Η Δύναμη: σημασία και συμβολισμός της κάρτας Ταρό

Η κάρτα με μια ματιά

Η εικόνα της κάρτας

Στο Ταρό Sol da Alma, η Δύναμη είναι μια νέα γυναίκα με μακριά κόκκινα μαλλιά, με στεφάνι από ροζ και λευκά λουλούδια, με λευκό φόρεμα που αφήνει τους ώμους γυμνούς και με άλλα λουλούδια καρφιτσωμένα στο στήθος. Στέκεται όρθια σε ένα πράσινο λιβάδι πιτσιλισμένο με μικρά λουλούδια και κρατά με τα δύο της χέρια, χωρίς να σφίγγει, το ρύγχος ενός μεγάλου χρυσού λιονταριού που κάθεται δίπλα της. Το λιοντάρι σηκώνει το κεφάλι προς το μέρος της, με τα μάτια μισόκλειστα, ήρεμο, σχεδόν ευχαριστημένο. Στο βάθος, ένα γαλάζιο βουνό σε σχήμα κώνου· στον γαλαζοπράσινο ουρανό, πάνω απ' όλα, ένα μεγάλο σύμβολο του απείρου, χρυσό και φωτεινό, με έναν δίσκο από χλωμό φως πίσω του.

Στο Rider-Waite-Smith, του 1909, η σύνθεση είναι στην ουσία η ίδια, και από αυτήν ξεκίνησε η ζωγραφιά του Sol da Alma: μια γυναίκα με λευκό χιτώνα, ζωσμένη με μια γιρλάντα από λουλούδια και με λουλούδια στα μαλλιά, σκύβει πάνω από ένα λιοντάρι και του κρατά τα σαγόνια· πάνω από το κεφάλι της αιωρείται το πλαγιαστό οκτώ, το σύμβολο του απείρου. Οι διαφορές βρίσκονται στον τόνο. Το φόντο του Rider-Waite-Smith είναι ένα κίτρινο επίπεδο και έντονο, και το λιοντάρι είναι κοκκινοπορτοκαλί, με σγουρή χαίτη, με την ουρά ανάμεσα στα σκέλια και το στόμα ανοιχτό· η γυναίκα γέρνει πάνω του. Στο Sol da Alma το λιοντάρι είναι νατουραλιστικό, κάθεται και είναι γαλήνιο, η γυναίκα στέκεται ευθυτενής και το άπειρο μεγάλωσε ώσπου να γεμίσει τον ουρανό.

Στο Ταρό της Μασσαλίας, η κάρτα έχει τον αριθμό XI και ονομάζεται La Force. Μια γυναίκα με πλατύγυρο καπέλο — που το σχέδιό του θυμίζει κι αυτό ένα πλαγιαστό οκτώ — ανοίγει το στόμα ενός μικρού λιονταριού, σχεδόν σκύλου, που βρίσκεται μπροστά της. Εκεί η κίνηση είναι να ανοίξει, όχι να ηρεμήσει· η ιδέα όμως είναι η ίδια: η γυναίκα δαμάζει το ζώο χωρίς πάλη.

Ο συμβολισμός, λεπτομέρεια προς λεπτομέρεια

Τα πάντα σε αυτή την κάρτα περιστρέφονται γύρω από μια αντίθεση: μια εύθραυστη μορφή και ένα επικίνδυνο ζώο, και είναι η εύθραυστη που ορίζει. Κάθε λεπτομέρεια βοηθά να καταλάβουμε το γιατί.

Το λιοντάρι

Η ενστικτώδης ενέργεια: η επιθυμία, ο θυμός, η περηφάνια, το πάθος, η θέληση για ζωή. Δεν είναι εχθρός που πρέπει να εξοντωθεί· είναι μια πολύτιμη δύναμη που χρειάζεται κατεύθυνση. Η κάρτα δεν ζητά να σκοτώσετε το λιοντάρι — ζητά να συμβιώσετε μαζί του.

Η γυναίκα

Η συνείδηση, η υπομονή, το κομμάτι του ανθρώπου που ξέρει να περιμένει και να διαλέγει. Δεν έχει πανοπλία ούτε σπαθί: το κύρος της πηγάζει από την ηρεμία και την εμπιστοσύνη.

Τα γυμνά χέρια

Η κυριαρχία που ασκείται με την επαφή, όχι με την απόσταση ή τον φόβο. Το να αγγίζεις το λιοντάρι σημαίνει να δέχεσαι ότι υπάρχει. Είναι μια εικόνα σταθερής ευγένειας: να κρατάς χωρίς να πληγώνεις.

