Vier van Bekers: betekenis en symboliek van de tarotkaart

De kaart in het kort

Het beeld van de kaart

In de Sol da Alma Tarot zit een jongeman met bruin haar, in een roestkleurig hemd, een groen vest en een blauwe broek, met gekruiste benen in het droge gras, geleund tegen de stam van een grote boom met groene en gouden bladeren. Hij heeft de armen over de borst gekruist en de ogen op de grond gericht. Voor hem, in het strokleurige gras, staan drie gouden bekers met een oor op een rij. Achter hem, bij de stam, komt uit een kleine witte wolk een arm die hem een gouden beker op een hoge voet aanreikt. De hemel is blauw en helder, met een grote witte wolk rechts, en op de achtergrond strekt zich een vlakte uit met blauwige heuvels.

In de Rider-Waite-Smith, uit 1909, is het tafereel in wezen hetzelfde, en het is daarvan dat het schilderij van de Sol da Alma is uitgegaan: een jongeman zit onder een boom, met de armen over elkaar, drie bekers in het gras en een hand uit een wolk die hem de vierde aanbiedt. De verschillen zitten in de details. Daar zijn de vier bekers allemaal gelijk, op een hoge voet, en staan de drie op de grond aan de linkerkant, bij de hand die aanbiedt; het gras is groen, en de jongeman, in een groene tuniek met rode mouwen, ziet er zwaarmoediger uit. In de Sol da Alma hebben de bekers op de grond een oor en staan ze aan de andere kant dan de hand, heeft het landschap de droge kleuren van het eind van de zomer en opent de hemel zich wijd achter de boom.

In de Tarot de Marseille hebben de genummerde kaarten geen tafereel: de Vier van Bekers toont vier bekers, symmetrisch geschikt tussen bladornamenten. De onverschillige jongeman en de hand die aanbiedt zijn een schepping van de Rider-Waite-Smith.

De symboliek, detail voor detail

Op deze kaart gaat het niet om wat ontbreekt: het gaat om wat niet wordt gezien. Elk detail spreekt over een aandacht die de verkeerde kant op gericht is.

De gekruiste armen

De weigering, de verdediging, de afsluiting. Het is het gebaar van iemand die niets meer wil – niet van wat hij heeft, en niet van wat hem wordt aangeboden.

De neergeslagen blik

De introspectie, die meditatie kan zijn of piekeren. De jongeman slaapt niet: hij is in gedachten verzonken, hij maalt, en dat belet hem te zien wat naast hem ligt.

De drie bekers op de grond

Wat men al heeft: het stabiele leven, de bekende relaties, de routines. Ze zijn vol en binnen handbereik, maar wekken geen belangstelling meer.

De aangeboden beker

De nieuwe kans, de uitnodiging, de hulp, de genade – hetzelfde gebaar als bij de Aas van Bekers, dat hier niet wordt ontvangen. Het is de sleutel van de kaart: er is een gave, en die blijft onopgemerkt.

De wolk

Wat van buiten en onverwacht komt. De hand komt uit de hemel, en niet van een concreet persoon: het aanbod komt niet altijd binnen door de deur waar men het verwacht.

De boom

De beschutting, de stabiliteit, de plek waar men niet vandaan komt. Hij geeft comfort en schaduw – en ook een voorwendsel om stil te blijven zitten.

Het droge gras

Eigen aan het schilderij van de Sol da Alma: het strokleurige landschap zegt hetzelfde als het gezicht van de jongeman – een tijd zonder frisheid, waarin de dingen hun smaak hebben verloren.

De geschiedenis van de Vier van Bekers

De tarot ontstond in de vijftiende eeuw in Noord-Italië als kaartspel, met de vier Latijnse kleuren – bekers, zwaarden, staven en munten – die nog altijd in de Portugese speelkaarten worden gebruikt. In de eerste spellen, zoals die rond 1450 in Milaan voor de Visconti en de Sforza werden beschilderd, en in die van Marseille, die tussen de zeventiende en de achttiende eeuw hun vaste vorm kregen, hadden de genummerde kaarten geen figuren: de Vier van Bekers was een schikking van vier bekers.

