Ιππότης των Πεντάκλων: σημασία και συμβολισμός της κάρτας Ταρό

Η κάρτα με μια ματιά

Η εικόνα της κάρτας

Στο Ταρό Sol da Alma, ο Ιππότης κάθεται πάνω σε ένα μεγάλο μαύρο άλογο, με μακριά χαίτη και μακριά ουρά, σταματημένο σε προφίλ και στραμμένο προς τα αριστερά. Ο ιππότης φορά μια πλήρη πανοπλία από ελάσματα, από ανοιχτόχρωμο ατσάλι με πρασινωπές και χρυσαφένιες ανταύγειες, και ένα κλειστό κράνος, με την προσωπίδα κατεβασμένη, που του κρύβει το πρόσωπο. Κάτω από τη σέλα πέφτει ένα γαλαζοπράσινο εφίππιο με χρυσή μπορντούρα, και πάνω του είναι κεντημένο, σε περίοπτη θέση, ένα μεγάλο χρυσό νόμισμα με ένα σκούρο αστέρι. Το άλογο έχει χαλινάρια και ένα καφέ στηθαίο με χρυσά στολίδια. Ο Ιππότης δεν κρατά το νόμισμα στο χέρι: το έχει μαζί του, δεμένο στο άλογο, σαν μέρος του εξοπλισμού του. Βρίσκεται σε έναν ανοιχτό κάμπο με χρυσαφένιο και ρόδινο χορτάρι, με μερικά μικρά λουλούδια· στο βάθος, μια σειρά από φθινοπωρινά δέντρα στο χρώμα της σκουριάς, και ένας γαλαζοπράσινος ουρανός που ροδίζει κοντά στον ορίζοντα, όπου αιωρείται ένας φωτεινός, στρογγυλός δίσκος, σαν φεγγάρι ή σαν χαμηλός ήλιος.

Στο Rider-Waite-Smith, του 1909, ο Ιππότης των Πεντάκλων — ο Knight of Pentacles — είναι κι αυτός σταματημένος πάνω σε ένα βαρύ μαύρο άλογο, σε προφίλ, και είναι ο μόνος από τους τέσσερις ιππότες εκείνης της τράπουλας που δεν βρίσκεται σε κίνηση. Φορά πανοπλία, ένα κράνος με την προσωπίδα σηκωμένη και ένα πράσινο κλαδί στη θέση του λοφίου, και κρατά στο δεξί χέρι ένα νόμισμα με ένα πεντάκλο· το άλογο έχει κι αυτό φύλλα στο κεφάλι. Στο βάθος υπάρχει ένα οργωμένο χωράφι, με αυλάκια, κάτω από έναν κίτρινο ουρανό. Το Sol da Alma ακολουθεί στην ουσία αυτή την εικονογραφία — το σταματημένο μαύρο άλογο, η πανοπλία, ο κάμπος —, αλλάζει όμως τη θέση του νομίσματος: αντί να βρίσκεται στο χέρι του ιππότη, είναι κεντημένο στο εφίππιο. Και το κλειστό κράνος κάνει τη μορφή πιο απρόσωπη και πιο στέρεη, σχεδόν άγαλμα. Ο κάμπος δεν είναι οργωμένος σε αυλάκια, αλλά σκεπασμένος με χρυσαφένιο χορτάρι.

Στο Ταρό της Μασσαλίας, ο Cavalier de Deniers είναι ένας έφιππος ιππότης, με το νόμισμα, χωρίς τοπίο. Το σταματημένο άλογο και ο κάμπος είναι συνεισφορές του Rider-Waite-Smith.

Ο συμβολισμός, λεπτομέρεια προς λεπτομέρεια

Η κάρτα μιλά για μια δύναμη που δεν χρειάζεται να βιαστεί. Κάθε λεπτομέρεια προσθέτει μια απόχρωση.

Το σταματημένο άλογο

Η υπομονή και η σταθερότητα. Οι άλλοι ιππότες του ταρό τρέχουν, τα άλογά τους ορθώνονται, καλπάζουν· ο Ιππότης των Πεντάκλων μένει ακίνητος. Η κίνησή του είναι η κίνηση της γης: αργή, αλλά ασταμάτητη.

Το μαύρο άλογο

Η βαριά, ανθεκτική δύναμη, φτιαγμένη για τη δουλειά και όχι για την ταχύτητα. Είναι το άλογο του οργώματος, όχι των αγώνων.

