Koningin van Pentakels: betekenis en symboliek van de tarotkaart

De kaart in het kort

Het beeld van de kaart

In de Sol da Alma Tarot is de Koningin een jonge vrouw met lang, golvend blond haar, met een gouden kroon met hoge punten, bezet met rode stenen. Haar ogen zijn neergeslagen, op de munt gericht, en ze glimlacht licht. Ze draagt een oudroze blouse met blote schouders en wijde mouwen, met een gouden keurslijf, en een wijde mosterdgele rok die in plooien tot op de grond valt; om haar hals een gouden hanger. Met beide handen houdt ze op haar schoot een grote gouden munt vast, gegraveerd met fijne lijnen en met een achtpuntige ster in het midden. Ze zit op een troon van lichte steen, waarvan de rugleuning wordt bekroond door twee bokkenkoppen met rechte horens, en waarvan de armleuningen uitlopen in twee ramskoppen met gekrulde horens. Rond de troon groeien rozenstruiken met oranje en koraalrode rozen, groene bladeren en kleine oranjeachtige vruchtjes, tegen een donkerblauwe achtergrond. Rechtsonder, tussen het gras en de rozen, gluurt een wit konijn tevoorschijn.

In de Rider-Waite-Smith, uit 1909, zit de Koningin van Pentakels – de Queen of Pentacles – van opzij gezien op een stenen troon, versierd met reliëfs van vruchten, engeltjes en een bokkenkop, en houdt ze op haar schoot de munt met een pentakel, waarnaar ze aandachtig kijkt. Ze draagt een rode jurk en een groene sluier, en zit onder een prieel van rozen. Rondom ligt een vruchtbaar landschap, met bergen en een rivier in de verte, en rechtsonder een konijn. De Sol da Alma volgt deze iconografie op de voet: de stenen troon met de gehoornde dieren, de munt op de schoot en de blik daarop gericht, de rozen, het konijn. Anders zijn de houding – de Koningin zit van voren gezien en niet van opzij –, de kleuren, warmer en goudkleuriger, het grotere aantal dierenkoppen op de troon, en het ontbreken van het landschap, vervangen door een donkere achtergrond vol rozen.

In de Tarot van Marseille is de Reine de Deniers een gekroonde figuur met de munt, zonder tuin of dieren. De rozen, het konijn en de gebeeldhouwde troon zijn bijdragen van de Rider-Waite-Smith.

De symboliek, detail voor detail

De kaart spreekt over een rijkdom die wordt verzorgd en gedeeld. Elk detail voegt een nuance toe.

De munt op haar schoot

Wat men heeft en beschermt. De Koningin houdt haar met beide handen vast, in haar schoot, zoals men een kind vasthoudt: voor haar zijn geld en bezit iets om voor te zorgen, en niet om op te potten.

De blik op de munt

Aandacht, verantwoordelijkheid. De Koningin van Pentakels weet wat ze heeft en weet wat het waard is. Ze is niet verstrooid en niet verkwistend.

De achtpuntige ster

Op het schilderij van de Sol da Alma is de munt van de Koningin groter en rijker bewerkt dan die van de andere kaarten van de reeks: een schat die glanst, materie die met schoonheid wordt behandeld.

De bokken- en ramskoppen

Dieren van de aarde en de bergen, taai, vruchtbaar en koppig. Ze spreken over vruchtbaarheid, over de kracht die langzaam omhoogklimt en over de volharding van wie niet opgeeft wat van haar is.

De stenen troon

Stabiliteit. De Koningin van Pentakels rust op iets solides: ze hangt niet af van geluk, maar van wat ze heeft opgebouwd.

De rozen

De schoonheid en het genot van het leven. De Koningin leeft niet alleen voor de plicht: ze weet te genieten. De rozen groeien om haar heen zoals ze groeien in een goed verzorgde tuin.

De kleine vruchten

De vruchtbaarheid van de aarde, de oogst, de overvloed die zich vernieuwt.

Het witte konijn

Vruchtbaarheid, het leven dat zich vermenigvuldigt, en ook tederheid en zachtheid. Het is bijna verborgen, zoals de fijngevoeligheid die schuilgaat achter de praktische zin van de Koningin.

De warme kleuren

Goud, mosterd, roze: de kleuren van de aarde in de zon, van brood, van de herfst. Alles op deze kaart spreekt van warmte en comfort.

De geschiedenis van de Koningin van Pentakels

De koningin is een van de vier hofkaarten van elke reeks sinds de eerste tarotspellen, die in de vijftiende eeuw in Noord-Italië werden beschilderd. In de spellen van Marseille, die tussen de zeventiende en de achttiende eeuw hun vaste vorm kregen, heet ze Reine de Deniers en verschijnt ze met de munt in de hand.

