Ο Ερημίτης: σημασία και συμβολισμός της κάρτας Ταρό

Η κάρτα με μια ματιά

Η εικόνα της κάρτας

Στο Ταρό Sol da Alma, ο Ερημίτης είναι ένας γέροντας με μακριά λευκή γενειάδα και χαρακωμένο πρόσωπο, τυλιγμένος σε μια γκρίζα κάπα με κουκούλα, φθαρμένη και ξεφτισμένη στις άκρες, πάνω από έναν χιτώνα στο ίδιο χρώμα, σφιγμένο με μια δερμάτινη ζώνη από την οποία κρέμονται κρίκοι και κορδόνια. Στέκεται ακίνητος στην κορυφή μιας χιονισμένης πλαγιάς, στραμμένος προς τον θεατή, με το κεφάλι σκυμμένο και τα μάτια καρφωμένα στο έδαφος. Με το δεξί χέρι κρατά ένα μακρύ ξύλινο ραβδί, στηριγμένο στο χιόνι· με το αριστερό, με το μπράτσο τεντωμένο, υψώνει στο ύψος του ώμου ένα φανάρι από σκούρο μέταλλο, μέσα στο οποίο λάμπει ένα χρυσό αστέρι. Γύρω υπάρχουν χιονισμένα βουνά· ο ουρανός περνά από το σκούρο μπλε, ψηλά, σε ένα πιο ανοιχτό γαλάζιο κοντά στον ορίζοντα, και το φως του φαναριού ζεσταίνει τον αέρα γύρω του.

Στο Rider-Waite-Smith, του 1909, η μορφή είναι σχεδόν η ίδια, αλλά πιο λιτή: ένας γέροντας με γκρίζο μανδύα και κουκούλα στέκεται όρθιος, σε προφίλ, στην κορυφή μιας χιονισμένης αιχμής, πάνω σε ένα φόντο γκριζογάλαζο και επίπεδο. Κρατά με το δεξί χέρι, υψωμένο στο ύψος του προσώπου, ένα φανάρι με ένα εξάκτινο αστέρι στο εσωτερικό του, και με το αριστερό ένα κίτρινο, ίσιο ραβδί. Έχει τα μάτια χαμηλωμένα, σχεδόν κλειστά. Το Sol da Alma κράτησε την κάπα, τη γενειάδα, το σκυμμένο κεφάλι, το αστέρι μέσα στο φανάρι και το χιόνι και, όπως το Rider-Waite-Smith, δείχνει τον γέροντα ακίνητο στην κορυφή, με το φανάρι υψωμένο στο χέρι, χωριστά από το ραβδί. Οι διαφορές είναι άλλες: η μορφή είναι στραμμένη προς τον θεατή και όχι σε προφίλ, κρατά το φανάρι με το αριστερό χέρι και το ραβδί με το δεξί, και έχει γύρω της βουνά και ουρανό αντί για ένα επίπεδο φόντο.

Στο Ταρό της Μασσαλίας, ο L'Hermite είναι ένας γέροντας με κάπα και κουκούλα που βαδίζει προς τα αριστερά, στηριγμένος σε ένα μπαστούνι, και υψώνει ένα φανάρι που η πτυχή του μανδύα το κρύβει εν μέρει. Δεν υπάρχει βουνό ούτε χιόνι: υπάρχει μόνο ο άνθρωπος, το φως και ο δρόμος.

Ο συμβολισμός, λεπτομέρεια προς λεπτομέρεια

Ο Ερημίτης είναι κάρτα με λίγα στοιχεία, και το καθένα έχει το βάρος του. Σχεδόν όλα μιλούν για το ίδιο πράγμα: για το φως που κουβαλά κανείς μαζί του όταν δεν υπάρχει άλλο.

Το φανάρι

Η συνείδηση, η γνώση, η αλήθεια που αναζητά κανείς. Δεν φωτίζει ολόκληρο τον κόσμο, μόνο το επόμενο βήμα: ο Ερημίτης δεν ξέρει πού θα βγει, ξέρει όμως πού να πατήσει.