Το σύμβολο του απείρου

Το πλαγιαστό οκτώ, η λημνίσκος. Μιλά για μια ενέργεια που κυκλοφορεί χωρίς να εξαντλείται, για ισορροπία ανάμεσα σε δύο πόλους και για μια δύναμη που ανανεώνεται αντί να ξοδεύεται. Το ίδιο σύμβολο εμφανίζεται πάνω από το κεφάλι του Μάγου.

Τα λουλούδια

Η γλυκύτητα, η ζωή που μεγαλώνει, η ομορφιά που δεν χρειάζεται να αμυνθεί. Στο Rider-Waite-Smith, η γιρλάντα που ζώνει τη γυναίκα περνά και γύρω από τον λαιμό του λιονταριού — σαν να ήταν οι δύο δεμένοι με τον ίδιο δεσμό από λουλούδια.

Το λευκό φόρεμα

Η αγνότητα της πρόθεσης. Η γυναίκα δεν θέλει να νικήσει το λιοντάρι για να το ταπεινώσει· θέλει να πάψει να είναι απειλή.

Το βλέμμα του λιονταριού

Στο Sol da Alma, το λιοντάρι κλείνει τα μάτια και σηκώνει το κεφάλι: η σκηνή δεν είναι πια πάλη, είναι εμπιστοσύνη. Το δαμασμένο ένστικτο δεν θλίβεται· γαληνεύει.

Το βουνό

Ένας στόχος στο βάθος, που κατακτιέται με επιμονή και όχι με μια εφόρμηση. Η Δύναμη είναι η κάρτα εκείνου που αντέχει τον δρόμο.

Ο αριθμός οκτώ

Ο αριθμός της εργασίας και της κίνησης που επαναλαμβάνεται. Πλαγιαστός, γίνεται το άπειρο που βρίσκεται στον ουρανό της κάρτας: η δύναμη που διαρκεί είναι εκείνη που ασκείται πάντα λίγο λίγο, όχι όλη μαζί.

Η ιστορία της Δύναμης

Η Δύναμη είναι μία από τις τέσσερις θεμελιώδεις αρετές της κλασικής και της χριστιανικής παράδοσης — Δύναμη, Δικαιοσύνη, Εγκράτεια και Φρόνηση —, και τρεις από αυτές βρίσκονται στο Ταρό από τις πρώτες τράπουλες: η Δύναμη, η Δικαιοσύνη και η Εγκράτεια. Η τέταρτη, η Φρόνηση, δεν έχει δική της κάρτα, και αυτό είναι ένα από τα μικρά αινίγματα της ιστορίας του Ταρό.

Στις ιταλικές τράπουλες του 15ου αιώνα, η La Fortezza απεικονίστηκε με περισσότερους από έναν τρόπους. Σε ορισμένες παλιές κάρτες είναι μια μορφή που αντιμετωπίζει ένα λιοντάρι με ρόπαλο, με τον τρόπο του Ηρακλή· σε άλλες είναι μια γυναίκα που συνδέεται με μια κολόνα, εικόνα της σταθερότητας. Με τον καιρό, η παράδοση κατέληξε στη γυναίκα με το λιοντάρι, και αυτή είναι που έφτασε στο Ταρό της Μασσαλίας, ανάμεσα στον 17ο και τον 18ο αιώνα, με το όνομα La Force και τον αριθμό XI.

Η αλλαγή του αριθμού είναι πρόσφατη. Το Ερμητικό Τάγμα της Golden Dawn, στα τέλη του 19ου αιώνα, αντιστοίχισε κάθε κάρτα της Μεγάλης Αρκάνας σε ένα ζώδιο, σε έναν πλανήτη ή σε ένα στοιχείο, και σε ένα εβραϊκό γράμμα. Στη σειρά των ζωδίων, ο Λέων προηγείται του Ζυγού· γι' αυτό η Golden Dawn έκανε τη Δύναμη κάρτα VIII, συνδεδεμένη με τον Λέοντα, και τη Δικαιοσύνη κάρτα XI, συνδεδεμένη με τον Ζυγό. Ο Arthur Edward Waite και η Pamela Colman Smith ακολούθησαν αυτή την αντιμετάθεση στην τράπουλα του 1909, και οι περισσότερες σύγχρονες τράπουλες, μαζί και το Sol da Alma, κάνουν το ίδιο. Στις τράπουλες της μασσαλιώτικης παράδοσης, η Δύναμη παραμένει η XI.