Het tafereel met de jongeman onder de boom ontstaat met de Rider-Waite-Smith, getekend door Pamela Colman Smith onder leiding van Arthur Edward Waite en uitgegeven in 1909 – het eerste wijdverbreide spel met figuren op alle kleine arcana. Waite beschrijft een jongeman die de drie bekers voor zich beschouwt, terwijl een arm uit een wolk hem er nog een aanbiedt, en zegt dat zijn uitdrukking er een is van ontevredenheid met zijn omgeving. De betekenissen die hij de kaart geeft zijn vermoeidheid, walging, afkeer en ingebeelde ergernissen.

De Hermetische Orde van de Golden Dawn, waarvan Waite lid was, had deze kaart aan het eind van de negentiende eeuw de Maan in Kreeft gegeven en de titel „Heer van het Gemengde Genot” – een genot dat niet meer heel is, omdat er iets bitters of iets vermoeids aan kleeft. Het beeld van 1909 brengt dat idee in scène, en het is dat beeld dat de meeste moderne spellen volgen, ook de Sol da Alma.

De Vier van Bekers rechtop: de betekenis

Rechtop is de Vier van Bekers de kaart van verzadiging en verveling. Hij beschrijft iemand die genoeg heeft – een stabiele relatie, een vaste baan, een georganiseerd leven – en die desondanks ontevreden is, zonder enthousiasme, met het gevoel dat nergens meer naar smaakt. Er is geen crisis: er is een soort lusteloosheid.

Het centrale punt is de kans die niet wordt gezien. Terwijl iemand zich opsluit in wat hij heeft of in wat hem niet bevalt, wordt er iets nieuws aangeboden – een uitnodiging, hulp, een idee, een persoon. De kaart waarschuwt dat dat aanbod voorbij kan gaan als men het hoofd niet opheft.

Toch is het niet altijd een negatieve kaart. De Vier is het getal van het settelen, van wat wordt afgesloten en bewaard, en soms is terugtrekking nodig: een pauze om na te denken, een tijd van inkeer voordat men beslist, het recht om nee te zeggen tegen wat niet interesseert. De vraag is of iemand aan het uitrusten is of aan het opgeven.

De Vier van Bekers omgekeerd

Omgekeerd wordt de Vier van Bekers niet zijn eigen tegendeel: het is dezelfde verzadiging die in beweging komt. In de meeste duidingen is het het ontwaken – iemand komt uit de lusteloosheid, heft het hoofd op, merkt op wat hem werd aangeboden en aanvaardt het. De belangstelling keert terug, de zin om nieuwe dingen te doen komt terug, en wat een doodlopende weg leek, blijkt een uitweg ernaast te hebben.

Hij kan ook spreken over een lusteloosheid die dieper wordt en zich nog meer naar binnen keert: moedeloosheid die niet langer alleen verveling is, langdurige afzondering, het stelselmatig afwijzen van alles wat wordt voorgesteld. De omliggende kaarten zeggen welke kant de beweging op gaat. In beide gevallen is de vraag van de kaart dezelfde: wat ligt daar vlak naast, en is nog niet gezien?

De Vier van Bekers in de liefde

In de liefde spreekt de Vier van Bekers over een relatie die in een sleur is geraakt: er is niets mis, maar de vlam is bekoeld, en een van beiden – of allebei – is afwezig, ongeïnteresseerd of zit met de armen over elkaar. Hij kan ook iemand beschrijven die de toenaderingspogingen van een ander afwijst zonder ze zelfs maar te overwegen, uit vermoeidheid of omdat hij nog aan het verleden vastzit.

Voor wie alleen is, waarschuwt hij dat de belangstelling van iemand onopgemerkt kan blijven. Omgekeerd is het een goed teken: de relatie leeft weer op, of iemand staat weer open om iemand te leren kennen.

De Vier van Bekers in werk en geld

In het werk beschrijft hij professionele verveling: een baan die niet meer motiveert, steeds dezelfde taken, het gevoel stil te staan. De kaart raadt aan voorstellen die zich aandienen niet uit gewoonte af te wijzen – een opleiding, een andere functie, een nieuw project – en aandachtig te kijken naar wat wordt aangeboden.

Wat geld betreft spreekt hij over een stabiele situatie, maar zonder groei, en soms over ontevredenheid met wat men heeft, ook al is het genoeg. Omgekeerd geeft hij aan dat men eindelijk een kans grijpt die in zicht lag, of dat de motivatie terugkomt om de dingen te veranderen.

