Het Lenormand: geschiedenis en betekenis van de 36 kaarten
Het Lenormand — het Petit Lenormand, zoals het in de rest van de wereld heet, en in Portugal en Brazilië „Baralho Cigano” — telt zesendertig kaarten, elk met een eenvoudige, herkenbare afbeelding: een ruiter, een klaver, een schip, een huis, een boom. Anders dan de tarot spreekt het niet over innerlijke krachten: het spreekt over dingen, mensen en gebeurtenissen, en het antwoordt direct.
Op deze pagina leest u waar het spel vandaan komt en hoe u het leest. Verderop staan de zesendertig kaarten, met een korte samenvatting van elke kaart en een link naar de volledige pagina.
Het Spel van de Hoop
Het Lenormand begon als een familiespel. Rond 1799 gaf de koopman en spelontwerper Johann Kaspar Hechtel in Neurenberg „Das Spiel der Hoffnung” uit, het Spel van de Hoop: zesendertig geïllustreerde kaarten die in zes rijen van zes werden neergelegd, als een speelbord, en die met twee dobbelstenen werden doorlopen. Er waren kaarten waarmee je vooruitging, kaarten waarmee je terugging en kaarten waarbij je moest betalen — en het Anker, de hoop, was de finish.
In de spelregels stond al dat dezelfde kaarten ook konden dienen om de toekomst te voorspellen. Daarom droeg elke kaart in een hoek een speelkaart in miniatuur — de Ruiter harten negen, de Klaver ruiten zes — uit een spel van zesendertig kaarten, van de zessen tot de azen. Wie al met gewone speelkaarten de toekomst las, kon dezelfde regels gebruiken.
Mademoiselle Lenormand
Marie Anne Adélaïde Lenormand (1772–1843) was de beroemdste kaartlegster van het Europa van haar tijd. In Parijs las zij de kaarten voor gewone mensen en voor lieden van het hof, en men vertelde dat zij het lot van Joséphine en van Napoleon had voorspeld. Ze schreef boeken, zat gevangen, werd rijk — en stierf voordat er ook maar één kaartspel met haar naam bestond.
Kort na haar dood begonnen Duitse uitgevers de zesendertig kaarten van het Spel van de Hoop als „Lenormand” te verkopen, om van haar faam te profiteren. Er is geen bewijs dat zij ze ooit gebruikt heeft: de spellen die zij gebruikte, waren andere. Maar de naam bleef hangen, en het spel van zesendertig kaarten werd voorgoed het „Petit Lenormand” — het kleine Lenormand, om het te onderscheiden van een ander, groter spel dat ook naar haar werd genoemd.
Het Lenormand in Portugal en Brazilië
In het Portugese taalgebied kreeg het Lenormand de naam „Baralho Cigano”. Die benaming is volks en verbindt het spel met de waarzegsters uit de Roma-gemeenschap die op markten en op straat de toekomst lazen; ze wijst niet op een oorsprong bij de Roma, want die heeft het spel niet. In Brazilië werd het vooral vanaf de twintigste eeuw het meest gebruikte waarzegspel, met eigen leestradities, en ook in Portugal is het zeer bekend.
De kaarten zijn dezelfde als die van het Europese Lenormand, in dezelfde volgorde en met dezelfde namen — met kleine regionale verschillen: de negen, het Boeket, heet in Brazilië „Buquê”, en de kaarten 28 en 29 zijn daar de Man en de Vrouw, die in andere tradities „Cigano” en „Cigana” heten.
Hoe u het Lenormand leest
In het Lenormand werkt elke kaart bijna als een woord: de Ruiter is een bericht, het Schip een reis, het Huis het thuis, de Zeis een breuk, het Hart de genegenheid. En de woorden vormen samen zinnen. De betekenis ontstaat uit de buren: dezelfde kaart verandert van toon naargelang de kaarten ernaast, en daarom geven de pagina's van elke kaart zoveel aandacht aan de combinaties.
De kaarten worden nooit omgekeerd gelezen — het Lenormand heeft geen keerzijde. Het goede of het slechte komt altijd van de naburige kaarten. Er zijn kaarten voor personen (de Heer, de Dame, het Kind), voor plaatsen (het Huis, de Toren, de Tuin), voor dingen en voor gebeurtenissen, en er zijn snelle kaarten, zoals de Ruiter, en trage, zoals de Boom of het Anker.
De volledigste legging is de Grand Tableau, waarbij alle zesendertig kaarten in één keer worden uitgelegd en elke positie overeenkomt met een „huis”. In het dagelijks gebruik kiest men kortere leggingen: Drie Kaarten, Vijf Kaarten, het Lenormandkruis, het Vierkant van Negen.
De 36 kaarten van het Lenormand
1Ruiter
Kaart 1: wat van buitenaf komt, en snel komt – een bericht, een bezoek, een zaak die in beweging komt. Ze zegt niet of het goed of slecht is; ze zegt dat het onderweg is, en dat het er zo is.
