Zes van Zwaarden: betekenis en symboliek van de tarotkaart

De kaart in het kort

Het beeld van de kaart

In de Sol da Alma Tarot ligt een lange houten boot met dwarsbanken in heel kalm turquoiseblauw water, dat glinstert van gouden weerspiegelingen. Rechtop in de bodem van de boot staan zes zwaarden met een gouden gevest en pareerstang, en lemmeten met een roze tint. Achterin, rechts, staat een man met een baard, in een grijze mantel met kap, leunend op een vaarboom. Voor hem zitten, met hun rug naar de toeschouwer, een vrouw met lang rossig haar, gewikkeld in een grijze sjaal, en een klein kind in het geel. Links is de oever een rotsachtige helling vol bomen; op de achtergrond, rechts, verlicht een grote, nevelige zon blauwige bergen en het wateroppervlak.

In de Rider-Waite-Smith uit 1909 is de scène in wezen dezelfde, en het schilderij van de Sol da Alma is ervan uitgegaan: een veerman boomt een smalle boot voort waarin een vrouw met een kap en een kind zitten, met zes zwaarden rechtop vóór hen, op weg naar een oever met bomen. Maar daar staat de veerman met zijn rug naar ons toe en duwt hij krachtig met de vaarboom, en is het water aan de ene kant glad en aan de andere kant gerimpeld; de hemel is bleek en zonder zon. De Sol da Alma zet de veerman met zijn gezicht naar ons toe, maakt al het water kalm, voegt een zon en een landschap van bos en bergen toe, en geeft de lemmeten een roze kleur.

In de Tarot de Marseille hebben de genummerde kaarten geen scène. De Zes van Zwaarden toont gebogen lemmeten die in elkaar grijpen tot een soort ovaal, met een bloem in het midden. De overtocht per boot is een schepping van de Rider-Waite-Smith.

De symboliek, detail voor detail

Deze kaart is één langzame beweging: niets is onrustig, maar alles gaat vooruit. Elk detail voegt een nuance toe aan het idee van overgang.

De boot

Het middel om over te steken, wat van de ene plek naar de andere brengt. Het is een overtocht die men niet zwemmend maakt: ze vraagt steun, een vervoermiddel, iemand die stuurt.

De zes zwaarden

De gedachten, de herinneringen, de wonden van wat men heeft doorgemaakt. Ze gaan mee in de boot: ze blijven niet op de oever van vertrek. De verandering wist het verleden niet uit, maar brengt het naar een andere plek.

De rechtop gestoken lemmeten

De zwaarden worden niet gehanteerd en vallen niemand aan: ze staan vast, stil. Het conflict is voorbij; wat overblijft is het gewicht ervan.

De veerman

De gids, de hulp, de persoon of de omstandigheid die de overtocht leidt. In de Sol da Alma doet hij met zijn kap en baard denken aan een pelgrim of een oude wijze. Hij is het die de weg kent.

De vaarboom

De geduldige inspanning, die de boot zonder haast voortduwt. De overtocht gaat niet snel, maar wel gestaag.

De vrouw en het kind

Wie wordt meegenomen – het deel van ons dat bescherming nodig heeft, of de mensen die van ons afhankelijk zijn. Ze zitten met hun rug naar ons toe: ze kijken niet meer naar wat ze achterlaten.

Het kalme water

De opluchting, de rust na de storm. In de Rider-Waite-Smith is het water aan de ene kant woelig en aan de andere kant glad: de boot gaat van onrust naar kalmte. In de Sol da Alma is de kalmte al gekomen.

De beboste oever

De bestemming, of wat men achterlaat. Vaste grond, groen, vol leven: er is een plek om naartoe te gaan.

De nevelige zon

Een toevoeging van de Sol da Alma: een zacht, nog versluierd licht aan de horizon. De toekomst is niet verblindend, maar wel lichtend.

De geschiedenis van de Zes van Zwaarden

De tarot ontstond in de vijftiende eeuw in Noord-Italië als kaartspel – de tarocchi –, met de vier kleuren van de Latijnse speelkaarten. In de oudste spellen, zoals die rond 1450 in Milaan voor de Visconti en de Sforza werden geschilderd, en later in de spellen van Marseille, die tussen de zeventiende en de achttiende eeuw hun vaste vorm kregen, toonden de genummerde kaarten alleen de symbolen van de kleur. De Zes van Zwaarden was een schikking van in elkaar grijpende lemmeten, en zijn betekenis kwam voort uit de kleur en het getal.