De Vier van Bekers bij gezondheid en welzijn

Bij vragen over welzijn spreekt de Vier van Bekers over vermoeidheid en gebrek aan levenslust, over behoefte aan rust en aan nieuwe prikkels. Als de moedeloosheid aanhoudt, is het verstandig erover te praten met iemand die u vertrouwt of met een professional. De kaarten vervangen geen enkele medische zorg: de duiding spreekt over houding en tendens, niet over een diagnose.

De Vier van Bekers in het spirituele leven

Op de innerlijke weg heeft de Vier van Bekers twee gezichten. Hij kan het beeld zijn van inkeer en meditatie – onder een boom gaan zitten, de ogen sluiten voor de wereld, zich naar binnen keren. En hij kan de waarschuwing zijn tegen het zich afsluiten: iemand die zo opgaat in zijn eigen vragen dat hij het antwoord niet opmerkt dat hem wordt toegereikt. De hand die uit de wolk komt is voor veel lezers de genade die zich aanbiedt aan wie haar wil zien.

De Vier van Bekers als advies

Als advies zegt de Vier van Bekers: haal uw armen van elkaar. Kijk om u heen voordat u zegt dat er niets nieuws is. Bekijk wat u hebt opnieuw, wees er dankbaar voor, en let op wat van een andere kant komt. Als u een pauze nodig hebt, neem die – maar laat het zijn om uit te rusten, en niet om u af te sluiten.

De Vier van Bekers in de posities van een legging

In het verleden

Een fase van moedeloosheid of sleur, of een kans die men heeft laten schieten.

In het heden

Verveling, ontevredenheid of terugtrekking; er wordt iets aangeboden wat nog niet is gezien.

In de toekomst

Een periode van pauze of verzadiging – of een voorstel dat eraan komt en dat u beter niet uit gewoonte kunt afwijzen.

Als obstakel

De lusteloosheid, het wantrouwen of de afsluiting die belet de uitwegen te zien.

Als uitkomst

De zaak stabiliseert, maar zonder groot enthousiasme; of wordt opgelost wanneer men aanvaardt wat ernaast lag.

Numerologie en correspondenties

De Vier is het settelen: wat vorm heeft gekregen, zich afsluit en wordt bewaard – en daardoor ook kan vastlopen. In de kleur Bekers – de kleur van het Water, van het voelen en van de banden – is dat settelen emotioneel: het gevoelsleven is gestabiliseerd, maar stilstaand water verliest zijn frisheid. Na het feest van de Drie komt de dag erna, waarop de bekers nog vol zijn maar niet meer lokken.

In de traditie van de Golden Dawn correspondeert de Vier van Bekers met de Maan in Kreeft en draagt hij de titel „Heer van het Gemengde Genot”. De Maan is de planeet van de stemmingen en van de innerlijke getijden, en ze staat in Kreeft, een waterteken dat zij beheerst. Het is een combinatie van zeer sterke, naar binnen gekeerde gevoeligheid – wat zowel de ingekeerdheid van de kaart als haar melancholie verklaart.

Combinaties met andere kaarten

• Aas van Bekers — De aangeboden beker is een nieuwe genegenheid: een liefde of een vreugde die erop wacht te worden aanvaard.
• De Kluizenaar — Diepe inkeer; een pauze om na te denken, of een afzondering die u beter niet kunt laten voortduren.
• De Gehangene — Alles staat stil: een wachten dat pas verandert wanneer de blik verandert.
• Zeven van Bekers — Ontevredenheid met de werkelijkheid en vlucht in de droom; veel mogelijkheden en geen enkele gekozen.
• Acht van Bekers — De verveling die doet vertrekken: achterlaten wat niet meer voedt.
• Vier van Pentakels — Gehechtheid aan zekerheid; het nieuwe afwijzen uit angst te verliezen wat men heeft.
• Aas van Staven — Een kans in het werk of een idee dat het enthousiasme teruggeeft.
• De Zon — Het einde van de moedeloosheid; de vreugde die terugkeert.
• Vier van Zwaarden — Noodzakelijke rust: een pauze die de krachten herstelt.
• Vijf van Bekers — Een teleurstelling die voortsleept; het verdriet dat belet te zien wat er is overgebleven.