Vijf van Bekers: betekenis en symboliek van de tarotkaart

De kaart in het kort

Het beeld van de kaart

In de Sol da Alma Tarot speelt het tafereel zich 's nachts af, in de regen, op een terras van natte stenen tegels, begrensd door een lage stenen muur. Rechts staat een figuur in een grote zwarte mantel met kap, bijna met de rug naar de kijker, die het hoofd buigt en naar de grond kijkt. Achter de muur stroomt een rivier met stilstaand water, overspannen door een stenen boogbrug die naar de overkant leidt, in de richting van een kasteel met spitse torens en verlichte ramen, op een heuvel die half wordt uitgewist door een groenblauwe nevel; aan weerszijden staan donkere bomen. Op de vloer van het terras, links, staan vijf gouden bekers zonder voet, als hoge glazen: drie liggen op hun zij, waarvan één nog wat wijn bevat, en twee, iets verder naar achteren, staan rechtop. Rondom glinstert de vloer van plassen donkerrode vloeistof, en hier en daar liggen kleine gouden blaadjes op de tegels.

In de Rider-Waite-Smith, uit 1909, is het basistafereel hetzelfde, en het is daarvan dat het schilderij van de Sol da Alma is uitgegaan: een figuur in een zwarte mantel kijkt met gebogen hoofd naar drie omgevallen bekers, waaruit rode en groene vloeistof stroomt; achter haar blijven twee bekers staan; op de achtergrond stroomt een rivier, overspannen door een brug die naar een torentje of een klein kasteel leidt. De Sol da Alma volgt dat beeld op de voet: het gebogen hoofd, de drie gevallen en de twee staande bekers, de rivier en de brug naar het kasteel. Er blijven maar weinig verschillen over: de vijf bekers staan samen aan dezelfde kant, en niet verdeeld voor en achter de figuur, de vloeistof is alleen rood, het regent, het is nacht en de ramen van het kasteel zijn verlicht.

In de Tarot de Marseille hebben de genummerde kaarten geen tafereel: de Vijf van Bekers toont vijf bekers, geordend tussen bladornamenten. De rouwende figuur en de omgevallen bekers zijn een schepping van de Rider-Waite-Smith.

De symboliek, detail voor detail

Deze kaart bestaat uit twee helften die elkaar niet aankijken: wat verloren is en wat is gebleven. Elk detail spreekt over die afstand.

De zwarte mantel

De rouw, het verdriet dat alles omhult en iemand voor de wereld verbergt. Het is de dracht van wie nog niet klaar is om uit de pijn te stappen.

De figuur op de rug gezien

De ingekeerdheid, de eenzaamheid. Het gezicht is niet te zien, en het naar de grond gebogen hoofd zegt de rest: de pijn van de Vijf van Bekers is intiem, vanbinnen beleefd.

De omgevallen bekers

Wat verloren is: een relatie, een hoop, een kans, een plan. Men kan ze niet opnieuw vullen met wat is gemorst.

De gemorste vloeistof

Wat men heeft gegeven en niet is teruggekomen, wat is verspild. De rode kleur doet denken aan wijn, en ook aan de wond van wie voelt.

De bekers die blijven staan

Wat is gebleven: vrienden, middelen, vermogens, andere mogelijkheden. Het zijn er maar twee, tegenover drie gevallen, zoals in de Rider-Waite-Smith – minder dan wat verloren is, maar ze staan er nog, wachtend tot iemand ernaar kijkt.

De regen en de nacht

Eigen aan het schilderij van de Sol da Alma: de tijd van het verdriet, waarin alles donker en nat lijkt. Maar geen regen duurt eeuwig.

De rivier, de brug en het kasteel

De weg vooruit en de beschutting die aan de overkant bestaat. Zoals in de Rider-Waite-Smith loopt er een brug over de rivier naartoe; in de Sol da Alma is die van steen en heeft het kasteel verlichte ramen – er is een doorgang, er is licht en er is een thuis, ook al lijken ze nu ver weg.

De geschiedenis van de Vijf van Bekers

De tarot ontstond in de vijftiende eeuw in Noord-Italië als kaartspel, met de vier Latijnse kleuren – bekers, zwaarden, staven en munten. In de oudste spellen, zoals die rond 1450 in Milaan voor de Visconti en de Sforza werden beschilderd, en later in die van Marseille, die tussen de zeventiende en de achttiende eeuw hun vaste vorm kregen, toonden de genummerde kaarten alleen de symbolen van de kleur. De Vijf van Bekers was een schikking van vijf bekers, zonder rouw en zonder figuur.

