Acht van Bekers: betekenis en symboliek van de tarotkaart

De kaart in het kort

Het beeld van de kaart

In de Sol da Alma Tarot speelt de scène zich 's nachts af op een strand. Een man met grijs haar en een witte baard, de rode mantel met een ronde gesp op de schouder vastgemaakt, loopt naar de kijker toe, leunend op een houten staf. De waterlijn en de bekers heeft hij achter zich gelaten; zijn gezicht staat ernstig en zijn blik is recht vooruit gericht, en in het zand zijn sporen van stappen te zien. Achter hem zijn de acht gouden bekers achtergebleven: vier op een rij op het zand, en nog eens vier op elkaar gestapeld, in een smalle zuil, boven op een rots aan de rechterkant. Een grote, gelige volle maan verlicht de donkerblauwe hemel en tekent een pad van licht op het water. Rechts rijzen hoge kliffen op; op de voorgrond staan pollen droog duingras en liggen stenen.

De Rider-Waite-Smith van 1909 brengt hetzelfde idee op een andere manier in beeld. Daar staan de acht bekers op de voorgrond, vijf onderaan en drie erbovenop, met een lege plek ertussen, alsof er een ontbreekt. De man, ook in een rode mantel en met rode laarzen, staat met zijn rug naar de kijker en klimt al over stenig terrein naar donkere bergen, langs een rivier, met een staf in de hand. Aan de hemel is de maan een schijf met een sikkel en een gezicht en profil, met gesloten ogen. Het schilderij van Sol da Alma behoudt de rode mantel, de staf, de nacht, de maan en de achtergelaten bekers, maar toont de man van voren, terwijl hij naar de kijker toe loopt, ruilt de bergen in voor de zee en verdeelt de bekers over twee groepen – een rij op de grond en een toren op de rots – in plaats van de ene stapel van het origineel.

In de Tarot van Marseille is er, zoals bij alle genummerde kleine arcana van dat spel, geen scène: alleen acht bekers, symmetrisch geschikt en omrankt door gestileerde twijgen en bloemen. De figuur van de reiziger die zich omkeert is een uitvinding van de Rider-Waite-Smith, en daaruit is vrijwel alle betekenis voortgekomen die men de kaart vandaag geeft.

De symboliek, detail voor detail

Alles in deze kaart spreekt over één en hetzelfde: de afstand die men neemt tot wat men had. Elk detail voegt er een nuance aan toe.

De bekers in zijn rug

In de Sol da Alma loopt de man naar de kijker toe en staan de bekers achter hem: hij is niet meer gericht op wat hij heeft achtergelaten. Zijn gezicht staat ernstig en zijn blik is vooruit gericht. Het besluit is genomen; wat nog ontbreekt, is de weg.

De hele bekers

Geen enkele is gebroken of omgevallen. Wat men verlaat is geen ruïne – het is iets dat zelfs werkte, maar dat geen zin meer gaf. Dat onderscheidt deze kaart van de Vijf van Bekers, waar bekers zijn omgevallen.

De bekers in twee groepen

In de Sol da Alma staan er vier in het zand en vier in een toren op de rots: wat zich op de bodem van het leven heeft verzameld en wat met moeite is opgestapeld. Geen van beide houdt hem vast.

De rode mantel

Het leven, het bloed, de wil die er nog is. Wie vertrekt, vertrekt niet met lege handen: hij neemt de warmte mee die de bekers hem niet meer gaven.

De staf

De steun van wie een lange weg gaat afleggen. Het is een weloverwogen vertrek, geen hollen.

Het grijze haar

In de Sol da Alma zie je zijn gezicht: grijs haar, witte baard. De reiziger is geen jonge man, maar iemand met een verleden. De kaart spreekt vaak over een vertrek met ervaring, na lange tijd geprobeerd te hebben.

De maan

De nacht, de innerlijke tijd, de intuïtie die leidt wanneer er geen helder licht meer is. Het besluit om te vertrekken wordt zelden bij daglicht genomen; het rijpt in het donker.