Naar de kaart →2Klaver
Kaart 2: het kleine, korte geluk – het gelukkige toeval, de opluchting die komt zonder dat u erom vraagt, de kans die voorbijkomt en die u beter kunt grijpen. Ze belooft niet veel en niet voor lang; naast zware kaarten is ze de adempauze ertussen.
Naar de kaart →3Schip
Kaart 3: de afstand – de reis, wat van ver komt, het buitenland, de handel die grenzen overschrijdt. Ook de verwijdering en het verlangen om te vertrekken. Het Schip beweegt langzaam, maar komt ver.
Naar de kaart →4Huis
Kaart 4: alles wat eigen en gevestigd is – het thuis, het gezin, de zekerheid, het bezit, de plek waar u naar terugkeert. Het is de kaart van de stabiliteit, en ze zegt dat de zaak zich binnenshuis afspeelt en niet op straat.
Naar de kaart →5Boom
Kaart 5: de gezondheid en de wortel – het lichaam, de vitaliteit, wat langzaam groeit en blijft, wat van ver terug in de tijd komt: de familie, de afstamming, de oude gewoonte. Waar de Boom valt, gaat niets snel, maar alles gaat diep.
Naar de kaart →6Wolken
Kaart 6: de verwarring – wat u niet goed kunt zien, de twijfel, de informatie die ontbreekt, het misverstand. Ze zijn van voorbijgaande aard: wolken blijven niet hangen. De donkere kant laat zien naar welke kant de zaak doorweegt.
Naar de kaart →7Slang
Kaart 7: de omweg – de weg die niet recht is, de complicatie, de persoon die de dingen verdraait, wat voorzichtigheid vraagt. Het is niet altijd kwade trouw; vaak is het gewoon de omweg die nodig is. Maar het is nooit de kortste weg.
Naar de kaart →8Doodskist
Kaart 8: het einde – wat ophoudt, wat wordt afgesloten, wat niet meer terug kan en beter begraven kan worden. Een cyclus die sluit, een afscheid, een rouw. Ze is zwaar, maar ze is zuiver: na haar ligt de grond vrij.
Naar de kaart →9Boeket
Kaart 9: het cadeau, de uitnodiging, de hoffelijkheid, het mooie gebaar dat de dag opfleurt. Het is een van de vriendelijkste kaarten van het spel – het brengt erkenning en plezier, en verzacht alles wat ernaast ligt.
Naar de kaart →10Zeis
Kaart 10: de plotselinge snede, de beslissing waarover niet wordt onderhandeld, de scheiding — en ook de oogst, want oogsten doet men door te maaien. Ze komt snel en verandert alles in één keer; de buurkaarten zeggen of ze wegsnijdt wat schadelijk was of wat nog nodig was.
Naar de kaart →11Zweep
Kaart 11: wat zich herhaalt en moeite kost — de ruzie die steeds terugkomt, de wrijving, de kritiek, de lichamelijke inspanning. Het is niet één klap, het zijn er vele. En het is ook de herhaling die opbouwt: de training, de oefening, het doorzettingsvermogen.
Naar de kaart →12Vogels
Kaart 12: het gesprek, het gesproken woord, het telefoontje, de uitwisseling tussen twee mensen — en ook de kleine nervositeit, de onrust, het geklets. Het zijn er altijd twee: een paar, een dialoog, twee partijen die elkaar proberen te begrijpen.
Naar de kaart →13Kind
Kaart 13: het begin en het kleine — wat net geboren is, de onschuld, de onervarenheid, het vertrouwen van wie de wereld voor het eerst ziet. Het is ook letterlijk een kind. Het maakt nieuw en klein wat ernaast ligt.
Naar de kaart →14Vos
Kaart 14: voorzichtigheid en sluwheid — wat niet is wat het lijkt, de berekening, de slimheid van wie bedriegt en die van wie zich beschermt. Het is ook de kaart van de baan en het vak, van het werk waarmee men zijn brood verdient.
Naar de kaart →15Beer
Kaart 15: de kracht en wie de baas is — de chef, de oudere, wie beschermt en wie zich opdringt. Het is ook geld in omvang, niet wat stroomt maar wat is opgespaard. Hij weegt zwaar, en laat zich niet gemakkelijk verroeren.
Naar de kaart →16Sterren
Kaart 16: oriëntatie en helderheid — de koers die men van ver ziet, gegronde hoop, wat zich verspreidt en veel mensen bereikt. Een van de gunstigste kaarten van het spel, die alles verlicht wat dichtbij ligt.
Naar de kaart →17Ooievaar
Kaart 17: de verandering — van huis, van baan, van fase, van idee. Het is geen breuk, het is een verplaatsing: iets gaat van de ene plek naar de andere en, bijna altijd, ten goede. Ze brengt iets nieuws en een terugkeer.
Naar de kaart →18Hond
Kaart 18: de trouw — de vriend, wie aan uw kant staat, het gezelschap dat blijft. Het is de kaart van wie op iemand kan rekenen en van het vertrouwen dat duurt. Naast een moeilijke kaart zegt hij dat men er niet alleen voor staat.
Naar de kaart →19Toren
Kaart 19: wat groot en officieel is – de instelling, het bedrijf, de staat, het gezag. En ook het isolement, de afstand van wie hoog staat of zich afsluit. Een koele maar solide kaart, die structuur en bescherming geeft.
