Η Εγκράτεια: σημασία και συμβολισμός της κάρτας Ταρό

Η κάρτα με μια ματιά

Η εικόνα της κάρτας

Στο Ταρό Sol da Alma, η Εγκράτεια είναι ένας άγγελος με γυναικείο πρόσωπο, με ανοιχτά καστανά μαλλιά δεμένα με μια χρυσή κορδέλα, με μεγάλα λευκά φτερά και έναν χιτώνα στο χρώμα της κρέμας που πέφτει ως τα γυμνά του πόδια. Στο στήθος έχει ένα μικρό χρυσό αστέρι. Με το δεξί χέρι κρατά ψηλά ένα χρυσό κύπελλο και χύνει το νερό σε ένα άλλο χρυσό κύπελλο, με πόδι, που το κρατά πιο χαμηλά· το νερό ξεχειλίζει από το κάτω κύπελλο και πέφτει σε μια λεπτή κλωστή ως το έδαφος. Ο άγγελος στέκεται όρθιος σε ένα μονοπάτι από πέτρινες πλάκες, ανάμεσα σε κίτρινα και γαλάζια λουλούδια. Πίσω από το κεφάλι του λάμπει ένας ακτινωτός ήλιος, περιτριγυρισμένος από ένα δαχτυλίδι ουράνιου τόξου· κάτω ανοίγεται μια κοιλάδα στο ηλιοβασίλεμα, με γαλαζωπά βουνά και ένα ποτάμι που ελίσσεται ως μια λίμνη.

Στο Rider-Waite-Smith, του 1909, ο άγγελος είναι ανδρόγυνος, με ξανθά σγουρά μαλλιά, με φωτοστέφανο και έναν μικρό ηλιακό δίσκο στο μέτωπο, κόκκινα φτερά και λευκό χιτώνα με ένα τρίγωνο μέσα σε τετράγωνο στο στήθος. Χύνει το νερό από το ένα κύπελλο στο άλλο σε μια λοξή ροή, με το ένα πόδι μέσα σε μια λίμνη και το άλλο στη στεριά. Δίπλα φυτρώνουν κίτρινες ίριδες, και ένα μονοπάτι ανεβαίνει από το νερό ως τα βουνά, όπου λάμπει ένας ήλιος σε σχήμα στέμματος. Το Sol da Alma κράτησε τον άγγελο, τα δύο κύπελλα, την κίνηση του χυσίματος, το μονοπάτι, τα κίτρινα λουλούδια και τον ήλιο στο βάθος· του έδωσε λευκά φτερά και χρυσά κύπελλα, τον έβαλε ολόκληρο στη στεριά, πάνω σε ένα πέτρινο μονοπάτι, και αντικατέστησε τη λίμνη στα πόδια του με ένα ποτάμι στο βάθος.

Στο Ταρό της Μασσαλίας, η κάρτα ονομάζεται Tempérance και έχει τον αριθμό γραμμένο XIIII. Μια φτερωτή μορφή, με γαλάζιο και κόκκινο φόρεμα, χύνει ένα υγρό από το ένα δοχείο στο άλλο, με μια πολύ παρόμοια κίνηση. Η σκηνή, χωρίς τοπίο, περιορίζεται στο ουσιώδες: δύο αγγεία και το χέρι που τα φέρνει σε επικοινωνία.

Ο συμβολισμός, λεπτομέρεια προς λεπτομέρεια

Η Εγκράτεια είναι κάρτα μιας χειρονομίας: όλα περιστρέφονται γύρω από το νερό που περνά από το ένα κύπελλο στο άλλο. Οι υπόλοιπες λεπτομέρειες λένε υπό ποιες συνθήκες γίνεται αυτό το πέρασμα.

Τα δύο κύπελλα

Δύο διαφορετικά πράγματα που χρειάζονται το ένα το άλλο: λογική και συναίσθημα, εργασία και ξεκούραση, δύο οπτικές, δύο άνθρωποι. Η ισορροπία δεν βρίσκεται ούτε στο ένα ούτε στο άλλο, βρίσκεται στην κυκλοφορία ανάμεσά τους.

