Δύο των Σπαθιών: σημασία και συμβολισμός της κάρτας Ταρό

Η κάρτα με μια ματιά

Η εικόνα της κάρτας

Στο Ταρό Sol da Alma, μια γυναίκα με σκούρα μαλλιά κάθεται σε έναν βράχο, στην άκρη της θάλασσας, νύχτα. Φορά έναν μακρύ λευκό χιτώνα με φαρδιά μανίκια, σφιγμένο στη μέση με μια ζώνη από ύφασμα, και έχει τα μάτια σκεπασμένα με ένα λευκό μαντίλι δεμένο πίσω από το κεφάλι. Κρατά το κεφάλι ίσιο, με το πρόσωπο στραμμένο μπροστά. Έχει τα χέρια σταυρωμένα στο στήθος, και κάθε χέρι κρατά ένα μακρύ σπαθί με σκούρα λαβή, που η λεπίδα του ανεβαίνει πέρα από τον αντίθετο ώμο, πολύ πάνω από το κεφάλι: οι δύο λεπίδες ανοίγουν σε σχήμα V. Πίσω της, η θάλασσα είναι ήρεμη και γαλάζια, με πορτοκαλόχρωμα βράχια να προβάλλουν από το νερό· ο ουρανός είναι σκούρος μπλε, με μερικά αστέρια, και ένα μεγάλο φεγγάρι στο πρώτο τέταρτο λάμπει στην επάνω δεξιά γωνία. Τα βράχια όπου κάθεται πιάνουν ένα χρυσό φως.

Στο Rider-Waite-Smith του 1909, η σκηνή είναι στην ουσία η ίδια, και από αυτήν ξεκίνησε η ζωγραφική του Sol da Alma: μια γυναίκα με λευκό χιτώνα και δεμένα μάτια, καθισμένη με την πλάτη σε ένα νερό με βράχια, με τα χέρια σταυρωμένα στο στήθος· κάθε χέρι κρατά ένα σπαθί ακουμπισμένο στον αντίθετο ώμο, και οι λεπίδες ανοίγουν σε V, προς τα έξω. Στον ουρανό, μια ημισέληνος. Το Sol da Alma ακολουθεί αυτή τη σύνθεση: τα σταυρωμένα χέρια, τα σπαθιά σε V, το ίσιο κεφάλι και η ημισέληνος είναι τα ίδια. Αλλάζει το σκηνικό — εκείνη κάθεται σε έναν βράχο, και όχι σε ένα πέτρινο κάθισμα, η σκηνή εκτυλίσσεται νύχτα, κάτω από τα αστέρια, και υπάρχει ένα ζεστό φως στα βράχια.

Στο Ταρό της Μασσαλίας, οι αριθμημένες κάρτες δεν έχουν σκηνή. Τα σπαθιά της Μασσαλίας είναι καμπύλες λεπίδες που πλέκονται μεταξύ τους, με λουλούδια και φυλλώματα ανάμεσά τους· στο Δύο, οι δύο λεπίδες διασταυρώνονται και σχηματίζουν ένα είδος οβάλ, με ένα λουλούδι στη μέση. Η γυναίκα με τα δεμένα μάτια είναι δημιούργημα του Rider-Waite-Smith.

Ο συμβολισμός, λεπτομέρεια προς λεπτομέρεια

Τα πάντα σε αυτή την κάρτα είναι μετέωρα: τα σπαθιά, η μορφή, η θάλασσα. Κάθε λεπτομέρεια λέει κάτι για το τίμημα και τη χρησιμότητα του να μην αποφασίζει κανείς.

Το μαντίλι στα μάτια

Η άρνηση να δει κανείς — από φόβο, από σύνεση ή από κούραση. Μπορεί να είναι προστασία: δεν κοιτάζει για να μην παρασυρθεί. Όποιος όμως δεν βλέπει δεν μπορεί και να διαλέξει με γνώση.

Τα δύο σταυρωμένα σπαθιά

Δύο ιδέες, δύο επιλογές, δύο λόγοι που ισορροπούν ακριβώς. Όσο μένουν σταυρωμένα, κανένα δεν προχωρά. Είναι η εικόνα του αδιεξόδου: ίση δύναμη και από τις δύο πλευρές.

