Ridder van Pentakels: betekenis en symboliek van de tarotkaart

De kaart in het kort

Het beeld van de kaart

In de Sol da Alma Tarot zit de Ridder op een groot zwart paard met lange manen en staart, dat stilstaat, van opzij gezien en naar links gekeerd. De ridder draagt een volledig plaatharnas, van licht staal met groenige en gouden weerschijn, en een gesloten helm met neergeslagen vizier die zijn gezicht verbergt. Onder het zadel hangt een blauwgroen paardenkleed met een gouden rand, en daarop is, goed zichtbaar, een grote gouden munt met een donkere ster geborduurd. Het paard draagt teugels en een bruin borsttuig met gouden versieringen. De Ridder houdt de munt niet in zijn hand: hij heeft haar bij zich, vastgemaakt aan het paard, als deel van zijn uitrusting. Hij staat in een open veld van goudkleurig en rozig gras, met hier en daar kleine bloemen; op de achtergrond een rij roestkleurige herfstbomen, en een blauwgroene hemel die bij de horizon roze kleurt, waar een lichte, ronde schijf hangt, als een maan of een lage zon.

In de Rider-Waite-Smith, uit 1909, staat de Ridder van Pentakels – de Knight of Pentacles – eveneens stil op een zwaar zwart paard, van opzij gezien, en hij is de enige van de vier ridders van dat spel die niet in beweging is. Hij draagt een wapenrusting, een helm met opgeslagen vizier en een groene tak als pluim, en houdt in zijn rechterhand een munt met een pentakel; ook het paard heeft bladeren op het hoofd. Op de achtergrond ligt een geploegde akker, in voren, onder een gele hemel. De Sol da Alma volgt deze iconografie in wezen – het stilstaande zwarte paard, de wapenrusting, het veld –, maar verplaatst de munt: in plaats van in de hand van de ridder is ze op het paardenkleed geborduurd. En de gesloten helm maakt de figuur onpersoonlijker en massiever, bijna een standbeeld. Het veld is niet in voren geploegd, maar bedekt met goudkleurig gras.

In de Tarot van Marseille is de Cavalier de Deniers een bereden ridder met de munt, zonder landschap. Het stilstaande paard en het veld zijn bijdragen van de Rider-Waite-Smith.

De symboliek, detail voor detail

De kaart spreekt over een kracht die geen haast nodig heeft. Elk detail voegt een nuance toe.

Het stilstaande paard

Geduld en standvastigheid. De andere ridders van de tarot rennen, steigeren, galopperen; die van Pentakels staat stil. Zijn beweging is die van de aarde: langzaam, maar niet te stuiten.

Het zwarte paard

Zware, taaie kracht, gemaakt voor het werk en niet voor de snelheid. Het is een werkpaard, geen renpaard.

De volledige wapenrusting

Bescherming en verantwoordelijkheid. De Ridder van Pentakels waagt niets wat hij niet heeft overdacht; hij is op alles voorbereid.

De gesloten helm

Op het schilderij van de Sol da Alma is het gezicht niet te zien. Het is de figuur van de plicht boven de persoon: wat telt, is het volbrachte werk, en niet wie het doet. Maar het kan ook het teken zijn van iemand die gesloten is, die zich niet laat zien.

De munt op het paardenkleed

De waarde die de ridder bij zich draagt en die hem kenmerkt. Hij hoeft haar niet op te heffen om haar te tonen: ze is er, zichtbaar, als een wapenschild.

Het goudkleurige veld

De oogst, de vruchtbare aarde die vrucht geeft aan wie haar met volharding bewerkt. Het is het natuurlijke terrein van de Ridder van Pentakels.

De herfstbomen

De tijd van de seizoenen, het natuurlijke ritme van de dingen. De aarde haast zich niet, en de Ridder van Pentakels evenmin.

De lichte schijf aan de hemel

Maan of lage zon, ze markeert het einde van een dag of het begin van een andere: de tijd die verstrijkt boven een werk dat niet stilvalt.

De blik recht vooruit

Het heldere doel. De Ridder van Pentakels weet waar hij heen gaat, en laat zich niet afleiden door wat er om hem heen gebeurt.

De geschiedenis van de Ridder van Pentakels

De ridder is de figuur die de tarot onderscheidt van gewone speelkaarten. In de Franse spellen van vandaag heeft elke kleur drie figuren – boer, vrouw en heer –, en in de Spaanse ook drie – sota, caballo en rey. De tarotspellen uit Noord-Italië van de vijftiende eeuw, en daarna die van Marseille, die tussen de zeventiende en de achttiende eeuw hun vaste vorm kregen, hebben er vier: schildknaap, ridder, koningin en koning. In Marseille heet deze kaart Cavalier de Deniers.