Το νερό που περνά

Η ζωή, το συναίσθημα, η ενέργεια που κυκλοφορεί. Το να χύνεις με προσοχή σημαίνει να δοσολογείς: να δίνεις σε κάθε πλευρά ό,τι χρειάζεται, στη σωστή ποσότητα.

Το νερό που πέφτει στο έδαφος

Στο Sol da Alma, το νερό ξεχειλίζει από το κάτω κύπελλο και κατεβαίνει ως τη γη. Ό,τι αναμειγνύεται σωστά δεν μένει φυλαγμένο: πηγαίνει εκεί όπου χρειάζεται, και τρέφει.

Ο άγγελος

Ένας μεσολαβητής ανάμεσα στον ουρανό και τη γη. Η Εγκράτεια δεν είναι μόνο μια ανθρώπινη ισορροπία: είναι μια αρμονία που μοιάζει να έρχεται από πιο ψηλά.

Τα φτερά

Η ελαφρότητα και η ανύψωση. Το μέτρο αυτής της κάρτας δεν είναι ούτε βαρύ ούτε θλιμμένο· είναι μια μορφή ελευθερίας.

Τα γυμνά πόδια στο μονοπάτι

Η επαφή με τη γη και με το συγκεκριμένο. Στο Rider-Waite-Smith, το ένα πόδι είναι στο νερό και το άλλο στη στεριά — η ισορροπία ανάμεσα στο να αισθάνεσαι και στο να πράττεις· στο Sol da Alma, και τα δύο πόδια πατούν στο πέτρινο μονοπάτι.

Το μονοπάτι

Η μέση οδός, ο δρόμος που οδηγεί μακριά. Στο Rider-Waite-Smith ανεβαίνει από το νερό ως τα βουνά: ο δρόμος της υπομονής είναι μακρύς, αλλά κάπου οδηγεί.

Τα κίτρινα λουλούδια

Η αργή και φυσική ανάπτυξη. Στο Rider-Waite-Smith είναι ίριδες, δεμένες με την Ίριδα, την ελληνική θεά του ουράνιου τόξου και αγγελιαφόρο των θεών — κάτι που βοηθά να καταλάβουμε το ουράνιο τόξο που έβαλε το Sol da Alma πίσω από τον άγγελο.

Ο ήλιος και το ουράνιο τόξο

Το φως που προκύπτει από τη σωστή ανάμειξη: το ουράνιο τόξο είναι αυτό που συμβαίνει όταν το φως και το νερό συναντιούνται στο ακριβές μέτρο.

Το αστέρι στο στήθος

Στο Sol da Alma, ένα μικρό χρυσό αστέρι· στο Rider-Waite-Smith, ένα τρίγωνο μέσα σε τετράγωνο. Και στα δύο, το σημάδι ότι το πνεύμα και η ύλη έρχονται σε αρμονία.

Η ιστορία της Εγκράτειας

Η Εγκράτεια είναι μία από τις τέσσερις θεμελιώδεις αρετές της κλασικής και χριστιανικής παράδοσης — Εγκράτεια, Δύναμη, Δικαιοσύνη και Φρόνηση — και υπάρχει στο Ταρό από τις πρώτες ιταλικές τράπουλες του 15ου αιώνα. Στη μεσαιωνική τέχνη απεικονιζόταν συχνά ως μια γυναίκα που χύνει νερό σε ένα δοχείο με κρασί: το να «συγκεράσει» κανείς το κρασί (στα πορτογαλικά «temperar») σήμαινε να το ανακατέψει με νερό για να γίνει πόσιμο, και η πορτογαλική λέξη κρατά ακόμη αυτή την έννοια της δοσολογίας, του να φέρνεις κάτι στο σωστό σημείο. Στις τράπουλες που ζωγραφίστηκαν για τους Visconti και τους Sforza, στο Μιλάνο, γύρω στο 1450, είναι μια γυναίκα που χύνει το υγρό από τη μια κανάτα στην άλλη.

Στο Ταρό της Μασσαλίας, που παγιώθηκε ανάμεσα στον 17ο και τον 18ο αιώνα, ονομάζεται Tempérance, έχει τον αριθμό γραμμένο XIIII — όπως συνηθιζόταν σε εκείνες τις τράπουλες, που γράφουν επίσης XVIIII για τον Ήλιο — και απέκτησε φτερά. Η φτερωτή μορφή έμεινε ως σήμερα.