Το αστέρι μέσα στο φανάρι

Στο Rider-Waite-Smith είναι ένα εξάκτινο αστέρι, που ενώνει ένα τρίγωνο προς τα πάνω και ένα προς τα κάτω· το Sol da Alma κράτησε ένα χρυσό αστέρι. Είναι το εσωτερικό φως, ο προσανατολισμός που δεν έρχεται απ' έξω.

Το ραβδί

Το στήριγμα της πείρας, ο δρόμος που έχει ήδη διανυθεί. Είναι το ίδιο ραβδί του Τρελού και του Μάγου, φθαρμένο τώρα από τη χρήση: δεν είναι πια υπόσχεση, είναι μνήμη.

Η κάπα με την κουκούλα

Η περισυλλογή, η προστασία, η διακριτικότητα. Ο Ερημίτης δεν επιδεικνύεται· φυλάγεται. Η γκρίζα κάπα, στο χρώμα της στάχτης και της πέτρας, είναι επίσης το χρώμα της ουδετερότητας και της ωριμότητας.

Η λευκή γενειάδα

Η ηλικία και ό,τι φέρνει μαζί της: υπομονή, πείρα, η σοφία εκείνου που έχει δει πολλά. Δεν μιλά απαραίτητα για πραγματικά γηρατειά, αλλά για ωριμότητα.

Το χιόνι και τα βουνά

Το ύψος, η απομόνωση, το κρύο εκείνου που απομακρύνεται από τον κόσμο. Ο Ερημίτης βρίσκεται πάνω από την καθημερινή ζωή — όχι από περιφρόνηση, αλλά για να βλέπει καλύτερα.

Το βλέμμα προς τα κάτω

Η προσοχή στο βήμα και στο παρόν, αλλά και η ταπεινότητα. Ο Ερημίτης δεν αναζητά τον ορίζοντα· αναζητά το έδαφος που τον στηρίζει.

Το υψωμένο φανάρι

Στο Sol da Alma, όπως και στο Rider-Waite-Smith, ο γέροντας στέκεται ακίνητος στην κορυφή και σηκώνει το φανάρι. Μπορεί να διαβαστεί ως το φως που δεν το κρατά κανείς για τον εαυτό του: όποιος έφτασε στην κορυφή δείχνει τον δρόμο σε όσους ακόμη ανεβαίνουν.

Ο αριθμός εννέα

Το τέλος μιας σειράς πριν από το δέκα: η στιγμή να συγκεντρώσει κανείς όσα έζησε και να τα κατανοήσει πριν αρχίσει ένας άλλος κύκλος.

Η ιστορία του Ερημίτη

Στις ιταλικές τράπουλες του 15ου αιώνα, η μορφή που σήμερα ονομάζουμε Ερημίτη συνδεόταν με τον Χρόνο. Στις τράπουλες που ζωγραφίστηκαν για τους Visconti και τους Sforza, στο Μιλάνο, γύρω στο 1450, είναι ένας γέροντας που κρατά μια κλεψύδρα, όχι ένα φανάρι: η εικόνα του χρόνου που περνά και φθείρει τα πάντα. Σε παλιούς ιταλικούς καταλόγους εμφανίζεται μάλιστα με το όνομα Il Tempo.

Με τον καιρό, η κλεψύδρα άρχισε να σχεδιάζεται σαν φανάρι — και ο γέροντας του Χρόνου έγινε ο γέροντας που αναζητά. Στο Ταρό της Μασσαλίας, που πήρε την οριστική του μορφή ανάμεσα στον 17ο και τον 18ο αιώνα, η μορφή ονομάζεται ήδη L'Hermite, ο ερημίτης, και υψώνει ένα φανάρι μισοκρυμμένο από τον μανδύα. Αυτή είναι η εικόνα που έφτασε στις σύγχρονες τράπουλες.