Η πλήρης πανοπλία

Η προστασία και η υπευθυνότητα. Ο Ιππότης των Πεντάκλων δεν διακινδυνεύει τίποτα που δεν το έχει σκεφτεί· πηγαίνει προετοιμασμένος για όλα.

Το κλειστό κράνος

Στη ζωγραφική του Sol da Alma, το πρόσωπο δεν φαίνεται. Είναι η μορφή του καθήκοντος πάνω από το πρόσωπο: αυτό που μετρά είναι η δουλειά που έγινε, και όχι ποιος την κάνει. Μπορεί όμως να είναι και το σημάδι ενός ανθρώπου κλειστού, που δεν αφήνει να τον δουν.

Το νόμισμα στο εφίππιο

Η αξία που ο ιππότης έχει μαζί του και που τον δηλώνει. Δεν χρειάζεται να το σηκώσει για να το δείξει: βρίσκεται εκεί, σε κοινή θέα, σαν οικόσημο.

Ο χρυσαφένιος κάμπος

Η σοδειά, η εύφορη γη που δίνει καρπό σε όποιον τη δουλεύει με σταθερότητα. Είναι ο φυσικός τόπος του Ιππότη των Πεντάκλων.

Τα φθινοπωρινά δέντρα

Ο χρόνος των εποχών, ο φυσικός ρυθμός των πραγμάτων. Η γη δεν βιάζεται, ούτε ο Ιππότης των Πεντάκλων.

Ο φωτεινός δίσκος στον ουρανό

Φεγγάρι ή χαμηλός ήλιος, σημαδεύει το τέλος μιας μέρας ή την αρχή μιας άλλης: τον χρόνο που περνά πάνω από μια δουλειά που δεν σταματά.

Το βλέμμα προς τα εμπρός

Ο καθαρός στόχος. Ο Ιππότης των Πεντάκλων ξέρει πού πηγαίνει, και δεν αποσπάται από όσα συμβαίνουν γύρω του.

Η ιστορία του Ιππότη των Πεντάκλων

Ο ιππότης είναι η μορφή που ξεχωρίζει το ταρό από τα κοινά τραπουλόχαρτα. Στις σημερινές γαλλικές τράπουλες, κάθε σειρά έχει τρεις φιγούρες — βαλέ, ντάμα και ρήγα —, και στις ισπανικές επίσης τρεις — sota, άλογο και βασιλιά. Τα ταρό της βόρειας Ιταλίας του 15ου αιώνα, και αργότερα τα ταρό της Μασσαλίας, που πήραν την οριστική τους μορφή ανάμεσα στον 17ο και τον 18ο αιώνα, έχουν τέσσερις: βαλέ, ιππότη, βασίλισσα και βασιλιά. Στη Μασσαλία, αυτή η κάρτα ονομάζεται Cavalier de Deniers.

Το 1909, ο Arthur Edward Waite και η Pamela Colman Smith τού έδωσαν το σταματημένο άλογο και τον κάμπο. Στο βιβλίο που συνόδευε την τράπουλα, ο Waite έγραψε ότι ο ιππότης ιππεύει ένα άλογο αργό, ανθεκτικό και βαρύ, με το οποίο ταιριάζει και η δική του όψη, και ότι δείχνει το σύμβολό του χωρίς να το κοιτάζει. Ως σημασίες τού έδωσε τη χρησιμότητα, την εξυπηρέτηση, το συμφέρον, την υπευθυνότητα και την ευθύτητα. Από εκεί προέρχεται η ανάγνωση του Ιππότη των Πεντάκλων ως του πιο αξιόπιστου — και του πιο αργού — από όλους τους ιππότες.

Οι αστρολογικές και στοιχειακές αποδόσεις των αυλικών καρτών διαφέρουν από σχολή σε σχολή — η ίδια η Golden Dawn αναδιοργάνωσε τα ονόματα των αυλικών καρτών με τρόπο διαφορετικό από τις άλλες παραδόσεις —, και δεν υπάρχει καμία που να μπορεί να θεωρηθεί βέβαιη. Η ανάγνωση που είναι κοινή σε όλες είναι εκείνη της κάρτας ως της σειράς που μπαίνει σε κίνηση. Στα Πεντάκλα, αυτή η κίνηση είναι η πιο αργή της τράπουλας. Αυτή είναι η ανάγνωση του Sol da Alma.