Στα τέλη του 19ου αιώνα, το Ερμητικό Τάγμα της Golden Dawn αντιστοίχισε την Εγκράτεια με το ζώδιο του Τοξότη και με το εβραϊκό γράμμα Samekh, και πολλοί αποκρυφιστές της εποχής τη διάβασαν ως εικόνα της αλχημείας: της τέχνης να ενώνεις τα αντίθετα και να μεταμορφώνεις την ύλη με την υπομονετική ανάμειξη. Ο Arthur Edward Waite και η Pamela Colman Smith, στην τράπουλα του 1909, έβαλαν τον άγγελο με το ένα πόδι στο νερό και το άλλο στη στεριά, το τρίγωνο μέσα στο τετράγωνο στο στήθος, τις ίριδες και το μονοπάτι προς τα βουνά. Από αυτή την εικόνα ξεκινούν οι περισσότερες σύγχρονες τράπουλες, μαζί και το Sol da Alma.

Η Εγκράτεια όρθια: η σημασία

Όρθια, η Εγκράτεια είναι η κάρτα του σωστού μέτρου. Λέει ότι ο δρόμος για να λυθεί η κατάσταση είναι η μετριοπάθεια: να αποφύγετε τα άκρα, να συνδυάσετε ό,τι μοιάζει αντίθετο, να βρείτε το σημείο ισορροπίας. Μπορεί να είναι ανάμεσα στην εργασία και την προσωπική ζωή, ανάμεσα σε αυτό που θέλετε και σε αυτό που μπορείτε, ανάμεσα σε δύο ανθρώπους ή δύο συμφέροντα. Καμία πλευρά δεν νικά: και οι δύο είναι καλύτερα μαζί.

Είναι επίσης η κάρτα της υπομονής. Τα αποτελέσματα έρχονται, αλλά έρχονται με τον χρόνο — όπως ένα καλό κρασί, όπως μια γιατρειά, όπως μια σχέση που χτίζεται. Στην Εγκράτεια δεν αρέσουν οι συντομεύσεις. Ευνοεί όποιον επιμένει με ηρεμία, όποιον προσαρμόζει λίγο λίγο, όποιον δέχεται ότι ορισμένα πράγματα χρειάζεται να ωριμάσουν.

Μιλά συχνά για γιατρειά και για συμφιλίωση: μετά από μια κρίση ή ένα τέλος, τα πράγματα ξαναβρίσκουν σιγά σιγά τη θέση τους. Μπορεί να αναγγέλλει τον κατευνασμό μιας σύγκρουσης, την επιστροφή της αρμονίας σε μια σχέση, την ανάκτηση του κουράγιου. Και μιλά για συνεργασία: να ενώσετε διαφορετικά ταλέντα, να δουλέψετε ομαδικά, να δημιουργήσετε κάτι καινούργιο από συστατικά που μόνα τους δεν αρκούσαν.

Η Εγκράτεια ανάποδη

Ανάποδη, η Εγκράτεια δεν γίνεται το αντίθετό της: είναι η ίδια ανάμειξη, αλλά αστοχημένη. Μπορεί να είναι η υπερβολή — να δουλεύει κανείς υπερβολικά, να ξοδεύει υπερβολικά, να αισθάνεται υπερβολικά, χωρίς μέτρο —, ή η βιασύνη εκείνου που θέλει αποτελέσματα τώρα και δεν αφήνει τα πράγματα να ωριμάσουν. Το νερό πέφτει έξω από τα κύπελλα.

Μπορεί να είναι και η ακάθαρτη ανάμειξη: να ενώνει κανείς ό,τι δεν ενώνεται, να επιβάλλει συμβιβασμούς που δεν εξυπηρετούν καμία πλευρά, να προσπαθεί να ευχαριστήσει τους πάντες ώσπου να χάσει το δικό του σχήμα. Ή το αντίθετο — να αραιώνει τόσο πολύ που τίποτα δεν έχει γεύση, μια μετριοπάθεια τόσο επιφυλακτική που καταλήγει απάθεια. Η συμβουλή είναι να επιστρέψετε στην κίνηση του αγγέλου: αργά, με προσοχή, στο σωστό μέτρο.