De Hermetische Orde van de Golden Dawn gaf aan het eind van de negentiende eeuw elke genummerde kaart een planeet in een teken en een titel. De Zes van Zwaarden is Mercurius in Waterman, met de titel „Heer van het Verdiende Succes”. Het is een van de gunstigste momenten van een moeilijke kleur: de inspanning van de geest levert eindelijk resultaat op.

De scène met de boot ontstaat met de Rider-Waite-Smith, getekend door Pamela Colman Smith onder leiding van Arthur Edward Waite en gepubliceerd in 1909 – het eerste wijdverbreide spel met scènes op alle kleine arcana. Waite beschrijft een veerman die passagiers in zijn boot naar de overkant brengt, op een rustige tocht, met een lichte vracht, en geeft de kaart de betekenissen van reis over water, weg, route, gezant, uitweg. De moderne lezing heeft er het idee van een innerlijke overgang aan toegevoegd – van moeilijkheid naar opluchting –, en die volgt de Sol da Alma.

De Zes van Zwaarden rechtop: de betekenis

Rechtop is de Zes van Zwaarden de overtocht. Men verlaat een moeilijke situatie voor een rustiger: het einde van een periode van conflict, stress, verdriet. Het is geen overwinning en geen feest – het is een opluchting. Wie deze kaart trekt, laat meestal iets achter zich, met enige weemoed, maar met het gevoel dat het juist is.

Het is ook de kaart van concrete veranderingen: een verhuizing naar een ander huis, een andere stad of een ander land, een reis, vooral over water, een overplaatsing, een nieuwe baan. Vaak is het een verandering die meer uit noodzaak dan uit verlangen wordt gekozen – maar die uiteindelijk goed doet.

Ten slotte spreekt hij van hulp. De boot heeft een veerman: niemand maakt deze overtocht alleen. Het kan een persoon zijn die leidt, steun die komt, een raad die de weg wijst. De kaart vraagt die hulp te aanvaarden, en geduld te hebben met het trage ritme van de overgang.

De Zes van Zwaarden omgekeerd

Omgekeerd wordt de Zes van Zwaarden niet zijn eigen tegendeel: het is dezelfde overtocht, maar geremd. Ze kan uitgesteld zijn – de verandering waarvan men weet dat ze nodig is en die men niet doorvoert, uit angst, uit gebrek aan middelen, uit gehechtheid aan het vertrouwde. Ze kan halverwege blijven steken – de boot stil midden op het water, zonder terug te gaan of aan te komen.

Of ze kan worden gemaakt met te zware bagage: men vertrekt, maar neemt alles mee, en wat men achter zich wilde laten, gaat mee. Men verandert van plek en herhaalt dezelfde problemen. In beide gevallen vraagt de kaart hetzelfde – beslissen wat in de boot gaat en wat op de oever blijft, en aanvaarden dat men de overkant alleen bereikt door over te steken.

De Zes van Zwaarden in de liefde

In de liefde spreekt de Zes van Zwaarden van een overgang naar een rustiger fase. In een relatie kan het het einde van een crisis zijn – de ruzies bedaren, het stel vindt een andere manier van samenzijn. Het kan ook een verandering zijn die men samen maakt: gaan samenwonen, naar een andere stad verhuizen, ergens anders opnieuw beginnen.

Soms is het de overtocht na een scheiding: zich losmaken van een relatie die pijn deed, met verdriet, maar met het gevoel naar iets beters te gaan. Voor wie alleen is, spreekt hij van een oud verhaal achter zich laten voordat men aan een nieuw begint. Omgekeerd waarschuwt hij ervoor de spoken van de vorige relatie mee te nemen naar de volgende, of voor de verleiding terug te keren naar wat, zoals men al wist, niet werkte.

De Zes van Zwaarden in werk en geld

In het werk kondigt hij een overgang aan: een andere baan, een ander team, een andere werkplek, het einde van een lastige periode. Hij kan wijzen op zakenreizen of een overplaatsing. Het is een gunstige kaart voor wie uit een gespannen omgeving wil wegkomen: de uitweg bestaat, en leidt naar een betere plek.

Wat geld betreft spreekt hij van een geleidelijke verbetering – uit de krappe tijd komen, de financiën stabiliseren na een moeilijke fase. Het is geen snelle rijkdom, het is herstel. Omgekeerd waarschuwt hij tegen vertragingen, veranderingen die meer kosten dan voorzien, of de moeite om een verplichting los te laten die niet meer loont.