In 1909 gaven Arthur Edward Waite en Pamela Colman Smith hem het stilstaande paard en het veld. In het boek dat bij het spel hoorde, schreef Waite dat de ridder een langzaam, taai en zwaar paard berijdt, dat bij zijn eigen voorkomen past, en dat hij zijn symbool toont zonder ernaar te kijken. Als betekenissen gaf hij hem nut, dienstbaarheid, belang, verantwoordelijkheid en rechtschapenheid. Daar komt de lezing van de Ridder van Pentakels vandaan als de betrouwbaarste – en de traagste – van alle ridders.

De astrologische en elementaire toeschrijvingen van de hofkaarten verschillen van school tot school – de Golden Dawn zelf herschikte de namen van de hofkaarten anders dan de andere tradities –, en er is er geen die als vaststaand kan worden gegeven. De lezing die ze allemaal delen, is die van de kaart als de reeks in beweging gezet. In Pentakels is die beweging de traagste van het spel. Dat is de lezing van de Sol da Alma.

De Ridder van Pentakels rechtop: de betekenis

Rechtop is de Ridder van Pentakels de kaart van standvastigheid. Hij spreekt over langzame maar zekere vooruitgang, over methodisch werk, over doelen die stap voor stap worden bereikt. Hij brengt geen plotselinge veranderingen of gelukstreffers: hij brengt de zekerheid dat men er met volharding komt. In een lezing kan hij zeggen dat de situatie langzaam vooruitgaat, maar wel vooruitgaat – en dat het geen zin heeft te forceren.

Het is ook de kaart van verantwoordelijkheid en betrouwbaarheid. De Ridder van Pentakels doet wat hij belooft, maakt af wat hij begint, is er wanneer het nodig is. Hij begunstigt alles wat geduld en discipline vraagt: projecten op lange termijn, sparen, lange studies, goed gedaan routinewerk. Het is de figuur van iemand die niet schittert, maar op wie iedereen vertrouwt.

Wat hem onderscheidt van de andere ridders, is de tijd. Die van Staven vertrekt op een holletje, die van Bekers komt langzaam maar dromend aan, die van Zwaarden stormt met volle snelheid op zijn doel af. Die van Pentakels staat stil en kijkt naar het veld – en is misschien de enige die altijd op zijn bestemming aankomt.

De Ridder van Pentakels omgekeerd

Omgekeerd verliest de Ridder van Pentakels niet zijn standvastigheid: hij verliest de beweging. De traagheid wordt stilstand, en de zekere tred een weigering om te veranderen. De persoon blijft op dezelfde plek staan en doet dezelfde dingen, uit gewoonte of uit angst, ook wanneer de situatie iets anders vraagt. Hij kan spreken over verstikkende routine, over luiheid, over eindeloos uitstel, over een project dat niet van zijn plaats komt.

Hij kan ook spreken over een teveel aan diezelfde voorzichtigheid: de koppigheid van wie geen andere manier van werken aanvaardt, de starheid, het perfectionisme dat alles vertraagt, de gehechtheid aan zekerheid die elk risico uitsluit. Of het omgekeerde – een Ridder van Pentakels die zijn geduld heeft verloren en de dingen haastig en slecht is gaan doen. De kaart vraagt om het paard weer in gang te zetten, al is het langzaam.

De Ridder van Pentakels in de liefde

In de liefde is de Ridder van Pentakels niet de onstuimige verliefde: hij is de trouwe, stabiele partner die er elke dag is. Hij spreekt over een relatie die langzaam wordt opgebouwd, met toewijding, trouw en concrete plannen. Voor wie alleen is, kan hij iemand aankondigen die serieus en bescheiden is, die er lang over doet om zich open te stellen, maar die, als hij zich verbindt, blijft. Het is een kaart van betrouwbare liefde, meer dan van romantische.

Omgekeerd waarschuwt hij voor een relatie die in routine is vervallen en zich niet meer vernieuwt, voor gebrek aan initiatief of aan uiting van gevoelens, of voor een partner die zo opgaat in zijn plicht dat hij vergeet te laten zien wat hij voelt.

De Ridder van Pentakels in werk en geld

In het werk is de Ridder van Pentakels de werknemer op wie men kan vertrouwen. Hij begunstigt vaste banen, taken die methode en nauwkeurigheid vragen, beroepen die met het land, de administratie, financiën en de bouw te maken hebben. Bij een vraag over een project zegt hij dat het vooruit zal gaan, maar langzaam, en dat er geduld nodig is om de resultaten te zien. Bij een vraag over een promotie zegt hij dat die zal komen door standvastigheid, en niet door schittering.

Wat geld betreft is het een zeer gunstige kaart: sparen, voorzichtige beleggingen, zorgvuldig beheer, een langzame maar gestage groei van het vermogen. Omgekeerd waarschuwt hij voor financiële stilstand, voor angst om te investeren, of voor de gierigheid van wie zoveel oppot dat hij nergens van geniet.