Το Ερμητικό Τάγμα της Golden Dawn, στα τέλη του 19ου αιώνα, αντιστοίχισε τον Ερημίτη στο ζώδιο της Παρθένου και στο εβραϊκό γράμμα Yod. Ο Arthur Edward Waite και η Pamela Colman Smith, στην τράπουλα του 1909, τον τοποθέτησαν στην κορυφή ενός χιονισμένου βουνού και έβαλαν μέσα στο φανάρι ένα εξάκτινο αστέρι. Η σύγχρονη ανάγνωση του Ερημίτη ως δασκάλου, εσωτερικού οδηγού και μορφής της πνευματικής αναζήτησης προέρχεται κυρίως από εκεί· η ιδέα όμως του χρόνου, που βρίσκεται στην αφετηρία του, δεν χάθηκε ποτέ εντελώς — ο Ερημίτης εξακολουθεί να είναι η κάρτα αυτού που δεν βιάζεται.

Ο Ερημίτης όρθιος: η σημασία

Όρθιος, ο Ερημίτης είναι η κάρτα της αναγκαίας απόσυρσης. Λέει ότι είναι καιρός να απομακρυνθείτε λίγο — από τη φασαρία, από τις γνώμες των άλλων, από τη βιασύνη — για να σκεφτείτε καθαρά. Δεν είναι φυγή: είναι μια παύση με σκοπό. Ο άνθρωπος χρειάζεται χρόνο και σιωπή για να καταλάβει τι πραγματικά θέλει, και η κάρτα τού δίνει αυτόν τον χρόνο.

Είναι επίσης η κάρτα της σύνεσης. Ο Ερημίτης δεν πηδά ούτε ρισκάρει στα τυφλά· προχωρά αργά, με το φως που έχει, και ελέγχει κάθε βήμα. Σε μια απόφαση, ζητά να σκεφτείτε πριν δράσετε, να αναζητήσετε πληροφορίες και να δυσπιστείτε απέναντι στις γρήγορες λύσεις. Το φως του είναι μικρό, αλλά αξιόπιστο.

Συχνά αντιπροσωπεύει ένα πρόσωπο: κάποιον μεγαλύτερο ή πιο έμπειρο, έναν καθηγητή, έναν θεραπευτή, έναν μέντορα, έναν συνετό φίλο του οποίου η συμβουλή αξίζει να ακουστεί. Και μπορεί να αντιπροσωπεύει τον ίδιο τον ερωτώντα στον ρόλο εκείνου που συμβουλεύει — ή σε μια φάση όπου η σοφία που έχει ήδη αποκτήσει είναι το μεγαλύτερο εφόδιό του.

Ο Ερημίτης ανάποδος

Ανάποδος, ο Ερημίτης δεν παύει να είναι ο Ερημίτης: είναι η ίδια περισυλλογή, αλλά σε υπερβολή ή σε λάθος χρόνο. Η απόσυρση γίνεται απομόνωση· η σύνεση γίνεται δυσπιστία· η σκέψη γίνεται ατέρμονος μηρυκασμός. Ο άνθρωπος κλείνεται, αποφεύγει τους άλλους, αναβάλλει αποφάσεις περιμένοντας μια βεβαιότητα που δεν έρχεται. Μπορεί επίσης να μιλά για μοναξιά που δεν την επέλεξε κανείς, ή για μια απομάκρυνση που δεν βοηθά πια.

Σε άλλες αναγνώσεις, είναι η άρνηση του φωτός: το φανάρι δείχνει κάτι που ο άνθρωπος δεν θέλει να δει, κι εκείνος προτιμά να κατεβάσει το χέρι. Ή είναι το αντίθετο — ο φόβος να μείνει κανείς μόνος με τις σκέψεις του, που τον κάνει να γεμίζει τον χρόνο του με θόρυβο για να μη χρειαστεί να ακούσει τον εαυτό του. Η κάρτα ζητά να βρεθεί το μέτρο: να μένετε μόνοι όσο χρειάζεται για να ακούσετε τον εαυτό σας, και να επιστρέφετε κοντά στους άλλους με όσα μάθατε.

Ο Ερημίτης στον έρωτα

Στον έρωτα, ο Ερημίτης δεν είναι κάρτα πάθους: είναι κάρτα περίσκεψης. Για όποιον είναι μόνος, συνήθως δείχνει μια φάση όπου η μοναξιά είναι χρήσιμη — χρόνος για να γνωρίσει κανείς καλύτερα τον εαυτό του, για να γιατρέψει μια σχέση που τελείωσε, για να καταλάβει τι ψάχνει πριν αρχίσει να ψάχνει. Μια γνωριμία μπορεί να έρθει, όχι όμως τώρα, και όχι από βιασύνη.