De Zes van Zwaarden bij gezondheid en welzijn

Bij vragen over welzijn spreekt de Zes van Zwaarden van langzaam herstel en van opluchting: uit een fase van vermoeidheid of spanning komen, van omgeving veranderen, andere lucht inademen. Hij kan suggereren dat een pauze, een reis of een plek aan het water goeddoen. De kaarten vervangen geen enkele zorg voor de gezondheid: hier, zoals bij elke andere kaart, spreekt de duiding over houding, en niet over diagnose.

De Zes van Zwaarden in het spirituele leven

Op de innerlijke weg is de Zes van Zwaarden het beeld van de overgang van de ene oever naar de andere – een oud motief in veel tradities, waarin het oversteken van water een verandering van staat betekent. Het is de kaart van wie een lijden, een overtuiging, een levensfase achter zich laat, en aanvaardt geleid te worden door iets wat groter is dan de eigen wil. De zwaarden gaan mee in de boot: wijsheid komt niet voort uit vergeten wat het heeft gekost, maar uit het met sereniteit meedragen.

De Zes van Zwaarden als advies

Als advies zegt de Zes van Zwaarden: ga verder. Verlaat de oever van het woelige water, ook al kost het iets, ook al gaat het langzaam. Aanvaard de hulp van wie de weg kent, en kijk niet te veel achterom. Maar hij zegt ook: kies wat u meeneemt. Sommige zwaarden moeten met u mee; andere kunnen, en moeten, achterblijven.

De Zes van Zwaarden in de posities van een legging

In het verleden

Een verandering of een vertrek dat al heeft plaatsgevonden, en dat iemand heeft gebracht waar hij vandaag staat.

In het heden

Een overgang die gaande is: een moeilijke fase verlaten, op weg naar iets rustigers.

In de toekomst

Een verandering die eraan komt – een reis, een verhuizing of een koerswijziging, een kalmte na de storm.

Als obstakel

De moeite om te vertrekken, of het gewicht van wat men per se wil meenemen.

Als uitkomst

De situatie verbetert langzaam. Men komt in rustiger water aan, met de ervaring van wat men heeft doorgemaakt.

Numerologie en correspondenties

De Zes is de overgang: na de beproeving komt de opluchting, de eerlijke ruil, de overtocht naar rustiger terrein. In de kleur Zwaarden – de kleur van de Lucht, van het denken, van het woord en van het conflict – is die overgang de uitweg uit de strijd van de Vijf. De geest vindt een weg uit het conflict: hij lost het niet op met een overwinning, maar verwijdert zich ervan, met de lessen die het bracht. Het is misschien het getal dat het meest letterlijk op een kaart te zien is, in het beeld van de boot.

In de traditie van de Golden Dawn correspondeert de Zes van Zwaarden met Mercurius in Waterman en draagt hij de titel „Heer van het Verdiende Succes”. Mercurius is de planeet van de geest, de communicatie en het reizen; Waterman, een luchtteken, is het teken van afstand, ruime blik en toekomst. Samen geven ze de kaart de intelligentie die een uitweg vindt, en het vermogen de dingen van een afstand te zien, al onderweg.

Combinaties met andere kaarten

• De Dwaas — Een vertrek, een verhuizing naar een ander huis of land, een nieuw begin op een andere plek.
• De Zegewagen — Een reis of een verandering die vastberaden wordt doorgezet; vooruitgaan zonder achterom te kijken.
• De Kluizenaar — Een innerlijke overtocht, in stilte gemaakt; zich terugtrekken om antwoorden te vinden.
• Gematigdheid — Een sereen herstel; de overgang in haar eigen tempo, zonder te forceren.
• De Ster — Na de overtocht de hoop: aankomen op een plek waar men opnieuw kan beginnen.
• Drie van Zwaarden — Zich losmaken van verdriet; de pijn gaat mee in de boot, maar de boot vaart.
• Vijf van Zwaarden — Een conflict verlaten in plaats van het te winnen; kiezen voor vrede.
• Acht van Bekers — Een emotionele situatie die niet meer voldoet achter zich laten; vertrekken op zoek naar iets anders.
• Drie van Staven — Nieuwe horizonten; een reis die kansen opent, misschien in het buitenland.
• Acht van Staven — Een verandering of een snelle reis; de dingen gaan vlug vooruit.
• Vier van Pentakels — Moeite om de zekerheid los te laten; de overtocht stokt door gehechtheid aan wat men heeft.