Naar de kaart →20Tuin
Kaart 20: het publieke en het sociale – de ontmoeting, het feest, de groep, het netwerk, alles wat zich voor de ogen van anderen afspeelt. Waar de Tuin valt, gaat de zaak de deur uit en wordt zij gedeeld, ten goede en ten kwade.
Naar de kaart →21Berg
Kaart 21: het obstakel – wat blokkeert, wat vertraagt, wat te groot is om opzij te duwen. Een berg haal je niet neer: je gaat eromheen of je beklimt hem. Het is de kaart van het gedwongen geduld en van de inspanning die u uiteindelijk een weids uitzicht geeft.
Naar de kaart →22Kruispunt
Kaart 22: de keuze – twee mogelijkheden, de splitsing, de beslissing die niet kan worden uitgesteld. Zij zegt dat er werkelijk iets te kiezen valt en dat de keuze bij de vraagsteller ligt. Het zijn ook de kleine verplaatsingen van alledag.
Naar de kaart →23Muizen
Kaart 23: de slijtage – wat beetje bij beetje verloren gaat, de vermoeidheid, de zorg die knaagt, de kleine diefstal. Zij vernietigt niet in één keer; zij maakt elke dag kleiner wat ernaast ligt.
Naar de kaart →24Hart
Kaart 24: de genegenheid – de liefde, de sympathie, de vrijgevigheid, datgene waarvan men houdt. Zij zegt dat de zaak een kwestie van het hart is, en niet van het hoofd of van de portemonnee. Het is een van de gunstigste kaarten van het spel.
Naar de kaart →25Ring
Kaart 25: de verbintenis – het contract, het huwelijk, de samenwerking, het gegeven woord – en de cyclus die terugkeert naar het begin. Zij zegt dat de zaak vastligt; als wat ernaast ligt slecht is, wordt ook het slechte vastgelegd.
Naar de kaart →26Boek
Kaart 26: wat gesloten is – het geheim, wat men nog niet weet, de studie, de kennis die moeizaam wordt verworven. Zolang het Boek niet opengaat, is er iets wat nog onthuld moet worden.
Naar de kaart →27Brief
Kaart 27: het geschrevene – het document, het briefje, het bericht, het officiële papier, de factuur. Anders dan de Vogels, die praten, schrijft de Brief, en wat geschreven is, blijft. Het is de communicatie die een spoor nalaat.
Naar de kaart →28Heer
Kaart 28: de man in de vraag – de vraagsteller, als dat een man is, of de man over wie het gaat. Hij heeft geen eigen betekenis: hij is een persoon. Wat hem beschrijft, zijn de kaarten eromheen en datgene waarnaar hij kijkt.
Naar de kaart →29Dame
Kaart 29: de vrouw in de vraag – de vraagstelster, als dat een vrouw is, of de vrouw over wie het gaat. Net als de Heer heeft zij geen eigen betekenis: zij is een persoon. Wat haar beschrijft, zijn de kaarten eromheen en datgene waarnaar zij kijkt.
Naar de kaart →30Lelie
Kaart 30: sereniteit, rijpheid, de vrede die met de tijd komt – wat ernstig, oud en waardig is en geen haast meer heeft. Ze kalmeert alles wat ze aanraakt, en koelt het soms ook af.
Naar de kaart →31Zon
Kaart 31: succes, energie, helderheid – wat goed gaat en voor iedereen zichtbaar is. Het is de gunstigste kaart van het spel: ze verlicht wat ze aanraakt en ontneemt de zware kaarten naast haar hun kracht.
Naar de kaart →32Maan
Kaart 32: erkenning, eer, de waardering van anderen – en ook gevoeligheid, verbeelding, wat men ’s nachts voelt. Is de Zon de prestatie, dan is de Maan de echo die ze bij anderen achterlaat.
Naar de kaart →33Sleutel
Kaart 33: de oplossing, de zekerheid, de deur die opengaat. Het is de kaart van de bevestiging – wat zij aanraakt, gebeurt. Waar in een legging twijfel is, is het de Sleutel die hem wegneemt.
Naar de kaart →34Vissen
Kaart 34: stromend geld – handel, inkomen, overvloed, wat binnenkomt en uitgaat. Anders dan de Beer, die opgespaard geld is, zijn de Vissen doorstroming. Het is ook de kaart van de handelaar en de zelfstandige.
Naar de kaart →35Anker
Kaart 35: standvastigheid, vast werk, wat houvast geeft en blijft – het bereikte doel, de haven van aankomst. Het is de kaart van het blijven: waar ze valt, zet de zaak zich vast, ten goede als wat ernaast ligt goed is.
Naar de kaart →36Kruis
Kaart 36: de last, de beproeving, de plicht, het juk dat men draagt. Het is ook wat heilig en wat definitief is – het geloof, de lotsbestemming. Zelden voor altijd, maar zolang het duurt, weegt het zwaar.
Naar de kaart →
Zonder registratie · Direct een geschreven duiding · Gratis