Οκτώ των Πεντάκλων: σημασία και συμβολισμός της κάρτας Ταρό

Η κάρτα με μια ματιά

Η εικόνα της κάρτας

Στο Ταρό Sol da Alma, η σκηνή εκτυλίσσεται μέσα σε ένα παλιό εργαστήρι, με τοίχους τιρκουάζ, φθαρμένους από τον χρόνο. Αριστερά, ένα παράθυρο με πολλά τζάμια αφήνει να μπαίνει το φως της μέρας· δεξιά, μια κίτρινη ξύλινη πόρτα, με μια κόκκινη κουρτίνα μαζεμένη στο πλάι. Σε έναν όρθιο ξύλινο στύλο είναι καρφωμένα έξι χρυσά νομίσματα, το ένα πάνω από το άλλο, το καθένα με ένα ανάγλυφο πεντάκτινο αστέρι. Ο τεχνίτης — ένας άντρας με κοντά γένια και αχτένιστα μαλλιά, με γκρίζο πουκάμισο με τα μανίκια ανασηκωμένα και καφέ δερμάτινη ποδιά — κάθεται σε ένα σκαμνί και χτυπά με ένα μικρό σφυρί με ανοιχτόχρωμη κεφαλή ένα έβδομο νόμισμα, που το κρατά πάνω σε μια ξύλινη βάση στα γόνατά του. Το όγδοο βρίσκεται στο πάτωμα, κοντά στα πόδια του, ανάμεσα σε χρυσά ρινίσματα σκορπισμένα στο σανίδι. Δίπλα του υπάρχει ένα ξύλινο βαρέλι, και στον τοίχο ένα μικρό κόκκινο κουτί. Το φως είναι ζεστό και χρυσαφένιο, και ο άντρας έχει το συγκεντρωμένο και γαλήνιο ύφος εκείνου που αγαπά αυτό που κάνει.

Στο Rider-Waite-Smith, του 1909, η σύνθεση είναι στην ουσία η ίδια, και από αυτήν ξεκίνησε η ζωγραφική του Sol da Alma: ένας νέος με γαλάζιο χιτώνα, σκούρα ποδιά και κόκκινες κάλτσες, καθισμένος σε έναν πάγκο, χαράζει με ένα καλέμι και ένα σφυρί ένα πεντάκλο πάνω σε ένα νόμισμα· έξι νομίσματα είναι στερεωμένα σε έναν ξύλινο στύλο στα δεξιά, και ένα όγδοο βρίσκεται στο έδαφος, στα πόδια του. Η διαφορά βρίσκεται στον τόπο. Στο Rider-Waite-Smith ο τεχνίτης δουλεύει στο ύπαιθρο, με μια μικρή πόλη στο βάθος, αριστερά — σαν κάποιος που απομακρύνθηκε από αυτήν για να μάθει την τέχνη με την ησυχία του. Στο Sol da Alma βρίσκεται μέσα σε σπίτι, σε ένα κλειστό εργαστήρι γεμάτο λεπτομέρειες της καθημερινότητας. Τα νομίσματα έχουν ανάγλυφα αστέρια και όχι σχεδιασμένα πεντάκλα, και ο τεχνίτης δεν είναι πια παλικάρι: είναι ένας ώριμος άντρας, που ξέρει τι κάνει.

Στο Ταρό της Μασσαλίας, το Huit de Deniers δεν έχει σκηνή: είναι οκτώ νομίσματα τοποθετημένα σε στήλες, ανάμεσα σε διακοσμητικά φυλλώματα. Ολόκληρη η ιστορία του εργαστηρίου και του μαθητευόμενου είναι δημιούργημα του Rider-Waite-Smith.

Ο συμβολισμός, λεπτομέρεια προς λεπτομέρεια

Τα πάντα σε αυτή την κάρτα μιλούν για ένα πράγμα: την αξία που δημιουργείται με τα χέρια, σιγά σιγά. Κάθε λεπτομέρεια προσθέτει μια απόχρωση.

Ο καθισμένος τεχνίτης

Η αφοσίωση. Δεν στέκεται όρθιος, ούτε είναι περαστικός: κάθισε για να μείνει. Το Οκτώ των Πεντάκλων είναι η κάρτα εκείνου που δεσμεύεται σε ένα έργο και του δίνει τον χρόνο που ζητά.

Το σφυρί

Η επαναλαμβανόμενη κίνηση. Κάθε χτύπημα είναι μικρό, και κανένα μόνο του δεν φτιάχνει το νόμισμα — το φτιάχνει το άθροισμά τους. Είναι η εικόνα της καθημερινής πειθαρχίας.