Ο Ιππότης των Πεντάκλων όρθιος: η σημασία

Όρθιος, ο Ιππότης των Πεντάκλων είναι η κάρτα της σταθερότητας. Μιλά για πρόοδο αργή αλλά σίγουρη, για μεθοδική δουλειά, για στόχους που κατακτώνται βήμα βήμα. Δεν φέρνει ξαφνικές αλλαγές ούτε τυχερά χτυπήματα: φέρνει τη βεβαιότητα ότι, με επιμονή, φτάνει κανείς εκεί που θέλει. Σε μια ανάγνωση, μπορεί να λέει ότι η κατάσταση προχωρά αργά, αλλά προχωρά — και ότι δεν αξίζει να την πιέσετε.

Είναι και η κάρτα της υπευθυνότητας και της αξιοπιστίας. Ο Ιππότης των Πεντάκλων κρατά ό,τι υπόσχεται, τελειώνει ό,τι αρχίζει, είναι εκεί όταν χρειάζεται. Ευνοεί καθετί που απαιτεί υπομονή και πειθαρχία: τα μακροπρόθεσμα σχέδια, τις αποταμιεύσεις, τις μακρόχρονες σπουδές, την καθημερινή δουλειά ρουτίνας όταν γίνεται καλά. Είναι η μορφή εκείνου που δεν λάμπει, αλλά τον εμπιστεύονται όλοι.

Αυτό που τον ξεχωρίζει από τους άλλους ιππότες είναι ο χρόνος. Ο Ιππότης των Ράβδων φεύγει τρέχοντας, ο Ιππότης των Κυπέλλων έρχεται αργά αλλά ονειροπολώντας, ο Ιππότης των Σπαθιών εφορμά με όλη του την ταχύτητα. Ο Ιππότης των Πεντάκλων στέκεται και κοιτάζει τον κάμπο — και είναι ίσως ο μόνος που φτάνει πάντοτε στον προορισμό του.

Ο Ιππότης των Πεντάκλων ανάποδος

Ανάποδος, ο Ιππότης των Πεντάκλων δεν χάνει τη σταθερότητα: χάνει την κίνηση. Η βραδύτητα γίνεται στασιμότητα, και το σίγουρο βήμα άρνηση για αλλαγή. Ο άνθρωπος μένει καρφωμένος στο ίδιο σημείο, κάνοντας τα ίδια πράγματα, από συνήθεια ή από φόβο, ακόμη και όταν η κατάσταση ζητά κάτι άλλο. Μπορεί να μιλά για ρουτίνα που πνίγει, για τεμπελιά, για ατέλειωτες αναβολές, για ένα σχέδιο που δεν κουνιέται από τη θέση του.

Μπορεί να μιλά και για την υπερβολή της ίδιας σύνεσης: το πείσμα εκείνου που δεν δέχεται άλλον τρόπο να γίνουν τα πράγματα, την ακαμψία, την τελειομανία που τα καθυστερεί όλα, την προσκόλληση στο σίγουρο που εμποδίζει κάθε ρίσκο. Ή για το αντίθετο — έναν ιππότη των Πεντάκλων που έχασε την υπομονή του και άρχισε να κάνει τα πράγματα βιαστικά και άσχημα. Η κάρτα ζητά να βάλετε ξανά το άλογο σε κίνηση, έστω και αργά.

Ο Ιππότης των Πεντάκλων στην αγάπη

Στην αγάπη, ο Ιππότης των Πεντάκλων δεν είναι ο ορμητικός ερωτευμένος: είναι ο πιστός, σταθερός σύντροφος, που είναι εκεί κάθε μέρα. Μιλά για μια σχέση που χτίζεται αργά, με δέσμευση, πίστη και συγκεκριμένα σχέδια. Σε όποιον είναι μόνος, μπορεί να αναγγέλλει κάποιον σοβαρό, διακριτικό, που αργεί να ανοιχτεί αλλά που, όταν δεσμεύεται, το κάνει για να μείνει. Είναι μια κάρτα αγάπης αξιόπιστης, περισσότερο παρά ρομαντικής.