Μέσα σε μια σχέση, μπορεί να μιλά για απόσταση, για έναν σύντροφο πιο συγκρατημένο ή για μια ανάγκη για χώρο που πρέπει να γίνει σεβαστή. Μπορεί επίσης να περιγράφει μια σχέση ήρεμη, ώριμη, φτιαγμένη περισσότερο από βαθιές κουβέντες παρά από φωτιά. Ανάποδος, προειδοποιεί για την απομόνωση μέσα στο ζευγάρι — σιωπές που παρατείνονται, κάποιος που κλείνεται και αφήνει τον άλλον απ' έξω.

Ο Ερημίτης στη δουλειά και στα χρήματα

Στη δουλειά, ο Ερημίτης ευνοεί τη μελέτη, την έρευνα, την εξειδίκευση, την εργασία που γίνεται με συγκέντρωση και χωρίς βιασύνη. Είναι η κάρτα εκείνου που χρειάζεται να σκεφτεί καλά ένα σχέδιο πριν το ξεκινήσει, ή εκείνου που αναζητά ένα επάγγελμα με περισσότερο νόημα. Μπορεί επίσης να δείχνει ατομική εργασία, εργασία από απόσταση ή σε τομείς συμβουλευτικής και διδασκαλίας. Σε μια ερώτηση για μια αλλαγή, ζητά να σκεφτείτε πριν αποφασίσετε.

Στα χρήματα, είναι συνετός και οικονόμος: ευνοεί τον προγραμματισμό, τη συγκράτηση και την προσεκτική ανάλυση πριν από οποιαδήποτε επένδυση. Δεν είναι κάρτα γρήγορων κερδών. Ανάποδος, μπορεί να μιλά για υπερβολικό φόβο απέναντι στα έξοδα, για ευκαιρίες που χάνονται από δισταγμό, ή για μια οικονομική κατάσταση που αποφεύγει κανείς να την κοιτάξει κατάματα.

Ο Ερημίτης στην υγεία και την ευεξία

Στις ερωτήσεις για την ευεξία, ο Ερημίτης ζητά ξεκούραση, σιωπή και περισυλλογή: να κοιμηθείτε, να κόψετε ταχύτητα, να περάσετε χρόνο στη φύση, να ακούσετε το σώμα σας. Ανάποδος, θυμίζει ότι και η παρατεταμένη απομόνωση κουράζει. Οι κάρτες δεν αντικαθιστούν καμία ιατρική φροντίδα: η ανάγνωση μιλά για στάση, όχι για διάγνωση.

Ο Ερημίτης στην πνευματική ζωή

Στον εσωτερικό δρόμο, ο Ερημίτης είναι από τις σημαντικότερες κάρτες της τράπουλας. Αντιπροσωπεύει την προσωπική αναζήτηση, τον διαλογισμό, τη μελέτη, την προσευχή, το προσκύνημα — καθετί που κάνει κανείς μόνος του για να πλησιάσει το ουσιώδες. Λέει ότι το φως που αναζητάτε βρίσκεται ήδη στο χέρι εκείνου που το αναζητά, και ότι δεν χρειάζεται να το δείτε ολόκληρο μονομιάς: αρκεί να ακολουθείτε το λίγο που φαίνεται. Μπορεί επίσης να δείχνει τη συνάντηση με έναν δάσκαλο, ή τη στιγμή όπου ο άνθρωπος αρχίζει να καθοδηγεί άλλους.

Ο Ερημίτης ως συμβουλή

Ως συμβουλή, ο Ερημίτης λέει: σταματήστε και σκεφτείτε. Απομακρυνθείτε για όσο χρειαστεί, κλείστε τον θόρυβο, κάντε στον εαυτό σας τις σωστές ερωτήσεις. Μην αποφασίζετε με τη βιασύνη των άλλων. Και λέει επίσης: εμπιστευτείτε το φως που έχετε — μπορεί να είναι λίγο, αλλά είναι δικό σας, και φτάνει για το επόμενο βήμα.