Το νόμισμα στα γόνατα

Το έργο σε εξέλιξη, εκείνο που δεν έχει ακόμη τελειώσει. Ο τεχνίτης κοιτάζει μόνο αυτό: όλη η προσοχή στραμμένη σε ό,τι κάνει τώρα.

Τα έξι νομίσματα στον στύλο

Η δουλειά που έχει ήδη γίνει, εκτεθειμένη. Είναι η απόδειξη όσων έμαθε, το χαρτοφυλάκιο του τεχνίτη. Δείχνει επίσης ότι δεν σταμάτησε μετά το πρώτο: συνεχίζει.

Το νόμισμα στο πάτωμα

Αυτό που μένει ακόμη να γίνει — ή ένα κομμάτι που μπήκε στην άκρη και περιμένει να το ξαναπιάσει. Θυμίζει ότι η τέχνη δεν ολοκληρώνεται ποτέ.

Τα ανάγλυφα αστέρια

Στη ζωγραφική του Sol da Alma, κάθε νόμισμα έχει ένα αστέρι: η υλική δουλειά με μια μικρή λάμψη ιδανικού. Η καλοκαμωμένη τέχνη δεν είναι μόνο τεχνική — είναι και φροντίδα.

Η δερμάτινη ποδιά

Η ιδιότητα του εργαζομένου. Προστατεύει και δηλώνει ποιος είναι: όποιος τη φορά βρίσκεται εκεί για να λερώσει τα χέρια του.

Τα χρυσά ρινίσματα στο πάτωμα

Η φυσική φύρα κάθε μαθητείας. Δεν υπάρχει έργο χωρίς αποκόμματα, ούτε δεξιοτεχνία χωρίς αποτυχημένες προσπάθειες.

Το κλειστό εργαστήρι

Η περισυλλογή της δουλειάς. Ο κόσμος μένει απ' έξω, στην άλλη πλευρά της πόρτας και του παραθύρου· εδώ μέσα υπάρχει μόνο το έργο.

Ο αριθμός οκτώ

Η δουλειά και η κίνηση: το χέρι που επαναλαμβάνει, η τέχνη την ώρα που ασκείται. Στα Πεντάκλα, τη σειρά της Γης, είναι ο αριθμός της δουλειάς με την πιο κυριολεκτική έννοια.

Η ιστορία του Οκτώ των Πεντάκλων

Η σειρά των Πεντάκλων υπάρχει από τις πρώτες τράπουλες ταρό, που ζωγραφίστηκαν στη βόρεια Ιταλία τον 15ο αιώνα. Στα ιταλικά ονομαζόταν denari — τα δηνάρια, τα χρήματα —, και στις τράπουλες της Μασσαλίας, που παγιώθηκαν ανάμεσα στον 17ο και τον 18ο αιώνα, deniers. Το Οκτώ των Πεντάκλων ήταν, σε εκείνες τις τράπουλες, μια κάρτα για μέτρημα: οκτώ σχεδιασμένα νομίσματα, χωρίς μορφή. Χρησίμευε για το παιχνίδι των tarocchi, και δεν είχε δική του μαντική σημασία.

Στα τέλη του 19ου αιώνα, το Ερμητικό Τάγμα της Golden Dawn έδωσε σε κάθε αριθμημένη κάρτα έναν τίτλο και μια αστρολογική απόδοση, και ονόμασε τη σειρά «Δίσκους». Στο Οκτώ έδωσε τον Ήλιο στην Παρθένο και τον τίτλο «Κύριος της Σύνεσης» — τη σύνεση εκείνου που φροντίζει τη λεπτομέρεια, μετρά, επαναλαμβάνει και δεν διακινδυνεύει ό,τι δεν γνωρίζει.

Το 1909, ο Arthur Edward Waite και η Pamela Colman Smith τού έδωσαν τη σκηνή που σήμερα αναγνωρίζουν όλοι, στην πρώτη τράπουλα ευρείας διάδοσης με εικόνες σε όλες τις κάρτες της Μικρής Αρκάνας. Στο βιβλίο που συνόδευε την τράπουλα, ο Waite περιέγραψε «έναν καλλιτέχνη της πέτρας» στη δουλειά του, που εκθέτει τα έργα του σαν τρόπαια, και της έδωσε ως σημασίες τη δουλειά, την απασχόληση, την παραγγελία, τη δεξιοτεχνία στην τέχνη και στις επιχειρήσεις — «ίσως στο προπαρασκευαστικό στάδιο». Αυτή η τελευταία σημείωση έδωσε στην κάρτα τη σημασία της μαθητείας. Το Ταρό Sol da Alma ακολουθεί τη σκηνή και την ανάγνωση, και βάζει τον τεχνίτη μέσα σε ένα εργαστήρι.