Ανάποδος, προειδοποιεί για τη σχέση που έπεσε στη ρουτίνα και δεν ανανεώνεται πια, για την έλλειψη πρωτοβουλίας ή συναισθηματικής έκφρασης, ή για έναν σύντροφο τόσο κλεισμένο στο καθήκον του ώστε ξεχνά να δείξει αυτό που νιώθει.

Ο Ιππότης των Πεντάκλων στη δουλειά και στα χρήματα

Στη δουλειά, ο Ιππότης των Πεντάκλων είναι ο εργαζόμενος που μπορεί κανείς να τον εμπιστευτεί. Ευνοεί τις σταθερές θέσεις, τα καθήκοντα που απαιτούν μέθοδο και ακρίβεια, τα επαγγέλματα που έχουν σχέση με τη γη, τη διοίκηση, τα οικονομικά, τις κατασκευές. Σε μια ερώτηση για ένα σχέδιο, λέει ότι θα προχωρήσει, αλλά αργά, και ότι χρειάζεται υπομονή για να φανούν τα αποτελέσματα. Σε μια ερώτηση για μια προαγωγή, λέει ότι θα έρθει με τη σταθερότητα, και όχι με τη λάμψη.

Στα χρήματα, είναι μια πολύ ευνοϊκή κάρτα: αποταμίευση, συνετές επενδύσεις, προσεκτική διαχείριση, αργή αλλά σταθερή αύξηση της περιουσίας. Ανάποδος, προειδοποιεί για την οικονομική στασιμότητα, για τον φόβο της επένδυσης, ή για τη φιλαργυρία εκείνου που φυλά τόσα πολλά ώστε δεν χαίρεται τίποτα.

Ο Ιππότης των Πεντάκλων στην υγεία και στην ευεξία

Στις ερωτήσεις για την ευεξία, ο Ιππότης των Πεντάκλων μιλά για σταθερές συνήθειες, για τακτική και μετρημένη άσκηση, για πρόοδο αργή και συνεχή. Ανάποδος, θυμίζει τους κινδύνους της καθιστικής ζωής και της έλλειψης κίνησης. Οι κάρτες δεν υποκαθιστούν καμία ιατρική φροντίδα: η ανάγνωση μιλά για στάση και για τάση, και όχι για διάγνωση.

Ο Ιππότης των Πεντάκλων στην πνευματική ζωή

Στον εσωτερικό δρόμο, ο Ιππότης των Πεντάκλων είναι η καρτερία. Είναι η κάρτα εκείνου που ασκείται κάθε μέρα, χωρίς να περιμένει φωτίσεις, και που προχωρά επειδή δεν τα παρατά. Θυμίζει ότι η εσωτερική ανάπτυξη είναι όργωμα, και όχι αγώνας δρόμου: υπάρχουν εποχές, υπάρχουν καιροί αναμονής, υπάρχουν σοδειές που έρχονται μόνο ύστερα από πολλή δουλειά. Η πνευματικότητά του είναι διακριτική και πρακτική — φτιαγμένη περισσότερο από πίστη παρά από ενθουσιασμό.

Ο Ιππότης των Πεντάκλων ως πρόσωπο

Όταν αντιπροσωπεύει κάποιον, ο Ιππότης των Πεντάκλων είναι παραδοσιακά ένας άντρας νέος ή μέσης ηλικίας, ή ένας άνθρωπος οποιουδήποτε φύλου με αυτές τις ιδιότητες: εργατικός, υπομονετικός, υπεύθυνος, μεθοδικός, πιστός. Είναι κάποιος που προτιμά τα γεγονότα από τις υποσχέσεις, που τηρεί τα ωράρια, που δεν του αρέσουν οι εκπλήξεις ούτε τα άσκοπα ρίσκα. Είναι ο φίλος στον οποίο μπορεί κανείς να βασιστεί και ο συνάδελφος που δεν χάνει ποτέ μια προθεσμία. Το ελάττωμά του είναι το πείσμα, η βραδύτητα, μια κάποια ακαμψία — και, μερικές φορές, η δυσκολία να δείξει αυτό που νιώθει.