Η Εγκράτεια στην αγάπη

Στην αγάπη, η Εγκράτεια είναι κάρτα αρμονίας. Μιλά για μια ισορροπημένη σχέση, φτιαγμένη από αμοιβαία κατανόηση, από υπομονετικές προσαρμογές και από μικρές χειρονομίες. Σε μια σχέση με δυσκολίες, αναγγέλλει συμφιλίωση και γιατρειά — εφόσον και οι δύο είναι διατεθειμένοι να υποχωρήσουν λίγο. Για όσους είναι μόνοι, λέει ότι η συνάντηση θα έρθει με τον καιρό, και ότι αξίζει να μη βιάζεστε.

Είναι κάρτα ώριμης αγάπης περισσότερο παρά εκθαμβωτικού πάθους: η αγάπη που χτίζεται, που αναμειγνύει δύο ζωές χωρίς να χαθεί καμία. Ανάποδη, μπορεί να δείχνει ανισορροπία — ο ένας δίνει και ο άλλος παίρνει —, καβγάδες από έλλειψη υπομονής, ή υπερβολές που φθείρουν τη σχέση.

Η Εγκράτεια στην εργασία και στα χρήματα

Στην εργασία, η Εγκράτεια ευνοεί τη συνεργασία, τη διαπραγμάτευση, τη διαμεσολάβηση, την ομαδική δουλειά και καθετί που απαιτεί υπομονή και κοινό νου. Είναι καλή κάρτα για μακροπρόθεσμα σχέδια, για όσους δουλεύουν με ανθρώπους, με τη φροντίδα, με τη διδασκαλία, με τέχνες που ζητούν ανάμειξη και μέτρο. Λέει ότι τα αποτελέσματα θα έρθουν, αρκεί να μην πιέσετε τον ρυθμό.

Στα χρήματα, ζητά μέτρο: να ξοδεύετε με κριτήριο, να αποταμιεύετε τακτικά, να ισορροπείτε έσοδα και έξοδα. Δεν είναι κάρτα ξαφνικών κερδών, αλλά σταθερότητας που χτίζεται. Ανάποδη, προειδοποιεί για υπερβολές, παρορμητικά έξοδα, ανισορροπία ανάμεσα σε όσα κερδίζετε και όσα ξοδεύετε, ή αποφάσεις βιαστικές από έλλειψη υπομονής.

Η Εγκράτεια στην υγεία και στην ευεξία

Στις ερωτήσεις για την ευεξία, η Εγκράτεια είναι μία από τις πιο ευνοϊκές κάρτες: μιλά για ισορροπία, για σταδιακή ανάρρωση, για μέτρο στις συνήθειες, για μια καλή σχέση ανάμεσα στην ξεκούραση και τη δραστηριότητα. Ανάποδη, θυμίζει τις υπερβολές. Οι κάρτες δεν υποκαθιστούν καμία φροντίδα υγείας: η ανάγνωση μιλά για στάση, και όχι για διάγνωση.

Η Εγκράτεια στην πνευματική ζωή

Στον εσωτερικό δρόμο, η Εγκράτεια είναι η κάρτα της ενσωμάτωσης. Μετά τον Θάνατο, που κόβει ό,τι έπρεπε να τελειώσει, η Εγκράτεια ενώνει ό,τι απέμεινε σε μια νέα μορφή. Για πολλούς αναγνώστες είναι η εικόνα της εσωτερικής αλχημείας: η αργή μεταμόρφωση που κάνει τα αντίθετα μια ενότητα — το σώμα και το πνεύμα, το αίσθημα και τη σκέψη, τη σκιά και το φως. Είναι επίσης η κάρτα του φύλακα αγγέλου, της προστατευτικής παρουσίας που συνοδεύει τον δρόμο.

Η Εγκράτεια ως συμβουλή

Ως συμβουλή, η Εγκράτεια λέει: προχωρήστε με ηρεμία και αναζητήστε τη μέση λύση. Μην υπερβάλλετε σε τίποτα, μην πιέζετε τίποτα, μη βιάζεστε. Αναμείξτε ό,τι χρειάζεται — ιδέες, ανθρώπους, λύσεις — και αφήστε τον χρόνο να δουλέψει. Η σωστή απάντηση σπάνια βρίσκεται σε ένα άκρο.