Στο Rider-Waite-Smith ήταν επίσης που το σύμβολο του απείρου πέρασε πάνω από το κεφάλι της γυναίκας, όπως στον Μάγο. Η επιλογή δεν είναι αθώα: συνδέει την πρώτη κάρτα θέλησης της σειράς με την κάρτα της γαλήνιας θέλησης, και υπαινίσσεται ότι η δύναμη για την οποία γίνεται εδώ λόγος είναι της ίδιας φύσης με τη δύναμη της δημιουργίας.

Η Δύναμη όρθια: η σημασία

Όρθια, η Δύναμη είναι η κάρτα του ήρεμου θάρρους. Λέει ότι ο άνθρωπος έχει ό,τι χρειάζεται για να αντιμετωπίσει την κατάσταση — όχι με την επιβολή, αλλά με την επιμονή, την ηρεμία και την εμπιστοσύνη στον εαυτό του. Είναι η δύναμη εκείνου που δεν υψώνει τη φωνή και παρ' όλα αυτά ακούγεται· εκείνου που αντέχει μια δύσκολη περίοδο χωρίς να αφήσει τον εαυτό του να σκληρύνει.

Μιλά συχνά για την κυριαρχία πάνω στον εαυτό: πάνω στις παρορμήσεις, στον εκνευρισμό, στον φόβο, σε μια συνήθεια, σε μια επιθυμία που τραβά προς τα εκεί που δεν συμφέρει. Η κάρτα δεν ζητά να καταπιέσετε τίποτα. Ζητά να αναγνωρίσετε το λιοντάρι, να του δώσετε όνομα και να μάθετε να το οδηγείτε. Η ενέργεια που πριν παρέσυρε τον άνθρωπο μπαίνει πλέον στην υπηρεσία του.

Είναι επίσης κάρτα συμπόνιας και υπομονής απέναντι στους άλλους. Μπορεί να περιγράφει την ικανότητα να ηρεμείτε έναν δύσκολο άνθρωπο, να χειρίζεστε μια σύγκρουση χωρίς να την οξύνετε, να πείθετε με τη γλυκύτητα εκεί όπου η πίεση δεν θα κατάφερνε τίποτα. Και, απλούστατα, μπορεί να αναγγέλλει μια περίοδο ζωντάνιας, κεφιού και αυτοπεποίθησης — το λιοντάρι, στο κάτω κάτω, είναι και ζωή.

Η Δύναμη ανάποδη

Ανάποδη, η Δύναμη δεν γίνεται σκέτη αδυναμία: είναι η ίδια ενέργεια σε λάθος κατεύθυνση. Από τη μια, το λιοντάρι ξεφεύγει — παρορμήσεις που κυριαρχούν, θυμός που ξεσπά, επιθυμία που αποφασίζει για εμάς, σκληρότητα απέναντι στους άλλους. Ο άνθρωπος προσπαθεί να λύσει με ωμή βία αυτό που θα λυνόταν μόνο με υπομονή, και το αποτέλεσμα είναι το αντίθετο από αυτό που ήθελε.

Από την άλλη, μπορεί να είναι η αποθάρρυνση: το θάρρος στραμμένο προς τα μέσα, που δεν πιστεύει πια στον εαυτό του. Ο άνθρωπος νιώθει ότι δεν μπορεί, ότι το λιοντάρι είναι υπερβολικά μεγάλο, και τα παρατά πριν καν δοκιμάσει. Μερικές φορές είναι και η δύναμη που ξοδεύεται στην καταπίεση — τόσος έλεγχος, που δεν περισσεύει πια ζωή. Σε κάθε περίπτωση, η κάρτα ζητά το ίδιο: να ξαναβάλετε τα χέρια στο λιοντάρι, σιγά σιγά, χωρίς βιασύνη και χωρίς φόβο.

Η Δύναμη στον έρωτα

Στον έρωτα, η Δύναμη μιλά για μια σχέση όπου το πάθος υπάρχει και καθοδηγείται σωστά: επιθυμία, ναι, αλλά και τρυφερότητα, υπομονή και σεβασμός. Είναι η κάρτα εκείνου που ξέρει να χειρίζεται τις δύσκολες στιγμές μιας σχέσης χωρίς πόλεμο και χωρίς υποταγή. Σε μια σχέση με τριβές, λέει ότι η ηρεμία και η ευγένεια θα λύσουν περισσότερα από την αντιπαράθεση.