Το Οκτώ των Πεντάκλων όρθιο: η σημασία

Όρθιο, το Οκτώ των Πεντάκλων είναι η κάρτα της καλοκαμωμένης δουλειάς. Μιλά για κάποιον που καταπιάνεται με ζήλο, που μαθαίνει μια τέχνη, που τελειοποιεί μια ικανότητα, που δίνει σε ένα έργο την προσοχή που του αξίζει. Μπορεί να αναγγέλλει ένα μάθημα, μια εκπαίδευση, μια πρακτική άσκηση, μια καινούργια δουλειά όπου πρέπει να τα μάθετε όλα — ή μια φάση έντονης και παραγωγικής δουλειάς, όπου τα πράγματα προχωρούν επειδή τους αφιερώνεται χρόνος.

Είναι και η κάρτα της δεξιοτεχνίας. Όποιος την τραβά ξέρει να κάνει, ή μαθαίνει να ξέρει. Η κάρτα δίνει αξία σε ό,τι είναι συγκεκριμένο και μπορεί να ελεγχθεί: το τελειωμένο κομμάτι, η έκθεση που παραδόθηκε, η ικανότητα που μπορεί να φανεί. Δεν υπόσχεται γρήγορες επιτυχίες, εγγυάται όμως ότι ο κόπος δεν πάει χαμένος — κάθε νόμισμα που φτιάχνεται μένει κρεμασμένο στον στύλο.

Υπάρχει σε αυτήν μια ήρεμη ικανοποίηση. Ο τεχνίτης δεν δουλεύει από υποχρέωση ούτε από φιλοδοξία: δουλεύει επειδή η δουλειά, αυτή καθαυτή, του δίνει νόημα. Το Οκτώ των Πεντάκλων θυμίζει ότι υπάρχει μια ξεχωριστή χαρά στο έργο που έγινε καλά, και ότι αυτή η χαρά δεν εξαρτάται από το χειροκρότημα κανενός.

Το Οκτώ των Πεντάκλων ανάποδο

Ανάποδο, το Οκτώ των Πεντάκλων δεν παύει να είναι μια κάρτα δουλειάς: είναι η ίδια κίνηση χωρίς ψυχή. Η επανάληψη, που τελειοποιούσε, γίνεται σκέτη ρουτίνα. Ο άνθρωπος συνεχίζει να χτυπά με το σφυρί, αλλά δεν μαθαίνει πια τίποτα από αυτό — κάνει για να κάνει, επειδή πρέπει, χωρίς όρεξη και χωρίς προσοχή. Είναι η κάρτα της εργασίας που αδειάζει τον άνθρωπο, του μηχανικού καθήκοντος, της δουλειάς που απασχολεί τα χέρια και αφήνει το μυαλό αλλού.

Μπορεί να μιλά και για την υπερβολή του ίδιου ζήλου: την τελειομανία που δεν θεωρεί ποτέ το κομμάτι τελειωμένο, τη δουλειά που τρώει την υπόλοιπη ζωή, την εμμονή με τη λεπτομέρεια που κάνει να χάνεται το σύνολο. Ή, προς την αντίθετη κατεύθυνση, για τη βιασύνη — να θέλει κανείς το αποτέλεσμα χωρίς να περάσει από τη μαθητεία, να κόβει δρόμο, να παραδίδει κάτι κακοφτιαγμένο. Η κάρτα ζητά να ξαναβρείτε το νόημα αυτού που κάνετε, ή να έχετε το θάρρος να αναγνωρίσετε ότι εκείνη η τέχνη δεν είναι πια η δική σας.

Το Οκτώ των Πεντάκλων στην αγάπη

Στην αγάπη, το Οκτώ των Πεντάκλων δεν είναι μια κάρτα πάθους: είναι μια κάρτα οικοδόμησης. Μιλά για μια σχέση που δουλεύεται κάθε μέρα, με μικρές κινήσεις, προσοχή και υπομονή. Λέει ότι αυτό που υπάρχει ανάμεσα σε δύο ανθρώπους φτιάχνεται, δεν βρίσκεται έτοιμο — και ότι αξίζει τον κόπο. Για ένα ζευγάρι, είναι καλό σημάδι: υπάρχει προσπάθεια και από τις δύο πλευρές.