Aan het eind van de negentiende eeuw herschikte de Hermetische Orde van de Golden Dawn de hofkaarten en gaf ze andere namen, maar de Koningin behield de hare. Arthur Edward Waite en Pamela Colman Smith gaven haar, in het spel van 1909, de gebeeldhouwde troon, het rozenprieel en het konijn. In het boek dat bij het spel hoorde, schreef Waite dat haar gezicht grootheid van ziel en een ernstige intelligentie doet vermoeden, en dat ze haar symbool beschouwt en er misschien werelden in ziet. Als betekenissen gaf hij haar weelde, vrijgevigheid, pracht, zekerheid en vrijheid.

De astrologische en elementaire toeschrijvingen van de hofkaarten verschillen per school, en er is er geen waarover men het eens is. In de gangbare lezing wordt de Koningin van Pentakels echter vaak beschouwd als de meest moederlijke en praktische figuur van het hele spel – de Aarde van binnenuit beleefd, als zorg.

De Koningin van Pentakels rechtop: de betekenis

Rechtop is de Koningin van Pentakels de kaart van vruchtbare vrijgevigheid. Ze spreekt over iemand – de vragensteller of een ander – die genoeg heeft en weet te delen. Ze geeft niet om het geven, en ze geeft niet wat ze niet heeft: ze beheert haar middelen goed, en juist daardoor kan ze vrijgevig zijn. Het is de figuur van het huis waar altijd plaats is aan tafel, van de persoon die op een concrete manier helpt, met tijd, met geld, met werk.

Het is ook de kaart van goed bestuur van het praktische leven. De Koningin van Pentakels weet een huishouden, een budget, een zaak, een gezin te beheren. Ze laat de dingen werken zonder ophef. In een lezing kan ze zeggen dat de situatie om praktische zin vraagt, om organisatie, om zorg voor de details van het dagelijks leven – en dat dit, met warmte gedaan, een vorm van liefde is.

Wat haar onderscheidt van gewone rijkdom, is de tederheid. De Koningin kijkt naar de munt zoals men naar iets levends kijkt. Ze verwart bezit niet met het leven, maar weet dat goed verzorgd bezit het leven beter maakt – voor haarzelf en voor de mensen om haar heen.

De Koningin van Pentakels omgekeerd

Omgekeerd verliest de Koningin van Pentakels niet de wil om te zorgen: ze verliest de maat. De zorg wordt controle, en de vrijgevigheid bezitterigheid. Ze kan de persoon zijn die zo voor anderen zorgt dat ze hen verstikt, die geeft om te binden, die anderen van zich afhankelijk maakt. Of het kan gaan om overdreven gehechtheid aan dingen – het huis, het geld, de schijn – die de plaats van genegenheid inneemt.

Ze kan ook spreken over de tegenovergestelde beweging: de persoon die voor iedereen zorgt en zichzelf vergeet, die zich uitput aan het huishouden en aan anderen. Of over leeg comfort – een leven vol dingen en zonder inhoud, de overvloed die geen vreugde meer geeft. De kaart vraagt om terug te keren naar de kern: zorgen zonder te binden, hebben zonder bezeten te worden, en niet vergeten dat men ook zelf zorg nodig heeft.

De Koningin van Pentakels in de liefde

In de liefde spreekt de Koningin van Pentakels over een stabiele, warme en concrete relatie. Het is de liefde die zich in gebaren toont – een maaltijd, een goed verzorgd huis, er zijn op moeilijke dagen. Ze kan een trouwe, zinnelijke, beschermende partner voorstellen, die zekerheid geeft. Voor wie alleen is, zegt ze dat de liefde kan komen van iemand met beide voeten op de grond, en dat het de moeite loont te kijken naar wie zorgt, meer dan naar wie belooft.

Omgekeerd waarschuwt ze voor een relatie waarin de een zorgt en de ander alleen ontvangt, voor bezitterige jaloezie, of voor een samenleven dat alleen nog huishoudelijk beheer is geworden, zonder tederheid.

De Koningin van Pentakels in werk en geld

In het werk begunstigt de Koningin van Pentakels beroepen die met praktische zorg, beheer en bezit te maken hebben – administratie, boekhouding, vastgoed, landbouw, horeca, hotelwezen, werk met kinderen of met de natuur. Ze kan een bekwame en hartelijke leidinggevende of collega voorstellen, of vragen om meer praktische zin in te zetten. Bij een vraag over een eigen zaak is ze zeer gunstig: ze zegt dat die kan bloeien, als ze goed wordt beheerd.

Wat geld betreft is het een van de beste kaarten van het spel: overvloed, zekerheid, goed beheer, inkomsten waarmee men goed kan leven en anderen kan helpen. Omgekeerd waarschuwt ze voor buitensporige uitgaven aan anderen, voor overdreven gehechtheid aan geld, of voor financiële afhankelijkheid.