Για όποιον είναι μόνος, ζητά εμπιστοσύνη στον εαυτό: ο άνθρωπος έχει να προσφέρει περισσότερα απ' όσα νομίζει, και η έλξη γεννιέται από αυτή την ήρεμη σιγουριά. Ανάποδη, μπορεί να μιλά για ζήλια, για καβγάδες που κλιμακώνονται, για ένα πάθος που εξουσιάζει αντί να ενώνει — ή για ανασφάλεια, για κάποιον που δέχεται λιγότερα απ' όσα αξίζει επειδή δεν νιώθει ικανός να ζητήσει περισσότερα.

Η Δύναμη στη δουλειά και στα χρήματα

Στη δουλειά, η Δύναμη είναι η κάρτα εκείνου που αντέχει την πίεση και την κατευθύνει. Ευνοεί την επιμονή σε ένα δύσκολο σχέδιο, την ηγεσία χωρίς αυταρχισμό, τη διαπραγμάτευση που γίνεται με ηρεμία, και την ικανότητα να χειρίζεται κανείς δύσκολους συναδέλφους ή πελάτες. Σε μια ερώτηση για μια επαγγελματική πρόκληση, λέει ότι θα τα καταφέρετε — με σταθερότητα, όχι με ένα χτύπημα της τύχης.

Στα χρήματα, ζητά κυριαρχία πάνω στις παρορμήσεις: να μην ξοδεύετε από άγχος, να μη ρισκάρετε από περηφάνια, να μην εγκαταλείπετε ένα σχέδιο αποταμίευσης στην πρώτη δυσκολία. Όρθια, είναι κάρτα σταθερότητας που κατακτιέται με υπομονή. Ανάποδη, προειδοποιεί για αποφάσεις που παίρνονται εν θερμώ, ή για την αίσθηση ότι τίποτα δεν μπορεί να ελεγχθεί, η οποία οδηγεί στο να αφήνονται τα οικονομικά στην τύχη τους.

Η Δύναμη στην υγεία και την ευεξία

Στις ερωτήσεις για την ευεξία, η Δύναμη μιλά για ζωτικότητα, για αντοχή και για καλή διάθεση, και για μια καλή σχέση με το ίδιο το σώμα — να το φροντίζετε χωρίς να το κακομεταχειρίζεστε ούτε να το ξεχνάτε. Ανάποδη, θυμίζει την κούραση που αγνοείται, την υπερβολή ή την έλλειψη διάθεσης να φροντίσει κανείς τον εαυτό του. Οι κάρτες δεν αντικαθιστούν καμία ιατρική φροντίδα: η ανάγνωση μιλά για στάση, όχι για διάγνωση.

Η Δύναμη στην πνευματική ζωή

Στον εσωτερικό δρόμο, η Δύναμη είναι η δουλειά της συμφιλίωσης με την ίδια μας τη φύση. Δεν πρόκειται για το να νικήσει κανείς το σώμα, τις επιθυμίες ή τα συναισθήματα, αλλά για το να τα ενσωματώσει: το λιοντάρι δεν εξαφανίζεται, γίνεται σύμμαχος. Για πολλούς αναγνώστες, είναι η κάρτα της ήπιας πειθαρχίας — της άσκησης που γίνεται κάθε μέρα, χωρίς βία απέναντι στον εαυτό — και του θάρρους να κοιτάξουμε ό,τι πιο άγριο έχουμε μέσα μας χωρίς να το βάλουμε στα πόδια.

Η Δύναμη ως συμβουλή

Ως συμβουλή, η Δύναμη λέει: κρατήστε την ψυχραιμία σας και μην τα παρατάτε. Μην πιέζετε ό,τι δεν ανοίγει με την πίεση· πλησιάστε αργά, με σταθερότητα και με σεβασμό, και μείνετε εκεί. Λέει επίσης: εμπιστευτείτε τον εαυτό σας — αυτό που μοιάζει απειλητικό μπορεί να οδηγηθεί, και η δύναμη που χρειάζεστε είναι ήδη μαζί σας, απλώς δεν χρησιμοποιείται με τον καλύτερο τρόπο.