Η θέση των χεριών

Τα χέρια σταυρωμένα στο στήθος κλείνουν την καρδιά, όπως σε μια άμυνα, και κάθε χέρι σφίγγει ένα σπαθί πάνω στον αντίθετο ώμο. Το Sol da Alma διατηρεί τη χειρονομία του Rider-Waite-Smith: ένας τοίχος, φτιαγμένος από σκέψη, ανάμεσα σε εκείνη και στον κόσμο.

Το ίσιο κεφάλι

Στο Sol da Alma, όπως και στο Rider-Waite-Smith, η γυναίκα κρατά το κεφάλι ίσιο, στραμμένο μπροστά. Δεν βλέπει, αλλά δεν το βάζει στα πόδια: στέκεται απέναντι σε αυτό που έχει να αποφασίσει.

Ο λευκός χιτώνας

Η αθωότητα, η ηρεμία, η θέληση να μείνουν τα πράγματα καθαρά. Είναι και η ουδετερότητα εκείνου που δεν θέλει να πάρει θέση.

Η θάλασσα

Τα συναισθήματα, που μένουν πίσω της, έξω από το οπτικό της πεδίο. Προς το παρόν είναι ήρεμα· η κάρτα υπονοεί ότι η αληθινή απόφαση περνά και από αυτά, και όχι μόνο από το μυαλό.

Τα βράχια

Τα εμπόδια που κρύβονται μέσα στο νερό, και που εκείνη δεν βλέπει. Μια πλεύση που απαιτεί προσοχή.

Το φεγγάρι

Η διαίσθηση, η νύχτα, ό,τι είναι αβέβαιο. Στο Rider-Waite-Smith και στο Sol da Alma είναι μια ημισέληνος: ένα φως ακόμη μερικό, που δεν φτάνει για να δει κανείς τα πάντα.

Η ιστορία του Δύο των Σπαθιών

Το ταρό γεννήθηκε στη βόρεια Ιταλία, τον 15ο αιώνα, ως παιχνίδι με χαρτιά — τα tarocchi —, με τις τέσσερις σειρές των λατινικών τραπουλόχαρτων. Στις παλαιότερες τράπουλες, όπως εκείνες που ζωγραφίστηκαν για τους Visconti και τους Sforza στο Μιλάνο γύρω στο 1450, και αργότερα στις τράπουλες της Μασσαλίας, που πήραν την οριστική τους μορφή ανάμεσα στον 17ο και τον 18ο αιώνα, οι αριθμημένες κάρτες έδειχναν μόνο τα σύμβολα της σειράς. Το Δύο των Σπαθιών ήταν ένα ζευγάρι πλεγμένες λεπίδες, και το νόημά του προερχόταν από τη σειρά και από τον αριθμό.

Το Ερμητικό Τάγμα της Golden Dawn, στα τέλη του 19ου αιώνα, έδωσε σε κάθε αριθμημένη κάρτα έναν πλανήτη σε ένα ζώδιο και έναν τίτλο. Το Δύο των Σπαθιών είναι η Σελήνη στον Ζυγό, με τον τίτλο «Κύριος της Αποκατεστημένης Ειρήνης». Είναι μια ανάγνωση πιο γαλήνια από εκείνη που συνήθως δίνεται σήμερα στην κάρτα: η ειρήνη μετά τη σύγκρουση, η ισορροπία που ξαναβρέθηκε.

Η γυναίκα με τα δεμένα μάτια γεννιέται με το Rider-Waite-Smith, που σχεδιάστηκε από την Pamela Colman Smith υπό την καθοδήγηση του Arthur Edward Waite και εκδόθηκε το 1909 — την πρώτη τράπουλα ευρείας διάδοσης με σκηνές σε όλες τις κάρτες της Μικρής Αρκάνας. Ο Waite δίνει στην κάρτα τις σημασίες της συμμόρφωσης και της ισορροπίας, του θάρρους, της φιλίας και της «ομόνοιας εν όπλοις»· ανάποδη, μιλά για απάτη, για ψεύδος και για διπροσωπία. Ξεκινώντας από την εικόνα — το μαντίλι, τα σταυρωμένα σπαθιά — έφτασαν οι σύγχρονοι αναγνώστες στην πιο συνηθισμένη σημερινή ανάγνωση: το αδιέξοδο, η απόφαση που αποφεύγεται. Αυτήν ακολουθεί το Sol da Alma, χωρίς να ξεχνά την εύθραυστη ειρήνη για την οποία μιλούσε η Golden Dawn.