Het pad van licht op het water

Een richting die niet zo vast is als een weg, maar die wel zichtbaar is. In de Sol da Alma ligt het achter de man, bij de bekers: hij loopt niet meer naar het water toe, maar ervan weg, naar vaste grond.

De voetafdrukken in het zand

Wat is achtergebleven van de weg die al is afgelegd. Het tij zal ze uitwissen: het verleden verdwijnt niet, maar het heeft niet langer het laatste woord.

De kliffen en de zee

De plek die de man verlaat: het water, het gevoel, het vertrouwde. In de Rider-Waite-Smith trekt de reiziger naar de bergen; hier laat hij de zee en de kliffen achter zich en loopt hij naar een weg die nog niet te zien is.

De geschiedenis van de Acht van Bekers

De kleur Bekers is zo oud als de tarot zelf. De eerste spellen, in de vijftiende eeuw in Noord-Italië geschilderd – die van Milaan, rond 1450 gemaakt voor de Visconti en de Sforza, zijn de bekendste –, hadden al de vier Latijnse kleuren: bekers, munten, zwaarden en staven. In die spellen, en later in die van Marseille, die tussen de zeventiende en de achttiende eeuw hun vaste vorm kregen, was de Acht van Bekers alleen maar dat: acht bekers op de kaart getekend, zonder figuur of verhaal. Hij diende om tarocchi mee te spelen, niet om de toekomst te lezen.

De betekenis van „vertrek” is modern. Ze komt van de Hermetische Orde van de Golden Dawn, aan het eind van de negentiende eeuw, die elke genummerde kleine arcana een titel en een planeet in een teken gaf. De Acht van Bekers kreeg Saturnus in Vissen en de titel „Heer van het Opgegeven Succes”: een succes dat men loslaat, iets bereikts dat men achter zich laat. Arthur Edward Waite en Pamela Colman Smith, die uit die kring kwamen, zetten het idee om in een beeld in het spel van 1909 – het eerste wijdverbreide spel met scènes op alle kleine kaarten. De reiziger in de rode mantel die naar de bergen klimt, is hun werk.

In het Thoth-spel van Aleister Crowley en Frieda Harris heet dezelfde kaart „Traagheid” (Indolence): een hardere lezing, die de nadruk legt op vermoeidheid en stilstand in plaats van op het vertrek. De meeste moderne spellen, waaronder de Sol da Alma, volgden het beeld van de Rider-Waite-Smith en de lezing van het stille vertrek.

De Acht van Bekers rechtop: de betekenis

Rechtop is de Acht van Bekers de kaart van het achterlaten. Ze spreekt over een moment waarop iemand beseft dat datgene waarin hij heeft geïnvesteerd – een relatie, een baan, een plek, een manier van leven – hem niet langer voedt, en besluit weg te gaan. Niet uit woede, en ook niet door een plotselinge crisis, maar uit een soort heldere moeheid: men heeft het geprobeerd, men heeft gegeven wat men kon, en het uur is gekomen.

Het is een kaart van zoeken. De man vlucht niet ergens voor weg; hij gaat op zoek naar iets anders, ook al weet hij nog niet precies wat. Vaak verschijnt ze wanneer het uiterlijke leven op orde is en er toch zin ontbreekt: het werk loopt goed maar zegt niets, het huis is vol maar leeg, de vrienden zijn dezelfden maar de gesprekken zijn niet meer genoeg. De Acht van Bekers is de moed om dat toe te geven.

Het is geen gemakkelijke kaart. Vertrekken kost moeite, vooral wanneer wat men achterlaat waarde heeft in de ogen van anderen. Daarom is het ook een kaart van gekozen eenzaamheid: de reiziger gaat alleen, 's nachts, zonder getuigen. Maar het is een eenzaamheid die een weg opent. In de filosofie van de Acht – het getal van de beweging, van wat in gang is – is dit het Water dat op weg is gezet: het gevoel dat niet langer stilstaat.