Η Δύναμη στις θέσεις ενός απλώματος

Στο παρελθόν

Μια δοκιμασία που ξεπεράστηκε με θάρρος και υπομονή και άφησε τον άνθρωπο πιο σίγουρο για τον εαυτό του· ή μια παρόρμηση που επιτέλους δαμάστηκε.

Στο παρόν

Η στιγμή ζητά αυτοέλεγχο και επιμονή. Ο άνθρωπος έχει την απαραίτητη δύναμη· το ζήτημα είναι να τη χρησιμοποιήσει με ηρεμία.

Στο μέλλον

Μια κατάσταση που θα απαιτήσει θάρρος — και η ένδειξη ότι ο άνθρωπος θα σταθεί στο ύψος της.

Ως εμπόδιο

Ένα ένστικτο που κυριαρχεί (θυμός, επιθυμία, περηφάνια), ή η έλλειψη εμπιστοσύνης που εμποδίζει τη δράση.

Ως αποτέλεσμα

Το ζήτημα λύνεται με την υπομονή και τη γαλήνια σταθερότητα: το λιοντάρι στέκεται στο πλευρό εκείνου που ρωτά.

Αριθμολογία και αντιστοιχίες

Το οκτώ είναι ο αριθμός της εργασίας και της κίνησης: το χέρι που επαναλαμβάνει την ίδια χειρονομία, το πράγμα που προχωρά. Είναι μια δύναμη που δεν ξοδεύεται μονομιάς, που ασκείται με σταθερότητα — και, πλαγιαστό, γίνεται το σύμβολο του απείρου που φέρει η ίδια η κάρτα. Στο Ταρό της Μασσαλίας, το XI (ένα και δέκα) συνδέει τη Δύναμη με μια νέα αρχή ύστερα από τον Τροχό· στο Rider-Waite-Smith, το VIII την τοποθετεί αμέσως μετά το Άρμα, ως την άλλη όψη της νίκης: το Άρμα κυριαρχεί με τη θέληση και την κίνηση, η Δύναμη κυριαρχεί με την υπομονή.

Στην παράδοση της Golden Dawn, αντιστοιχεί στο ζώδιο του Λέοντα, ζώδιο της Φωτιάς που κυβερνάται από τον Ήλιο, και στο εβραϊκό γράμμα Teth. Ο Λέων της δίνει το θάρρος, τη γενναιοδωρία και την περηφάνια — και τον κίνδυνο να γίνει η περηφάνια σκληρότητα, που είναι ακριβώς αυτό που δείχνει η ανάποδη κάρτα.

Συνδυασμοί με άλλες κάρτες

• Το Άρμα — Θέληση και υπομονή μαζί: μια νίκη που κατακτιέται και που ξέρει κανείς να τη διατηρήσει.
• Ο Μάγος — Όλη η προσωπική δύναμη στη διάθεσή σας: ικανότητα να δράτε και ταυτόχρονα να κυριαρχείτε στον εαυτό σας.
• Ο Διάβολος — Η πάλη με ένα πάθος, μια επιθυμία ή μια εξάρτηση — και η δύναμη να τη νικήσετε χωρίς βία απέναντι στον εαυτό σας.
• Η Εγκράτεια — Ισορροπία και αργή επούλωση: ηρεμία, μέτρο και επιμονή φέρνουν αποτέλεσμα.
• Οι Εραστές — Ένα δυνατό πάθος που βιώνεται με τρυφερότητα και σεβασμό· επιλογή με την καρδιά, αλλά με ψύχραιμο μυαλό.
• Ο Ήλιος — Ζωτικότητα, αυτοπεποίθηση και χαρά: μια περίοδος με πολλή ενέργεια που αξιοποιείται σωστά.
• Πέντε των Ράβδων — Συγκρούσεις και αντιζηλίες που λύνονται με ηρεμία, όχι με ακόμη περισσότερη μάχη.
• Εννέα των Ράβδων — Αντοχή ως το τέλος: ο άνθρωπος είναι κουρασμένος, αλλά αντέχει και φτάνει.
• Οκτώ των Σπαθιών — Η αίσθηση ότι είστε δέσμιοι του ίδιου σας του φόβου — και το θάρρος που χρειάζεται για να βγείτε.
• Δύο των Κυπέλλων — Μια σχέση όπου η έλξη είναι δυνατή, το ίδιο και ο σεβασμός.
• Ο Πύργος — Διατήρηση της γαλήνης στη μέση μιας ρήξης· ή ένας συγκρατημένος θυμός που τελικά ξεσπά.