Het tafereel ontstaat met de Rider-Waite-Smith, getekend door Pamela Colman Smith onder leiding van Arthur Edward Waite en uitgegeven in 1909 – het eerste wijdverbreide spel met figuren op alle kleine arcana. Waite beschrijft een donkere, gemantelde figuur die opzij kijkt naar drie omgevallen bekers, terwijl twee andere achter haar blijven staan, met op de achtergrond een brug die naar een kleine vesting leidt. En hij vat de kaart samen in een zin die nog steeds de beste sleutel tot de duiding is: het is een kaart van verlies, maar er blijft iets over.

De Hermetische Orde van de Golden Dawn, waarvan Waite lid was, had haar aan het eind van de negentiende eeuw Mars in Schorpioen gegeven en de titel „Heer van het Verlies in het Genot”. Dit is het beeld dat de meeste moderne spellen volgen, ook de Sol da Alma, die er de regen, de nacht en de verlichte ramen van het kasteel aan heeft toegevoegd.

De Vijf van Bekers rechtop: de betekenis

Rechtop is de Vijf van Bekers de kaart van teleurstelling en emotionele rouw. Hij beschrijft een moment waarop iets verloren is gegaan – een relatie, een vriendschap, een dierbaar project, een hoop – en waarop iemand nog naar dat verlies gekeerd staat. Het kan verdriet zijn, het kan spijt zijn, het kan de bitterheid zijn van het gevoel te hebben gegeven zonder te ontvangen.

De kaart vraagt niet om die fase over te slaan. De pijn hoort erbij, en de Vijf – het getal van de beproeving, waarin de stabiele vorm van de Vier breekt – is juist het moment waarop iets onder dwang verandert. Maar hij vraagt om daar niet voor altijd te blijven. Zolang men alleen kijkt naar wat is gevallen, ziet men niet wat nog overeind staat: de mensen die zijn gebleven, wat men heeft geleerd, de mogelijkheden die er nog zijn.

Vaak beschrijft de Vijf van Bekers een gedeeltelijk verlies, en geen totaal verlies. De zaak is niet helemaal verloren: een deel is verloren gegaan, en het deel dat overblijft verdient aandacht.

De Vijf van Bekers omgekeerd

Omgekeerd wordt de Vijf van Bekers niet zijn eigen tegendeel: het is dezelfde rouw die van richting verandert. In de meeste duidingen is het het begin van de troost – iemand draait zich eindelijk om naar de bekers die zijn gebleven, aanvaardt wat verloren is, vergeeft of vergeeft zichzelf, en kijkt weer vooruit. Het is de kaart van langzaam herstel, van verzoening met het verleden, van de terugkeer onder de mensen.

Hij kan ook spreken over rouw die naar binnen is gekeerd: het verzwegen verdriet dat niet wordt uitgesproken, het verdoezelde leed, de spijt waarover men in stilte blijft piekeren zonder dat ze wordt opgelost. In dat geval vraagt de kaart om de pijn hardop te erkennen – bij iemand die u vertrouwt – zodat ze kan beginnen over te gaan.

De Vijf van Bekers in de liefde

In de liefde spreekt de Vijf van Bekers over teleurstelling: een scheiding, een ruzie, een verwachting die de ander niet heeft waargemaakt, spijt over wat men heeft gezegd of gedaan. Voor wie alleen is, kan hij iemand beschrijven die nog vastzit aan een vorige relatie en zich niet voor een nieuwe kan openstellen.

Maar hij herinnert ook aan wat overeind is gebleven: in een relatie in crisis de genegenheid die er nog is; na een scheiding de mogelijkheid om weer lief te hebben. Omgekeerd kondigt hij verzoening aan – met de ander of met het verleden – en het einde van een tijd van verdriet.

De Vijf van Bekers in werk en geld

In het werk spreekt hij over een project dat niet liep zoals verwacht, een gemiste kans, een teleurstelling in collega's of in een bedrijf. Het advies is te beoordelen wat u nog hebt – ervaring, contacten, vaardigheden – en niet toe te laten dat één tegenslag alles bepaalt.

