Tien van Pentakels: betekenis en symboliek van de tarotkaart

De kaart in het kort

Het beeld van de kaart

In de Sol da Alma Tarot wordt de scène omlijst door een grote boog van goudkleurige steen, begroeid met klimop en groene takken. Links, op een stenen trede, zit een oude man met zeer wit, lang haar en een lange witte baard, gehuld in een donkergroene mantel die geborduurd is met trossen paarse druiven en bladeren; hij heeft zijn handen op de knieën gelegd en kijkt sereen naar het pad. Rechts, in de schaduw van de muren van een huis met een balkon, staat een jong stel: de vrouw, met lang bruin haar en een perzikkleurige jurk, leunt tegen de man, in vest en rode cape, die zijn arm om haar heen slaat. Bij hen zitten drie witte, langharige honden op de geplaveide grond, naar de oude man gekeerd. Verderop, halverwege het afdalende keienpad, loopt een klein kind in een blauw jurkje alleen. Op de achtergrond strekt zich een stadje uit met lichte huizen en rode daken, met een spitse kerktoren, groene heuvels en blauwige bergen. Aan de boog hangen tien gouden munten met sterren, aan dunne draden op verschillende hoogten.

In de Rider-Waite-Smith, uit 1909, is de scène in wezen dezelfde, en daar is het schilderij van de Sol da Alma van uitgegaan: een oude man met een witte baard, links gezeten in een rijk geborduurde mantel met druiventrossen en andere symbolen, heeft twee witte honden bij zich, naar hem toe gekeerd; onder een boog praten een man en een vrouw, en een klein kind gluurt naast de vrouw tevoorschijn. Op de achtergrond zijn huizen en een toren te zien, en op de boog staat een wapenschild. De tien munten zijn over de hele scène heen geschilderd, gerangschikt volgens de figuur van de Levensboom uit de kabbala. De Sol da Alma behoudt de oude man, de mantel met druiven, de boog, het stel en de honden, maar verandert de compositie: de munten hangen aan de boog in plaats van boven de figuren te zweven, zonder de kabbalistische figuur; er zijn drie honden en ze zitten bij het stel; en het kind staat op afstand, alleen op het pad, in plaats van bij de ouders.

In de Tarot van Marseille heeft de Dix de Deniers geen scène: het zijn tien munten tussen bladornamenten. De familie, de boog en de honden zijn een schepping van de Rider-Waite-Smith.

De symboliek, detail voor detail

Deze kaart spreekt over alles wat van de ene generatie op de andere overgaat. Elk detail voegt een nuance toe.

De drie generaties

De oude man, het stel en het kind zijn de hele tijdspanne van een familie: het verleden dat heeft gesticht, het heden dat in stand houdt, de toekomst die zal erven. De rijkdom van de Tien van Pentakels is niet van één persoon; ze is van een geslacht.

De zittende oude man

De stichter, de grootvader, het geheugen van het huis. Hij werkt niet meer: hij kijkt. Zijn rijkdom is gemaakt en zijn rol is nu die door te geven.

De mantel met druiven

De oogst van een leven. Dezelfde druiven als op de Negen van Pentakels, nu geborduurd op de mantel van de oude man: de vrucht van het werk is deel geworden van wie hij is, en van wat hij nalaat.

Het jonge stel

De generatie die het huis in stand houdt, die het heden in handen heeft. Ze staan samen, in elkaars armen, en hun verbintenis is wat de continuïteit waarborgt.

Het kind op het pad

De toekomst. Op het schilderij van de Sol da Alma loopt het alleen, al een eindje verder weg: het is wie zal erven, maar ook wie op een dag zijn eigen weg zal gaan.

De honden

Trouw, bescherming, het huiselijk leven. Ze zijn naar de oude man gekeerd, alsof ze zijn gezag erkennen. Ze zijn de trouw die de familie aan het huis bindt.

De stenen boog

De toegang tot een domein, de overgang tussen het huis en de wereld. Het is een bouwwerk dat er al stond vóór deze mensen en er na hen nog zal staan.

De tien hangende munten

De opgebouwde rijkdom, die boven de hele familie zweeft. Ze hangen boven de figuren: ze behoren aan allen toe, en aan niemand in het bijzonder.

Het stadje op de achtergrond

De gemeenschap, de plek waar de familie bij hoort. De erfenis is niet alleen geld: het is ook een naam, een streek, een plaats in de wereld.

De kerktoren

De traditie en de instellingen die het leven van een familie vorm geven – de riten, de gewoonten, de regels die worden doorgegeven.