Ο Ερημίτης στις θέσεις ενός απλώματος

Στο παρελθόν

Μια περίοδος μοναξιάς ή περισυλλογής που άφησε σημάδια και διδάγματα· ή μια συμβουλή που άλλαξε την πορεία των πραγμάτων.

Στο παρόν

Ο άνθρωπος βρίσκεται σε μια φάση περισυλλογής, ή τη χρειάζεται. Οι απαντήσεις βρίσκονται μέσα, όχι έξω.

Στο μέλλον

Ένα διάστημα παύσης που έρχεται, ή η συνάντηση με κάποιον σοφό που θα βοηθήσει να δείτε καθαρά.

Ως εμπόδιο

Απομόνωση, δισταγμός, δυσπιστία — ή η άρνηση να σταματήσει κανείς για να σκεφτεί.

Ως αποτέλεσμα

Περισσότερη διαύγεια παρά δράση: το ζήτημα ωριμάζει αργά και ο άνθρωπος βγαίνει από αυτό σοφότερος.

Αριθμολογία και αντιστοιχίες

Το εννέα είναι το τελευταίο από τα απλά ψηφία: το άκρο μιας σειράς, το σημείο όπου συγκεντρώνει κανείς όσα έζησε πριν περάσει στο δέκα. Γι' αυτό είναι αριθμός απολογισμού, ωριμότητας και εσωτερικής ολοκλήρωσης. Στη σειρά της Μεγάλης Αρκάνας, ο Ερημίτης έρχεται ακριβώς πριν από τον Τροχό της Τύχης — η περισυλλογή πριν από την αλλαγή του κύκλου.

Στην παράδοση της Golden Dawn, αντιστοιχεί στο ζώδιο της Παρθένου, ζώδιο της Γης που κυβερνάται από τον Ερμή, και στο εβραϊκό γράμμα Yod, το μικρότερο του αλφαβήτου. Η Παρθένος του δίνει τη φροντίδα, την ανάλυση, την προσοχή στη λεπτομέρεια και την αγάπη για την αθόρυβη δουλειά· η μικρότητα του Yod ταιριάζει με το ταπεινό φως του φαναριού, που φωτίζει λίγο αλλά φωτίζει καλά.

Συνδυασμοί με άλλες κάρτες

• Η Ιέρεια — Βαθιά διαίσθηση και σιωπή: οι απαντήσεις έρχονται από μέσα, μέσα από τη μελέτη ή τον διαλογισμό.
• Ο Ιεροφάντης — Ένας δάσκαλος, ένας καθηγητής ή ένας πνευματικός σύμβουλος· η αναζήτηση μιας παραδοσιακής γνώσης.
• Ο Τροχός της Τύχης — Μια παύση για σκέψη πριν από μια αλλαγή κύκλου, ή το τέλος μιας φάσης απόσυρσης.
• Το Αστέρι — Ελπίδα που γεννιέται από τη μοναξιά: ύστερα από την περισυλλογή, ο άνθρωπος ξαναβλέπει τον δρόμο.
• Το Φεγγάρι — Μια φάση αμφιβολίας και σύγχυσης που τη διασχίζει κανείς αργά, με το λίγο φως που έχει.
• Οι Εραστές — Μια ερωτική επιλογή που χρειάζεται να τη σκεφτεί κανείς μόνος του, χωρίς πιέσεις.
• Τέσσερα των Σπαθιών — Ξεκούραση και περισυλλογή: αποσύρεστε για να ανακτήσετε δυνάμεις.
• Τέσσερα των Κυπέλλων — Απόσυρση που κινδυνεύει να γίνει απάθεια· αγνοείτε ό,τι σας προσφέρεται επειδή έχετε κλειστεί υπερβολικά.
• Οκτώ των Κυπέλλων — Αφήνετε πίσω ό,τι δεν σας γεμίζει πια και ξεκινάτε προς αναζήτηση κάποιου βαθύτερου.
• Οκτώ των Πεντάκλων — Μελέτη, εξειδίκευση, μια τέχνη που μαθαίνεται με υπομονή.
• Εννέα των Πεντάκλων — Ανεξαρτησία που κατακτήθηκε: να είστε μόνοι και να είστε καλά, με όσα χτίσατε.