De Acht van Bekers omgekeerd

Omgekeerd zegt de Acht van Bekers niet het tegenovergestelde – „blijf maar, alles is goed”. Ze zegt dat hetzelfde vertrek wordt tegengehouden. De persoon weet dat hij zou moeten gaan, en gaat niet: uit angst, uit gewoonte, uit schuldgevoel, omdat hij niet weet waarheen. Hij blijft bij de bekers staan, kijkt naar de maan, de staf in de hand. Het is de aarzeling van wie innerlijk al vertrokken is maar nog steeds op dezelfde plek woont.

Ze kan ook op een terugkeer wijzen: terugkeren naar een relatie, een plek of een project dat men had verlaten. Soms is het een verstandige terugkeer – men beseft dat men te vroeg is vertrokken. Andere keren is het terugvallen in datgene waaruit men was weggegaan, bij gebrek aan een alternatief. En dan is er nog het teveel: van alles weggaan, steeds weer, zonder ooit lang genoeg te blijven om iets vrucht te laten dragen. In al deze gevallen vraagt de kaart om een eerlijke vraag – wat houdt mij werkelijk vast, of wat duwt mij weg?

De Acht van Bekers in de liefde

In de liefde spreekt de Acht van Bekers vaak over een verwijdering. In een relatie kan het het moment zijn waarop een van beiden beseft dat hij niet meer hetzelfde voelt en zich langzaam en zonder ophef begint terug te trekken – soms zonder nog iets gezegd te hebben. Het kan ook een serene scheiding zijn, zonder schuldigen: twee mensen die hebben gegeven wat ze hadden en elk hun eigen weg gaan. Ze spreekt niet altijd over het einde van de relatie; soms gaat het over het einde van een fase ervan, van een manier van samen zijn die uitgeput is en moet worden losgelaten.

Voor wie alleen is, vraagt de kaart om het verleden los te laten voordat men iemand anders zoekt: een oude liefde die nog ruimte inneemt, een hoop die geen zin meer heeft. Omgekeerd is het de gehechtheid aan iemand die niet meer beschikbaar is, of het heen en weer van een relatie waarin men weggaat en terugkomt zonder dat er iets verandert.

De Acht van Bekers in werk en geld

In het werk is dit de klassieke kaart van wie een baan verlaat die wel functioneert maar geen voldoening geeft. Ze spreekt over een carrièreswitch, over een project dat na veel inspanning wordt opgegeven, over een bedrijf dat men verlaat om iets met meer zin te zoeken. Bij een vraag over blijven of gaan, neigt ze naar gaan – maar ze vraagt dat het vertrek wordt voorbereid, met een staf en niet met lege handen.

Wat geld betreft, kan ze aangeven dat men afstand doet van een zekere zekerheid in ruil voor vrijheid of zin: minder verdienen om beter te leven, een investering loslaten die niet loont. Omgekeerd waarschuwt ze ervoor niet alleen voor het salaris op een plek te blijven, tot de innerlijke prijs groter is dan de winst, of juist ervoor weg te gaan zonder te hebben nagedacht over wat daarna komt.

De Acht van Bekers in gezondheid en welzijn

Bij vragen over welzijn spreekt de Acht van Bekers over emotionele vermoeidheid en over de behoefte om afstand te nemen van wat uitput: een omgeving, een routine, een voortdurende eis. Ze kan wijzen op terugtrekking, rust, tijd alleen, een reis om er even uit te zijn. De kaarten vervangen geen enkele medische zorg: hier, zoals bij elke kaart, spreekt de lezing over houding en tendens, en niet over een diagnose.

De Acht van Bekers in het spirituele leven

Op de innerlijke weg is de Acht van Bekers de kaart van wie de kant-en-klare antwoorden achterlaat om naar de eigen antwoorden te zoeken. Het kan de verwijdering zijn van een praktijk, een groep of een geloof dat de persoon niet meer aanspreekt; het kan het begin zijn van een eenzamere en waarachtigere zoektocht. De maan boven de zee herinnert eraan dat men in deze fase meer op intuïtie loopt dan op zekerheid, en dat dat geen gebrek van de weg is: het is zijn aard.