Η Εγκράτεια στις θέσεις ενός απλώματος

Στο παρελθόν

Μια φάση ισορροπίας ή ανάρρωσης που προετοίμασε το παρόν· ένας καλοφτιαγμένος συμβιβασμός.

Στο παρόν

Η στιγμή ζητά υπομονή και μέτρο. Η κατάσταση ξαναβρίσκει τη θέση της, σιγά σιγά.

Στο μέλλον

Αρμονία, συμφιλίωση ή γιατρειά που πλησιάζουν — με τον καιρό.

Ως εμπόδιο

Υπερβολές, ανυπομονησία, ή μια μετριοπάθεια τόσο επιφυλακτική που δεν αφήνει πια τίποτα να συμβεί.

Ως αποτέλεσμα

Μια ισορροπία που διαρκεί: το ζήτημα λύνεται με τον σωστό συνδυασμό και με την υπομονή.

Αριθμολογία και αντιστοιχίες

Το δεκατέσσερα είναι δύο φορές το επτά: το επτά είναι ο αριθμός εκείνου που γίνεται μόνος του, με ευθύνη και ρίσκο του καθενός, και το δεκατέσσερα ενώνει δύο τέτοιους δρόμους σε έναν. Τα ψηφία του, αν προστεθούν, δίνουν πέντε, τον αριθμό της δοκιμασίας και της κίνησης — σαν να ήταν η αρμονία της Εγκράτειας πάντα μια ισορροπία κατακτημένη, και όχι ακίνητη. Στη σειρά της Μεγάλης Αρκάνας, έρχεται ανάμεσα στον Θάνατο και τον Διάβολο: ανάμεσα στην τομή και στον πειρασμό της υπερβολής, το μέτρο.

Στην παράδοση της Golden Dawn, αντιστοιχεί στο ζώδιο του Τοξότη, ζώδιο της Φωτιάς που κυβερνάται από τον Δία, και στο εβραϊκό γράμμα Samekh, που συνδέεται με το στήριγμα και με ό,τι υποβαστάζει. Ο Τοξότης τής δίνει την ευρεία ματιά, την αγάπη για τον δρόμο και την εμπιστοσύνη στο νόημα των πραγμάτων· η Φωτιά, την αργή ζέστη που κάνει την ανάμειξη να πετύχει.

Συνδυασμοί με άλλες κάρτες

• Ο Θάνατος — Μετά το τέλος, η ανασύνθεση: μια μεταμόρφωση που γίνεται με ηρεμία και τελειώνει καλά.
• Το Αστέρι — Γιατρειά και ελπίδα: μια φάση ήρεμης και φωτεινής ανάρρωσης.
• Η Δικαιοσύνη — Ισορροπία και δικαιοσύνη: μια δίκαιη συμφωνία, μια λύση που ικανοποιεί και τις δύο πλευρές.
• Οι Εραστές — Μια αρμονική σχέση, όπου οι δύο αλληλοσυμπληρώνονται· μια επιλογή που γίνεται με ισορροπία.
• Ο Διάβολος — Η σύγκρουση ανάμεσα στο μέτρο και την υπερβολή — η ανάγκη να μετριαστεί μια παρόρμηση ή ένα πάθος.
• Η Δύναμη — Υπομονή και σταθερότητα: όλα κατορθώνονται με ηρεμία και επιμονή.
• Δύο των Κυπέλλων — Μια ισορροπημένη ένωση, μια συμφιλίωση, ένας δεσμός που δυναμώνει.
• Δύο των Πεντάκλων — Να διαχειρίζεστε σωστά ό,τι χρειάζεται ισορροπία: χρόνο, χρήματα, υποχρεώσεις.
• Τρία των Πεντάκλων — Επιτυχημένη ομαδική δουλειά· διαφορετικά ταλέντα που αλληλοσυμπληρώνονται.
• Τρία των Κυπέλλων — Αρμονία ανάμεσα σε φίλους ή στην οικογένεια· γιορτή με μέτρο.
• Επτά των Ράβδων — Να υπερασπίζεστε τη θέση σας χωρίς να χάνετε την ψυχραιμία σας· σταθερότητα χωρίς επιθετικότητα.