De geschiedenis van de Tien van Pentakels

In de eerste tarotspellen uit Noord-Italië, in de vijftiende eeuw, en in de spellen van Marseille, die tussen de zeventiende en de achttiende eeuw hun vaste vorm kregen, was de Tien van Pentakels een telkaart: tien getekende munten, zonder figuur. Ze diende voor het tarocchi-spel en had geen eigen waarzeggende betekenis.

Aan het eind van de negentiende eeuw gaf de Hermetische Orde van de Golden Dawn elke genummerde kaart een titel en een astrologische toeschrijving. De Tien van Pentakels kreeg Mercurius in Maagd en de titel „Heer van de Rijkdom” – rijkdom niet meer als gewin, maar als voltooide staat.

In 1909 gaven Arthur Edward Waite en Pamela Colman Smith haar de scène van de familie onder de boog die toegang geeft tot een huis en een domein. In het boek dat bij het spel hoorde, gaf Waite haar als betekenissen gewin, rijkdommen, familiezaken, archieven, afstamming en de woning van een familie. Pamela Colman Smith rangschikte de tien munten volgens de Levensboom uit de kabbala, een figuur die de Golden Dawn gebruikte om de getallen van een tot tien te ordenen. De Sol da Alma Tarot volgt de scène en de lezing, maar hangt de munten aan de boog en geeft het kind een eigen weg.

De Tien van Pentakels rechtop: de betekenis

Rechtop is de Tien van Pentakels de kaart van de erfenis in de ruimste zin: wat men ontvangt van wie ervoor kwam en doorgeeft aan wie erna komt. Het kan geld zijn, een huis, een familiebedrijf – maar ook een naam, een beroep, waarden, een manier van in de wereld staan. Hij spreekt over blijvende zekerheid, over wortels, over erbij horen.

Het is de kaart van familie en huis. In een lezing kan hij de aankoop van een huis aankondigen, een verhuizing naar een definitief thuis, een huwelijk dat twee families verbindt, de geboorte van een nieuwe generatie, een familiereünie. Hij begunstigt alles wat op lange termijn wordt bedacht: veilige beleggingen, spaargeld, testamenten, plannen voor de kinderen en kleinkinderen.

Wat hem onderscheidt van de Negen van Pentakels, is het delen. Bij de Negen is de rijkdom persoonlijk en geniet men er alleen van; bij de Tien is ze gemeenschappelijk en gaat ze van hand tot hand. De Tien van Pentakels zegt dat ware voorspoed die is die langer duurt dan wijzelf – en die zich daarom niet alleen in geld laat meten.

De Tien van Pentakels omgekeerd

Omgekeerd verliest de Tien van Pentakels de erfenis niet: het is dezelfde erfenis, maar betwist. Het huis raakt verdeeld, broers en zussen krijgen ruzie over de nalatenschap, het vermogen dat de familie zou moeten verenigen, drijft haar uiteen. Hij kan spreken over familieconflicten om geld, over aangevochten testamenten, over familiebedrijven in crisis, of over een huis dat niemand wil en dat niemand durft te verkopen.

Hij kan ook spreken over de last van de traditie: de verwachtingen van de familie die binden, het geërfde beroep dat men niet zelf heeft gekozen, het gevoel dat het leven al vastlag voordat het begon. Of over een teveel aan diezelfde zekerheid – zo vastzitten aan het vermogen en de schijn van een familie dat men ophoudt het eigen leven te leven. De kaart vraagt om te scheiden wat men ontvangt van wat men is, en om te beslissen wat het bewaren waard is.

De Tien van Pentakels in de liefde

In de liefde is de Tien van Pentakels een van de meest solide kaarten van het spel. Hij spreekt over relaties die op lange termijn worden gedacht: huwelijk, samenwonen, een huis, kinderen, een gezin dat wordt opgebouwd. Voor een stel is het het teken van een stabiele verbintenis en een gedeelde toekomst. Voor wie alleen is, kan hij iemand aankondigen met wie het mogelijk is plannen te maken – vaak leert men die kennen via de familie of de vertrouwde vriendenkring.

Omgekeerd waarschuwt hij voor bemoeienis van de familie met de relatie, voor conflicten om geld binnen het stel, of voor een relatie die in stand wordt gehouden door schijn en gemak, en niet door genegenheid.

De Tien van Pentakels in werk en geld

In het werk begunstigt hij gevestigde bedrijven, familiebedrijven, solide instellingen, zekere banen met toekomst. Hij kan wijzen op een beroep dat van ouders op kinderen overgaat, of op een positie in een organisatie met traditie. Bij een vraag over een project zegt hij dat het de voorwaarden heeft om lang mee te gaan.