Ο Ιππότης των Πεντάκλων ως συμβουλή

Ως συμβουλή, ο Ιππότης των Πεντάκλων λέει: να είστε σταθεροί. Κάντε λίγο κάθε μέρα, κρατήστε ό,τι υποσχεθήκατε, μην τα παρατήσετε στη μέση. Μη βιάζεστε: ό,τι αξίζει θέλει τον χρόνο του. Και λέει ακόμη: μη συγχέετε την υπομονή με την ακινησία. Το να προχωρά κανείς αργά είναι κι αυτό πρόοδος — το να σταματά δεν είναι.

Ο Ιππότης των Πεντάκλων στις θέσεις ενός απλώματος

Στο παρελθόν

Μια περίοδος σταθερής δουλειάς που έβαλε γερές βάσεις, ή ένα αξιόπιστο πρόσωπο που έπαιξε σημαντικό ρόλο.

Στο παρόν

Είναι καιρός για υπομονή και μέθοδο: η κατάσταση προχωρά αργά, αλλά προχωρά.

Στο μέλλον

Μια αργή και σίγουρη πρόοδος· ή ο ερχομός κάποιου αξιόπιστου και εργατικού.

Ως εμπόδιο

Η στασιμότητα, το πείσμα, η ρουτίνα που εμποδίζει την αλλαγή.

Ως αποτέλεσμα

Το ζήτημα λύνεται με την επιμονή: ένα στέρεο αποτέλεσμα, που αργεί αλλά φτάνει.

Ο Ιππότης και η σειρά των Πεντάκλων

Ο Ιππότης είναι εκείνος που ξεκινά: η σειρά σε κίνηση, καθ' οδόν προς κάπου, με τη βιασύνη και το θάρρος εκείνου που φεύγει. Στα Πεντάκλα — τη σειρά της Γης, του σώματος, των χρημάτων και του αργού χρόνου των πραγμάτων που χτίζονται —, αυτό δίνει μια παράδοξη μορφή: την κίνηση της γης, που είναι η πιο αργή από όλες. Και ο Ιππότης των Πεντάκλων βρίσκεται καθ' οδόν, αλλά με τον ρυθμό των εποχών, και όχι του ανέμου.

Δεν υπάρχει, στο Ταρό, σταθερή αστρολογική απόδοση για τους ιππότες: οι σχολές διχάζονται, και το καλύτερο είναι να μη θεωρείται καμία βέβαιη. Η ασφαλής ανάγνωση είναι εκείνη της θέσης του Ιππότη στην ιεραρχία της σειράς: μετά τον Βαλέ, που μελετά και μαθαίνει, και πριν από τη Βασίλισσα και τον Βασιλιά, που στηρίζουν και κυβερνούν, ο Ιππότης είναι εκείνος που εκτελεί — η δουλειά που μπαίνει σε κίνηση, μέρα με τη μέρα, ώσπου να δώσει καρπό.

Συνδυασμοί με άλλες κάρτες

• Οκτώ των Πεντάκλων — Μεθοδική και αφοσιωμένη δουλειά· δεξιοτεχνία που κερδίζεται με υπομονή.
• Τέσσερα των Πεντάκλων — Υπερβολική σύνεση με τα χρήματα· να φυλά κανείς αντί να επενδύει.
• Δέκα των Πεντάκλων — Να χτίζει κανείς για το μακρινό μέλλον· μια ασφάλεια που υψώνεται αργά και διαρκεί.
• Ο Αυτοκράτορας — Πειθαρχία, δομή και εξουσία· μια καλά οργανωμένη δουλειά.
• Η Δικαιοσύνη — Υπευθυνότητα και ευθύτητα· αποφάσεις δίκαιες και ζυγισμένες.
• Το Άρμα — Μια πρόοδος που επιτέλους επιταχύνεται· η υπομονετική δουλειά που αποκτά κατεύθυνση.
• Ιππότης των Ράβδων — Η σύγκρουση ανάμεσα στη βιασύνη και στη σύνεση· δύο ρυθμοί που χρειάζεται να συνεννοηθούν.
• Οκτώ των Ράβδων — Μια στάσιμη κατάσταση που παίρνει ταχύτητα· το τέλος της αναμονής.
• Τέσσερα των Κυπέλλων — Στασιμότητα και απάθεια· η ρουτίνα που δεν λέει πια τίποτα.
• Ο Κρεμασμένος — Μια μακριά αναμονή· το ζήτημα δεν προχωρά προς το παρόν.
• Δύο των Κυπέλλων — Μια σχέση σταθερή και πιστή, χτισμένη με υπομονή.