Σε όποιον είναι μόνος, μπορεί να δείχνει μια φάση όπου η προσοχή είναι στραμμένη στη δουλειά ή στις σπουδές, και η αγάπη μένει σε δεύτερο πλάνο· ή μπορεί να λέει ότι η γνωριμία θα έρθει από εκεί — σε ένα μάθημα, στη δουλειά, σε μια κοινή τέχνη. Ανάποδο, προειδοποιεί για τη σχέση που έπεσε στη ρουτίνα και δεν τη φροντίζει πια κανείς, ή για όποιον αφιερώνει τόσο χρόνο στη δουλειά ώστε αφήνει τον άλλον μόνο.

Το Οκτώ των Πεντάκλων στη δουλειά και στα χρήματα

Στη δουλειά, είναι από τις καλύτερες κάρτες της τράπουλας. Ευνοεί την εκπαίδευση, την εξειδίκευση, την εκμάθηση μιας τέχνης, τη χειρωνακτική και τεχνική εργασία, και όλα τα επαγγέλματα όπου η ποιότητα φαίνεται στο αποτέλεσμα. Σε μια ερώτηση για μια καινούργια δουλειά, λέει ότι θα απαιτήσει πολλά, αλλά ότι θα μάθετε. Σε μια ερώτηση για μια προαγωγή, λέει ότι εξαρτάται από τη δουλειά που έχετε να δείξετε — από τα νομίσματα στον στύλο.

Στα χρήματα, μιλά για εισοδήματα κερδισμένα με κόπο, για έναν σταθερό μισθό, για μικρές αποταμιεύσεις που μαζεύονται με συνέπεια. Δεν είναι κάρτα ξαφνικών κερδών. Είναι η κάρτα εκείνου που χτίζει την περιουσία του νόμισμα το νόμισμα. Ανάποδο, μπορεί να δείχνει μια δουλειά κακοπληρωμένη για τον κόπο που απαιτεί, ή το αντίθετο — να κερδίζει κανείς χωρίς όρεξη, σε μια δουλειά που χρησιμεύει μόνο για να πληρώνονται οι λογαριασμοί.

Το Οκτώ των Πεντάκλων στην υγεία και στην ευεξία

Στις ερωτήσεις για την ευεξία, το Οκτώ των Πεντάκλων μιλά για συνήθειες: για τη σταθερότητα, για την υγιεινή ρουτίνα που χτίζεται μέρα τη μέρα, για την υπομονετική δουλειά με το ίδιο το σώμα. Ανάποδο, θυμίζει τις υπερβολές της δουλειάς — τις ατέλειωτες ώρες, τη συσσωρευμένη κούραση, τη στάση του σώματος που ξεχνιέται. Οι κάρτες δεν υποκαθιστούν καμία ιατρική φροντίδα: η ανάγνωση μιλά για στάση και για τάση, και όχι για διάγνωση.

Το Οκτώ των Πεντάκλων στην πνευματική ζωή

Στον εσωτερικό δρόμο, το Οκτώ των Πεντάκλων είναι η άσκηση. Δεν μιλά για αποκαλύψεις ούτε για μεγάλες εμπειρίες: μιλά για την καθημερινή πειθαρχία, για τον διαλογισμό που γίνεται κάθε μέρα την ίδια ώρα, για την υπομονετική μελέτη, για την προσευχή που επαναλαμβάνεται. Θυμίζει ότι και η εσωτερική ανάπτυξη είναι μια τέχνη, και ότι μαθαίνεται όπως κάθε άλλη — με την προσεκτική επανάληψη. Πολλές παραδόσεις δίνουν στη χειρωνακτική εργασία που γίνεται με επίγνωση την αξία μιας πνευματικής άσκησης, και αυτή η κάρτα είναι η εικόνα της.

Το Οκτώ των Πεντάκλων ως συμβουλή

Ως συμβουλή, το Οκτώ των Πεντάκλων λέει: πιάστε δουλειά. Μάθετε ό,τι χρειάζεται να μάθετε, δώστε στο έργο τον χρόνο που ζητά, επαναλάβετε ώσπου να γίνει καλά. Μην ψάχνετε παρακαμπτήριους. Και λέει ακόμη: προσέξτε αυτό που κάνετε. Η επαναλαμβανόμενη κίνηση διδάσκει μόνο όταν γίνεται με προσοχή — αλλιώς, είναι απλώς κούραση.

Το Οκτώ των Πεντάκλων στις θέσεις ενός απλώματος

Στο παρελθόν

Μια περίοδος μαθητείας ή έντονης δουλειάς που έβαλε τις βάσεις όσων έχετε σήμερα.