De Ridder van Pentakels in gezondheid en welzijn

Bij vragen over welzijn spreekt de Ridder van Pentakels over stabiele routines, over regelmatige en gematigde beweging, over langzame en gestage vooruitgang. Omgekeerd herinnert hij aan de risico's van een zittend leven en gebrek aan beweging. De kaarten vervangen geen enkele vorm van gezondheidszorg: de lezing spreekt over houding en tendens, en niet over een diagnose.

De Ridder van Pentakels in het spirituele leven

Op de innerlijke weg is de Ridder van Pentakels volharding. Het is de kaart van wie elke dag oefent, zonder verlichting te verwachten, en die vooruitgaat omdat hij niet opgeeft. Hij herinnert eraan dat innerlijke groei een kwestie van ploegen is, en geen wedren: er zijn seizoenen, er zijn tijden van wachten, er zijn oogsten die pas na veel werk komen. Zijn spiritualiteit is bescheiden en praktisch – meer gemaakt van trouw dan van enthousiasme.

De Ridder van Pentakels als persoon

Wanneer hij iemand voorstelt, is de Ridder van Pentakels traditioneel een jonge man of een man van middelbare leeftijd, of een persoon van welk gender ook met deze eigenschappen: hardwerkend, geduldig, verantwoordelijk, methodisch, trouw. Het is iemand die feiten verkiest boven beloften, die zich aan tijden houdt, die niet van verrassingen of nodeloze risico's houdt. Het is de vriend op wie men kan rekenen en de collega die nooit een deadline mist. Zijn gebrek is koppigheid, traagheid, een zekere starheid – en soms de moeite om te laten zien wat hij voelt.

De Ridder van Pentakels als raad

Als raad zegt de Ridder van Pentakels: wees standvastig. Doe elke dag een beetje, doe wat u hebt beloofd, geef niet halverwege op. Heb geen haast: wat de moeite waard is, kost tijd. En hij zegt ook: verwar geduld niet met stilstand. Langzaam vooruitgaan is nog altijd vooruitgaan – maar stilstaan niet.

De Ridder van Pentakels in de posities van een legging

In het verleden

Een periode van gestaag werk die solide fundamenten heeft gelegd, of een betrouwbaar persoon die een belangrijke rol heeft gespeeld.

In het heden

Het is tijd voor geduld en methode: de situatie gaat langzaam vooruit, maar gaat wel vooruit.

In de toekomst

Langzame en zekere vooruitgang; of de komst van iemand die betrouwbaar en hardwerkend is.

Als obstakel

Stilstand, koppigheid, de routine die verandering in de weg staat.

Als uitkomst

De zaak wordt opgelost door volharding: een solide resultaat, dat op zich laat wachten maar wel komt.

De Ridder en de reeks Pentakels

De Ridder is wie vertrekt: de reeks in beweging gezet, onderweg naar ergens, met de haast en de moed van wie gaat. In Pentakels – de reeks van de Aarde, van het lichaam, van het geld en van de trage tijd van de dingen die worden opgebouwd – levert dat een paradoxale figuur op: de beweging van de aarde, die de traagste van alle is. Ook de Ridder van Pentakels is onderweg, maar in het ritme van de seizoenen, en niet in dat van de wind.

Er is in de tarot geen vaste astrologische toeschrijving voor de ridders: de scholen zijn verdeeld, en men kan er het best geen enkele als vaststaand geven. De veilige lezing is die van de plaats van de Ridder in de hiërarchie van de reeks: na de Schildknaap, die studeert en leert, en vóór de Koningin en de Koning, die ondersteunen en besturen, is de Ridder degene die uitvoert – het werk dat in gang wordt gezet, dag na dag, tot het vrucht draagt.

Combinaties met andere kaarten

• Acht van Pentakels — Methodisch en toegewijd werk; bekwaamheid die met geduld wordt verworven.
• Vier van Pentakels — Overdreven voorzichtigheid met geld; oppotten in plaats van investeren.
• Tien van Pentakels — Bouwen voor de lange termijn; een zekerheid die langzaam oprijst en blijft.
• De Keizer — Discipline, structuur en gezag; goed georganiseerd werk.
• Gerechtigheid — Verantwoordelijkheid en rechtschapenheid; rechtvaardige en weloverwogen beslissingen.
• De Zegewagen — Een vooruitgang die eindelijk versnelt; geduldig werk dat richting krijgt.
• Ridder van Staven — De botsing tussen haast en voorzichtigheid; twee ritmes die elkaar moeten vinden.
• Acht van Staven — Een vastgelopen situatie die vaart krijgt; het einde van het wachten.
• Vier van Bekers — Stilstand en apathie; de routine die niets meer zegt.
• De Gehangene — Een lange wachttijd; de zaak komt voorlopig niet vooruit.
• Twee van Bekers — Een stabiele en trouwe relatie, met geduld opgebouwd.