De Koningin van Pentakels in gezondheid en welzijn

Bij vragen over welzijn spreekt de Koningin van Pentakels over zorg voor het lichaam, goede voeding, contact met de natuur, comfort en rust. Omgekeerd herinnert ze eraan dat wie voor iedereen zorgt, ook voor zichzelf moet zorgen. De kaarten vervangen geen enkele vorm van gezondheidszorg: de lezing spreekt over houding en tendens, en niet over een diagnose.

De Koningin van Pentakels in het spirituele leven

Op de innerlijke weg is de Koningin van Pentakels belichaamde spiritualiteit. Het is de kaart van wie het heilige vindt in het dagelijks leven – in de tuin, in de keuken, in de zorg voor anderen, in het contact met de aarde. Ze herinnert eraan dat lichaam en materie niet het tegendeel van de geest zijn, maar de plaats waar hij zich openbaart. En ze herinnert er ook aan dat anderen op een concrete manier dienen, in veel tradities, een van de hoogste vormen van beoefening is.

De Koningin van Pentakels als persoon

Wanneer ze iemand voorstelt, is de Koningin van Pentakels traditioneel een rijpe vrouw, of een persoon van welk gender ook met deze eigenschappen: praktisch, vrijgevig, hartelijk, hardwerkend, met liefde voor goede dingen en talent voor beheer. Het is de persoon die huis en gezin organiseert, die de problemen van alledag weet op te lossen, die helpt zonder bedankt te hoeven worden. Ze houdt van de natuur, van dieren, van lekker eten. Haar gebrek is de neiging tot controle, zich te veel met het materiële bezig te houden, of zichzelf te vergeten terwijl ze voor anderen zorgt.

De Koningin van Pentakels als raad

Als raad zegt de Koningin van Pentakels: zorg goed voor wat u hebt. Organiseer, spaar, zorg voor het huis, voor het lichaam en voor de mensen die van u afhankelijk zijn. Wees vrijgevig, maar met beide voeten op de grond. En ze zegt ook: vergeet uzelf niet. De beste manier om voor anderen te zorgen, is uw eigen huis op orde te hebben.

De Koningin van Pentakels in de posities van een legging

In het verleden

Iemand die zorgde, die materiële en emotionele zekerheid gaf; of een periode van stabiliteit en overvloed.

In het heden

De situatie vraagt om praktische zin, organisatie en zorg – of er staat zo iemand naast de vragensteller.

In de toekomst

Een periode van zekerheid en comfort, of de komst van iemand die op een concrete manier steun biedt.

Als obstakel

De zorg die controle wordt, de gehechtheid aan het materiële, of het vergeten van zichzelf.

Als uitkomst

De zaak wordt opgelost met praktische zin en vrijgevigheid: een solide en comfortabel resultaat.

De Koningin en de reeks Pentakels

De Koningin is wie ontvangt en ondersteunt: de reeks van binnenuit beleefd, met rijpheid en zonder de behoefte het te tonen. In Pentakels – de reeks van de Aarde, van het lichaam, van het geld en van het huis – neemt deze innerlijkheid de vorm aan van zorg: de Aarde die opvangt, voedt en draagt. Daarom is de Koningin van Pentakels, van alle hofkaarten, degene die het meest spreekt over gedeelde overvloed en concreet welzijn.

Het element van de reeks is de Aarde. De elementaire en astrologische subtoeschrijvingen van de hofkaarten verschillen per school, en er is er geen waarover men het eens is; waar het om gaat, is dat de Koningin de Aarde voorstelt die al tot rust is gekomen en vruchtbaar is, na de langzame beweging van de Ridder en vóór het bestuur van de Koning.

Combinaties met andere kaarten

• De Keizerin — Vruchtbaarheid, overvloed, moederschap in de ruime zin; een welvarend en gastvrij huis.
• Koning van Pentakels — Een welvarend en stabiel stel; het gedeelde beheer van een huishouden of een zaak.
• Negen van Pentakels — Zelfstandigheid en comfort; een onafhankelijke vrouw die goed leeft van wat ze heeft opgebouwd.
• Tien van Pentakels — De matriarch, het middelpunt van de familie; de goed verzorgde erfenis.
• Zes van Pentakels — Concrete vrijgevigheid; iemand helpen met geld of met tijd.
• Koningin van Bekers — Praktische en liefdevolle zorg: iemand die steunt met gebaren en met aanwezigheid.
• Tien van Bekers — Een gelukkig en goed verzorgd gezin; harmonie thuis.
• De Duivel — Overdreven gehechtheid aan het materiële; een zorg die bindt.
• Vier van Pentakels — Bezitterigheid en controle; angst te verliezen wat men heeft.
• Negen van Zwaarden — Overmatige zorgen over het huis of over geld; slapeloze nachten door het piekeren over anderen.
• De Ster — Vrijgevigheid en hoop; zorgen met vertrouwen in de toekomst.