf: verlangens die verschillende kanten op trekken, ideeën die elkaar tegenspreken, de moeite om één enkele richting te vinden. Hij kan ook spreken over debatten met anderen over overtuigingen en wegen. De kaart vraagt u naar de verschillende stemmen te luisteren zonder er één met geweld de overhand te laten krijgen, en te zoeken naar wat ze verbindt.

De Vijf van Staven als advies

Als advies zegt de Vijf van Staven: ga de uitdaging aan, maar kies uw gevechten. Gebruik de concurrentie om te groeien, verdedig uw ideeën met energie, wees niet bang voor het debat. En weet op te houden wanneer de strijd niets meer opbouwt – niet elke staf hoeft te worden geheven.

De Vijf van Staven in de posities van een legging

In het verleden

Een periode van conflicten of wedijver die sporen heeft nagelaten, of die de persoon heeft gedwongen te groeien.

In het heden

Een woelige situatie: verscheidene belangen op het spel, strijd, debat, concurrentie.

In de toekomst

Een uitdaging in aantocht – een wedstrijd, een onderhandeling, een meningsverschil dat moet worden beheerst.

Als obstakel

Rivaliteiten, discussies die niet vooruitkomen, energie verspild aan bijkomstige conflicten.

Als uitkomst

De kwestie wordt niet zonder strijd opgelost; ze vraagt u uw positie te verdedigen of van terrein te veranderen.

Numerologie en correspondenties

De Vijf is de beproeving: de vorm van de Vier breekt, en er is verlies, wrijving of gemis. Het is de trede die dwingt in beweging te komen. In de kleur Staven maakt het feest van de Vier plaats voor de strijd – de energie die tot rust was gekomen, raakt weer in beroering, en elke wil wil zijn plaats. Het is een ongemakkelijk moment, maar een noodzakelijk: zonder dat zou het Vuur in het huis van de Vier indommelen.

In de traditie van de Golden Dawn correspondeert de kaart met Saturnus in Leeuw. Leeuw is het teken van het vaste Vuur, van trots en zelfbevestiging; Saturnus is de planeet van de grenzen, de moeilijkheid en de beproeving. Samen beschrijven ze goed de wrijving van de kaart: de trots van ieder die stuit op de grenzen van de anderen. Het is de eerste van de drie Leeuwkaarten in de kleur, gevolgd door de overwinning van de Zes en de verdediging van de Zeven.

Combinaties met andere kaarten

• Zes van Staven — De strijd eindigt in een overwinning: na de wedijver, de erkenning.
• Zeven van Staven — De positie verdedigen tegen velen; standhouden in een concurrerende omgeving.
• Vijf van Zwaarden — Een conflict dat ontaardt: winnen tegen elke prijs, met verlies voor iedereen.
• Gerechtigheid — Een geschil dat rechtvaardig wordt opgelost, met duidelijke regels of langs juridische weg.
• Gematigdheid — De wrijving bedaart: het is mogelijk de verschillende willen met elkaar te verzoenen.
• Kracht — Moed en zelfbeheersing te midden van het conflict; winnen door kalmte, en niet door kracht.
• Drie van Pentakels — Een team met verschillende meningen dat desondanks goed samenwerkt.
• De Toren — Een conflict dat ontploft en alles in één keer verandert.
• Twee van Bekers — Ruzies binnen het stel die, goed aangepakt, dichter bij elkaar brengen in plaats van uit elkaar te drijven.
• Vier van Zwaarden — Zich terugtrekken uit de strijd om op krachten te komen en na te denken.
• De Zegewagen — Een wedstrijd die wordt gewonnen door vastberadenheid en beheersing.