Wat geld betreft is het de sterkste kaart van de reeks: vermogen, veilige beleggingen, onroerend goed, erfenissen, pensioenen, opgebouwde rijkdom. Omgekeerd kan hij waarschuwen voor conflicten bij de verdeling van een nalatenschap, voor familieschulden, of voor riskante beleggingen die op het spel zetten wat generaties lang is opgebouwd.

De Tien van Pentakels in gezondheid en welzijn

Bij vragen over welzijn spreekt de Tien van Pentakels over stabiliteit, over de routines van het gezin, over de steun die voortkomt uit nauwe banden en over een lang en goed geleefd leven. Omgekeerd herinnert hij aan de vermoeidheid die voortkomt uit het dragen van ieders problemen. De kaarten vervangen geen enkele vorm van gezondheidszorg: de lezing spreekt over houding en tendens, en niet over een diagnose.

De Tien van Pentakels in het spirituele leven

Op de innerlijke weg is de Tien van Pentakels de traditie: wat men van de voorouders ontvangt, de gebruiken en de waarden van een familie of een volk. Hij kan spreken over verzoening met de eigen wortels, over erkenning van wat men te danken heeft aan wie ervoor kwam, of over de verantwoordelijkheid iets door te geven aan wie erna komt. Hij herinnert eraan dat niemand bij nul begint: we zijn allemaal erfgenamen, en we laten allemaal iets na.

De Tien van Pentakels als raad

Als raad zegt de Tien van Pentakels: denk op lange termijn. Bouw iets wat blijft, zorg voor de familiebanden, eer wat u hebt ontvangen. En hij zegt ook: de erfenis is er om te dragen, niet om te binden. Bewaar wat het bewaren waard is, en heb de moed los te laten wat meer weegt dan het helpt.

De Tien van Pentakels in de posities van een legging

In het verleden

De wortels: een familie, een erfenis of een traditie die de huidige situatie heeft gevormd.

In het heden

Een moment van stabiliteit en zekerheid; of een kwestie van familie, huis of vermogen die op tafel ligt.

In de toekomst

Blijvende zekerheid in aantocht: een huis, een verbintenis, een gezin, een erfenis.

Als obstakel

Familieconflicten, een moeizame verdeling van de nalatenschap, of de last van verwachtingen en tradities.

Als uitkomst

Een solide en blijvende afloop, die niet alleen de vragensteller ten goede komt, maar ook de mensen om hem heen.

Numerologie en correspondenties

De Tien is het einde van de cyclus: alles wat de reeks kon geven, is gegeven, met de overvloed en het gewicht die dat meebrengt. In Pentakels, de reeks van de Aarde, neemt het einde van de cyclus de vorm aan van voltooide rijkdom – het gebouwde huis, het gevormde vermogen, het gevestigde gezin. Het is het punt waarop de materie niet langer van één persoon is en van een hele tijd wordt. Maar de Tien is ook een overgang: daarna komen de hofkaarten, en wat is vergaard, moet door iemand bestuurd worden.

In de traditie van de Golden Dawn correspondeert de kaart met Mercurius in Maagd. Mercurius is de planeet van uitwisseling, handel en overdracht; Maagd het aardeteken van methode, orde en zorg. Samen beschrijven ze de scène goed: een goed beheerde rijkdom, die circuleert en van generatie op generatie wordt doorgegeven. Vandaar de titel die de orde haar gaf, „Heer van de Rijkdom”.

Combinaties met andere kaarten

• De Hiërofant — Traditioneel huwelijk, familieceremonie, overgedragen waarden.
• De Keizer — Familiegezag, een goed beheerd vermogen; het hoofd van het huis.
• De Keizerin — Vruchtbaarheid en overvloed; een gezin dat groeit.
• Tien van Bekers — Volmaakt gezinsgeluk: materiële zekerheid en emotionele harmonie.
• Vier van Staven — Een huis dat wordt ingewijd, een familiefeest, wortels die worden gevierd.
• Negen van Pentakels — Van persoonlijke naar gedeelde rijkdom; wat men alleen heeft opgebouwd, gaat anderen onderhouden.
• Koning van Pentakels — Een solide en goed bestuurd vermogen; het hoofd van een familie of van een bedrijf.
• Het Oordeel — Erfeniskwesties, testamenten, familiezaken die aan de oppervlakte komen.
• De Toren — Een breuk binnen de familie of het vermogen; wat solide leek, wankelt.
• Vijf van Zwaarden — Conflicten bij de verdeling van een nalatenschap; een erfenis die verdeeldheid zaait.
• De Duivel — Overdreven gehechtheid aan het vermogen; de familie die door geld gevangen zit.
• Vier van Pentakels — Tot elke prijs behouden; de angst te verliezen wat men heeft geërfd.