Το Δύο των Σπαθιών όρθιο: η σημασία

Όρθιο, το Δύο των Σπαθιών είναι η ένοπλη ανακωχή. Υπάρχουν δύο επιλογές πάνω στο τραπέζι, και ο άνθρωπος δεν διαλέγει καμία. Μπορεί να είναι από φόβο μην κάνει λάθος, επειδή δεν έχει όλες τις πληροφορίες, ή επειδή καταλαβαίνει ότι οποιαδήποτε επιλογή θα πληγώσει κάποιον. Όσο δεν αποφασίζει, κρατά τα πάντα σε ισορροπία — και αυτή η ισορροπία, από μόνη της, είναι ένα είδος ειρήνης.

Είναι επίσης η κάρτα της άμυνας. Το μαντίλι και τα σταυρωμένα σπαθιά κλείνουν τον άνθρωπο σε ό,τι έρχεται απ’ έξω: δεν θέλει να ακούσει άλλες γνώμες, δεν θέλει να δει αυτό που θα τον ανάγκαζε να δράσει. Σε πολλές αναγνώσεις, περιγράφει κάποιον που προστατεύεται από μια οδυνηρή αλήθεια, ή δύο ανθρώπους που έπαψαν να τσακώνονται χωρίς να έχουν λύσει τίποτα.

Η κάρτα δεν λέει ότι αυτό είναι λάθος. Μερικές φορές, το να σταματήσει κανείς και να μην αποφασίσει είναι το πιο φρόνιμο — όταν τα πνεύματα είναι οξυμμένα, όταν λείπει κάτι που πρέπει να μάθει. Αυτό που θυμίζει το Δύο των Σπαθιών είναι ότι η ανακωχή έχει προθεσμία. Τα σπαθιά βαραίνουν, και κανείς δεν μπορεί να τα κρατά υψωμένα για πάντα.

Το Δύο των Σπαθιών ανάποδο

Ανάποδο, το Δύο των Σπαθιών δεν γίνεται το αντίθετο του εαυτού του: είναι το ίδιο αδιέξοδο που φτάνει στο όριό του. Το μαντίλι αρχίζει να πέφτει, τα χέρια κουράζονται, και η απόφαση που αποφευγόταν δεν παίρνει πια αναβολή. Μπορεί να είναι μια είδηση που αναγκάζει σε επιλογή, μια αλήθεια που δεν μπορεί πια να αγνοηθεί, ή απλώς η εξάντληση εκείνου που έμεινε υπερβολικά πολύ καιρό ακίνητος. Πολλές φορές είναι καλό νέο: αυτό που είχε παγώσει αρχίζει πάλι να κινείται.

Μπορεί επίσης να μιλά για το αδιέξοδο φτασμένο στην υπερβολή — την αναποφασιστικότητα που έγινε παράλυση, το άγχος εκείνου που σκέφτεται τα πάντα και δεν διαλέγει τίποτα, ή μια πληροφορία που φτάνει κομματιαστά και μπερδεύει ακόμη περισσότερο. Και στις δύο περιπτώσεις, η συμβουλή είναι η ίδια: να βγάλει κανείς το μαντίλι, να κοιτάξει κατάματα τις δύο επιλογές και να δεχτεί ότι καμία δεν είναι τέλεια.

Το Δύο των Σπαθιών στην αγάπη

Στην αγάπη, το Δύο των Σπαθιών περιγράφει μια σχέση σε εκκρεμότητα. Μπορεί να είναι ένας δισταγμός ανάμεσα σε δύο πρόσωπα, ανάμεσα στο να μείνει κανείς ή να φύγει, ανάμεσα στο να μιλήσει ή να σωπάσει. Πολλές φορές μιλά για ένα ζευγάρι που έπαψε να τσακώνεται χωρίς να έχει συμφιλιωθεί: υπάρχει ηρεμία, αλλά δεν υπάρχει εγγύτητα. Ή για κάποιον που δεν θέλει να δει ένα σημάδι που βρίσκεται μπροστά στα μάτια του.