Wat geld betreft kan hij wijzen op een verlies of een uitgave waar u spijt van hebt. Zelden is het een ondergang: het is een deel dat weg is. Omgekeerd wijst hij op herstel, op het vermogen om van de fout te leren en opnieuw op te bouwen vanuit wat er over is.

De Vijf van Bekers bij gezondheid en welzijn

Bij vragen over welzijn spreekt de Vijf van Bekers over verdriet en emotionele vermoeidheid, en over het belang om die niet alleen te dragen: praten met iemand die dichtbij staat, of met een professional als het verdriet aanhoudt, is een stap van zelfzorg en geen teken van zwakte. De kaarten vervangen geen enkele medische zorg: de duiding spreekt over houding en tendens, niet over een diagnose.

De Vijf van Bekers in het spirituele leven

Op de innerlijke weg is de Vijf van Bekers de kaart van het loslaten dat door pijn wordt geleerd. Wat men verliest, leert onderscheiden wat wezenlijk was en wat niet, en verdriet dat tot het einde wordt doorleefd, maakt ruimte voor iets anders. Voor veel lezers zijn de staande bekers het beeld van de genade die ook in de zwaarste momenten aanwezig blijft, en wacht tot men zich naar haar toe keert.

De Vijf van Bekers als advies

Als advies zegt de Vijf van Bekers: huil om wat u moet bewenen, maar keer het leven niet de rug toe. Geef het verdriet zijn tijd en draai u, wanneer u kunt, om naar wat overeind is gebleven. Tel wat u nog hebt. Vraag om hulp als u die nodig hebt. Wat gemorst is, komt niet terug in de beker – maar de andere bekers zijn nog vol.

De Vijf van Bekers in de posities van een legging

In het verleden

Een verlies of een teleurstelling die nog zwaar weegt, en die een deel verklaart van wat nu wordt beleefd.

In het heden

Een tijd van verdriet of spijt; te veel aandacht voor wat is mislukt.

In de toekomst

Een mogelijke teleurstelling, meestal gedeeltelijk; het is verstandig niet al uw verwachtingen op één plek te leggen.

Als obstakel

De gehechtheid aan wat verloren is, die belet te zien en te gebruiken wat er nog is.

Als uitkomst

De zaak loopt niet zoals gewenst, maar laat iets overeind waarop opnieuw kan worden gebouwd.

Numerologie en correspondenties

De Vijf is de beproeving: de vorm van de Vier breekt, en er is verlies, wrijving of gemis. Het is de trede die dwingt tot beweging. In de kleur Bekers – de kleur van het Water, van het voelen en van de banden – is de beproeving emotioneel: de stabiliteit van de Vier, die nergens meer naar smaakte, valt uiteen, en wat verveling was, wordt echt verlies. Maar het is ook wat iemand dwingt om van zijn plek te komen en de overtocht van de Zes te zoeken.

In de traditie van de Golden Dawn correspondeert de Vijf van Bekers met Mars in Schorpioen en draagt hij de titel „Heer van het Verlies in het Genot”. Mars is de planeet van de snede en het conflict; Schorpioen, een waterteken, is dat van de diepe emoties, de verliezen en de transformaties. De combinatie van beide geeft de kaart de intensiteit van haar pijn – en ook het idee dat wat verloren gaat degene die verliest verandert.

Combinaties met andere kaarten

• Zes van Bekers — Heimwee naar wie men verloren heeft; of de troost die komt via goede herinneringen en mensen van vroeger.
• Drie van Zwaarden — Diep liefdesverdriet; de pijn van een scheiding of van verraad.
• De Dood — Een definitief einde dat betreurd moet worden, zodat iets anders kan beginnen.
• De Ster — De hoop die na de rouw terugkeert; langzame, zekere heling.
• Acht van Bekers — Afstand nemen van wat niet meer te redden is en vertrekken op zoek naar iets anders.
• Het Oordeel — Een tweede kans; de vergeving die de spijt losmaakt.
• Aas van Bekers — Een hart dat zich weer opent; een nieuwe genegenheid na het verlies.
• Vijf van Pentakels — Een fase van gemis, materieel en emotioneel; zich buitengesloten voelen.
• De Kluizenaar — Een rouw die in afzondering wordt beleefd; tijd alleen om te begrijpen wat er is gebeurd.
• Zes van Staven — Herstel en erkenning na een tegenslag: wat is gevallen, staat de overwinning niet in de weg.