De Acht van Bekers als advies

Als advies zegt de Acht van Bekers: blijf niet uit gewoonte. Als iets u niet meer voedt, hebt u het recht om te gaan – zonder drama, zonder iemand de schuld te geven, zonder te vernietigen wat achterblijft. Ze zegt ook: ga met zorg. Neem de staf mee, kies het moment en kijk, als u eenmaal besloten hebt, vooruit. En aanvaard dat vertrekken een verlies is, ook wanneer het de juiste beslissing is.

De Acht van Bekers in de posities van een legging

In het verleden

Een vertrek dat alles veranderde: een relatie, een huis of een baan die men heeft achtergelaten, en waarvan men de leegte nog voelt – of waarvoor men nog dankbaar is om de vrijheid.

In het heden

De persoon is bezig zich van iets los te maken, of weet al dat dat moet. Het is een moment van onthechting.

In de toekomst

Een vertrek dat op komst is: wat vandaag nog vasthoudt, zal niet langer vasthouden.

Als obstakel

De moeite om los te laten, of juist de neiging om overal weg te gaan voordat men het tijd heeft gegeven.

Als uitkomst

De kwestie wordt opgelost door te vertrekken. Het is niet het einde van de zoektocht: het is het begin van een nieuwe.

Numerologie en correspondenties

De Acht is het getal van het werk en van de beweging: wat in gang is, de hand die herhaalt. In Bekers – de kleur van het Water, van het voelen en van de banden – is die beweging die van het gevoel zelf, dat niet langer op dezelfde plek blijft staan en zich op weg begeeft. Na de Zeven, waarin men alleen droomt tegenover vele bekers, is de Acht de werkelijke stap: ophouden te kiezen tussen illusies en weggaan.

In de Golden Dawn correspondeert de kaart met Saturnus in Vissen. Saturnus is de planeet van de grenzen, van de tijd en van het einde der dingen; Vissen het meest open en het meest vervloeiende waterteken, dat van de oplossing en van het zoeken naar wat daarachter ligt. Samen beschrijven ze de scène goed: een grens die het gevoel bereikt, een structuur die wordt losgelaten om achter iets aan te gaan dat nog geen vorm heeft.

Combinaties met andere kaarten

• De Kluizenaar — Een terugtrekking naar binnen: tijd alleen, zoeken naar zin, een vrijwillige afstand van het lawaai.
• De Dood — Een echt en aanvaard einde: wat men achterlaat komt niet terug, en de weg ligt open.
• De Maan — Vertrekken zonder goed te zien waarheen; vertrouwen op de intuïtie, maar op uw hoede zijn voor de illusies onderweg.
• Zes van Zwaarden — Een verhuizing naar een ander huis, een andere stad of een ander land: de overtocht naar rustiger terrein.
• Tien van Bekers — Een harmonie achterlaten die alleen nog op de foto bestond; of het ouderlijk huis verlaten om een eigen thuis op te bouwen.
• Vijf van Bekers — Na de rouw het besluit om verder te gaan: wat verloren is blijft achter, en wat rest gaat mee.
• Zeven van Bekers — De illusies en de eindeloze mogelijkheden loslaten om achter één ding aan te gaan.
• Acht van Pentakels — Van vak veranderen: een baan verlaten om iets anders te leren dat meer zin heeft.
• De Ster — Een vertrek dat hoop brengt: de nieuwe weg is lichter dan hij lijkt.
• Vier van Zwaarden — Stilstaan voordat men vertrekt: rusten, nadenken en het vertrek voorbereiden.
• Zes van Bekers — De terugkeer naar een persoon of een plek uit het verleden – of de noodzaak om de nostalgie achter zich te laten.