Για όποιον είναι μόνος, μπορεί να δείχνει μια καρδιά κλειστή από σύνεση, ύστερα από μια απογοήτευση: ο άνθρωπος αμύνεται, και έτσι δεν αφήνει και κανέναν να μπει. Ανάποδο, αναγγέλλει το τέλος της αναποφασιστικότητας — μια κουβέντα που δεν μπορεί πια να αναβληθεί, μια επιλογή που επιτέλους γίνεται, μια αλήθεια που βγαίνει στην επιφάνεια.

Το Δύο των Σπαθιών στη δουλειά και στα χρήματα

Στη δουλειά, είναι η κάρτα των αποφάσεων που εκκρεμούν: δύο προτάσεις, δύο δρόμοι, μια διαπραγμάτευση που έχει κολλήσει, συνάδελφοι ή συνέταιροι που έπαψαν να μιλιούνται. Μπορεί επίσης να περιγράφει μια αμυντική στάση — κάποιον που μένει ουδέτερος σε μια σύγκρουση για να μη χρειαστεί να πάρει θέση. Ζητά να συγκεντρωθούν οι πληροφορίες που λείπουν και να οριστεί μια προθεσμία για την απόφαση.

Στα χρήματα, μιλά για μια επιλογή που αναβάλλεται: μια επένδυση, μια αγορά, ένα χρέος που αποφεύγει κανείς να κοιτάξει. Η σταθερότητα είναι φαινομενική. Ανάποδο, προειδοποιεί ότι η απόφαση θα παρθεί — κατά προτίμηση από εκείνον που ρωτά, πριν την πάρουν οι περιστάσεις για λογαριασμό του.

Το Δύο των Σπαθιών στην υγεία και στην ευεξία

Στις ερωτήσεις για την ευεξία, το Δύο των Σπαθιών μιλά για τη συγκρατημένη ένταση: το σώμα που κρατά ό,τι δεν λύνει το μυαλό, η κομμένη ανάσα, η ξεκούραση που δεν ξεκουράζει. Ζητά στιγμές αληθινής ηρεμίας, και όχι μόνο σιωπής. Ανάποδο, θυμίζει ότι η συσσωρευμένη κούραση χρειάζεται να ακουστεί. Οι κάρτες δεν υποκαθιστούν καμία ιατρική φροντίδα: εδώ, όπως και σε κάθε άλλη κάρτα, η ανάγνωση μιλά για στάση, και όχι για διάγνωση.

Το Δύο των Σπαθιών στην πνευματική ζωή

Στον εσωτερικό δρόμο, το Δύο των Σπαθιών μπορεί να διαβαστεί με δύο τρόπους. Στον πρώτο, είναι η ησυχία: να κλείνει κανείς τα μάτια στον κόσμο, να ισορροπεί τα αντίθετα, να περιμένει να έρθει η απάντηση από μέσα — η στάση εκείνου που διαλογίζεται. Στον δεύτερο, είναι η άρνηση: το μαντίλι που φορά κανείς για να μη δει αυτό που θα του κόστιζε να αλλάξει. Η κάρτα μάς καλεί να αναρωτηθούμε ποιο από τα δύο είναι το δικό μας, και να θυμηθούμε ότι η αληθινή ηρεμία δεν χρειάζεται υψωμένα σπαθιά για να αμυνθεί.

Το Δύο των Σπαθιών ως συμβουλή

Ως συμβουλή, το Δύο των Σπαθιών λέει: μη βιάζεστε, αλλά και μη μείνετε εδώ για πάντα. Αν χρειάζεστε χρόνο, πάρτε τον — αποφασίστε όμως πόσον. Αναζητήστε την πληροφορία που σας λείπει, ακούστε αυτό που νιώθετε και όχι μόνο αυτό που σκέφτεστε, και ύστερα βγάλτε το μαντίλι. Καμία από τις επιλογές δεν θα είναι τέλεια· και το αδιέξοδο έχει το τίμημά του, και συνήθως είναι το πιο ακριβό.

Το Δύο των Σπαθιών στις θέσεις ενός απλώματος

Στο παρελθόν

Μια απόφαση που αναβλήθηκε, ή μια ανακωχή που ακόμη βαραίνει: ό,τι δεν λύθηκε τότε εξακολουθεί να επηρεάζει το παρόν.