Στο παρόν

Μια φάση αφοσίωσης: είναι καιρός να μελετήσετε, να δουλέψετε, να τελειοποιήσετε, και όχι να περιμένετε.

Στο μέλλον

Μια εκπαίδευση, μια καινούργια δουλειά, μια ικανότητα που θα αποκτηθεί — ή οι καρποί ενός κόπου που καταβάλλεται τώρα.

Ως εμπόδιο

Η ρουτίνα που δεν διδάσκει πια, η τελειομανία, ή η βιασύνη εκείνου που θέλει αποτελέσματα χωρίς να περάσει από τη μαθητεία.

Ως αποτέλεσμα

Το ζήτημα λύνεται με τη δουλειά: ένα στέρεο αποτέλεσμα, κατακτημένο με υπομονή και δεξιοτεχνία.

Αριθμολογία και αντιστοιχίες

Το Οκτώ είναι η δουλειά και η κίνηση: το χέρι που επαναλαμβάνει, το πράγμα που προχωρά, η τέχνη την ώρα που ασκείται. Στα Πεντάκλα — τη σειρά της Γης, του σώματος, των χρημάτων και του αργού χρόνου των πραγμάτων που χτίζονται —, είναι ο αριθμός στην πιο κυριολεκτική του έννοια. Ύστερα από το Επτά, όπου σταματά κανείς για να αποτιμήσει τη σοδειά και να σκεφτεί αν άξιζε τον κόπο, το Οκτώ απαντά: γυρίζει κανείς στη δουλειά, αλλά τώρα με μέθοδο, και μαθαίνοντας από όσα έκανε.

Στην παράδοση της Golden Dawn, η κάρτα αντιστοιχεί στον Ήλιο στην Παρθένο. Η Παρθένος είναι το ζώδιο της Γης που αγαπά τη λεπτομέρεια, τη μέθοδο, την υπηρεσία και την τέχνη· ο Ήλιος είναι η ζωτικότητα, η συνείδηση και η προσωπική λάμψη. Μαζί περιγράφουν καλά τον τεχνίτη της κάρτας: κάποιον που βάζει όλη του την ενέργεια και όλη του την ταυτότητα σε μια λεπτολόγα δουλειά, και βρίσκει σε αυτήν το φως του. Από εκεί και ο τίτλος που της έδωσε το τάγμα, «Κύριος της Σύνεσης».

Συνδυασμοί με άλλες κάρτες

• Ο Μάγος — Ταλέντο που μετατρέπεται σε δεξιοτεχνία: η φυσική επιδεξιότητα βαλμένη στην υπηρεσία μιας τέχνης.
• Ο Ερημίτης — Μελέτη σε βάθος, εξειδίκευση· να μαθαίνει κανείς μόνος, με υπομονή και μέθοδο.
• Ο Ιεροφάντης — Παραδοσιακή εκπαίδευση, ένα μάθημα, ένας δάσκαλος από τον οποίο να μάθετε.
• Τρία των Πεντάκλων — Ομαδική δουλειά όπου ο καθένας συνεισφέρει τη δεξιοτεχνία του· η αναγνώριση όσων ξέρει κανείς να κάνει.
• Άσος των Πεντάκλων — Μια συγκεκριμένη ευκαιρία για δουλειά ή για εκπαίδευση που αξίζει να την αρπάξετε.
• Βαλές των Πεντάκλων — Ένας μαθητευόμενος στην αρχή του δρόμου· μια σπουδή που αρχίζει και θα απαιτήσει επιμέλεια.
• Βασιλιάς των Πεντάκλων — Από μαθητευόμενος μάστορας: η δεξιοτεχνία που, με τον καιρό, γίνεται ευημερία.
• Τέσσερα των Πεντάκλων — Δουλειά ασφαλής αλλά κλειστή· προσοχή στη ρουτίνα που γίνεται φυλακή.
• Δέκα των Ράβδων — Υπερβολική δουλειά, ώρες παραπάνω, ένα φορτίο που ήδη βαραίνει.
• Τέσσερα των Κυπέλλων — Ανία στη δουλειά· το έργο που δεν ενθουσιάζει πια.
• Η Δύναμη — Επίμονος κόπος και υπομονή: η δύναμη να συνεχίζει κανείς.
• Οκτώ των Σπαθιών — Να νιώθει κανείς δεμένος σε μια δουλειά χωρίς διέξοδο· η ρουτίνα ως παγίδα.