Στο παρόν

Ένα αδιέξοδο: δύο επιλογές, καμία διαλεγμένη, και μια ηρεμία που κρύβει ένταση.

Στο μέλλον

Μια στιγμή επιλογής που πλησιάζει, ή μια αναγκαία παύση πριν από το επόμενο βήμα.

Ως εμπόδιο

Η άρνηση να δει κανείς, η αναποφασιστικότητα, ο φόβος μην πληγώσει ή μην κάνει λάθος.

Ως αποτέλεσμα

Το ζήτημα μένει προς το παρόν σε εκκρεμότητα. Η απάντηση εξαρτάται από το αν ο άνθρωπος θα βγάλει το μαντίλι.

Αριθμολογία και αντιστοιχίες

Το Δύο είναι το ζεύγος και η επιλογή: δύο πράγματα βαλμένα αντικριστά, που ισορροπούν ή αναμετριούνται. Στη σειρά των Σπαθιών — τη σειρά του Αέρα, της σκέψης, του λόγου και της σύγκρουσης —, αυτό το ζεύγος είναι δύο ιδέες, δύο λόγοι, δύο πλευρές μιας διαφωνίας. Μετά την ακέραιη διαύγεια του Άσου, ο νους ανακαλύπτει ότι υπάρχουν περισσότερες από μία αλήθειες, και σταματά, ζυγίζοντάς τες. Η ισορροπία είναι πραγματική, αλλά είναι ισορροπία αντίθετων δυνάμεων, και γι’ αυτό είναι εύθραυστη.

Στην παράδοση της Golden Dawn, το Δύο των Σπαθιών αντιστοιχεί στη Σελήνη στον Ζυγό και έχει τον τίτλο «Κύριος της Αποκατεστημένης Ειρήνης». Ο Ζυγός, ζώδιο του Αέρα, είναι το ζώδιο της ισορροπίας, της δικαιοσύνης και των σχέσεων· η Σελήνη τού φέρνει την αλλαγή, την ταλάντευση, την ευαισθησία. Μαζί, δίνουν στην κάρτα αυτή την ειρήνη που εξαρτάται από τη στιγμή — πραγματική, αλλά πάντα έτοιμη να γείρει προς τη μία από τις δύο πλευρές.

Συνδυασμοί με άλλες κάρτες

• Η Δικαιοσύνη — Μια απόφαση που πρέπει να παρθεί με δικαιοσύνη· να ζυγιστούν καλά οι δύο πλευρές πριν από την επιλογή.
• Οι Εραστές — Μια ερωτική επιλογή που αναβάλλεται: μοιρασμένος ανάμεσα σε δύο πρόσωπα ή δύο δρόμους.
• Η Ιέρεια — Η απάντηση βρίσκεται μέσα: να ακουστεί η διαίσθηση για να βγει κανείς από το αδιέξοδο.
• Ο Κρεμασμένος — Μια παρατεταμένη αναμονή, μια στάσιμη κατάσταση — που μπορεί όμως να φέρει μια νέα οπτική.
• Το Φεγγάρι — Σύγχυση και αμφιβολία στο διπλάσιο: δεν βλέπει κανείς, και αυτό που φαντάζεται τρομάζει περισσότερο από την αλήθεια.
• Άσος των Σπαθιών — Η διαύγεια που λύνει το αδιέξοδο: το μαντίλι πέφτει και η απόφαση γίνεται προφανής.
• Τέσσερα των Σπαθιών — Μια αναγκαία παύση πριν από την απόφαση· απόσυρση για σκέψη.
• Οκτώ των Σπαθιών — Η αίσθηση ότι είναι κανείς παγιδευμένος στην ίδια του την αναποφασιστικότητα· τα δεσμά είναι περισσότερο νοητικά παρά πραγματικά.
• Δύο των Κυπέλλων — Μια πιθανή συμφιλίωση, αν και οι δύο χαμηλώσουν τις άμυνές τους.
• Δύο των Ράβδων — Δύο επιλογές για το μέλλον: πρέπει να διαλέξει κανείς τον δρόμο πριν ξεκινήσει.
• Δύο των Πεντάκλων — Ισορροπία ανάμεσα σε δύο υποχρεώσεις ή δύο έξοδα, χωρίς να αποφασίζεται ποιο θα αφεθεί.