Ποντίκια: η σημασία της κάρτας 23 του Λενορμάν

Η κάρτα με μια ματιά

Η εικόνα της κάρτας

Στο Λενορμάν Sol da Alma, τα Ποντίκια βρίσκονται μέσα σε ένα παλιό κελάρι, με τοίχους από γαλαζωπές, ξεφλουδισμένες σανίδες. Από το παράθυρο στα αριστερά μπαίνει ένα χρυσαφένιο φως που φωτίζει ένα περβάζι με γλάστρες· από τον τοίχο κρέμονται ένα δεμάτι ξερά στάχυα και ένα σακούλι από λινάτσα. Στο πάτωμα, στα δεξιά, ένα σακί με σιτάρι, ανοιχτό και αναποδογυρισμένο, έχει σκορπίσει το περιεχόμενό του στο σανίδωμα, και δίπλα σε ένα πήλινο δοχείο υπάρχει κι εκεί χυμένο σιτάρι. Πέντε γκρίζα ποντίκια, με ρόδινα αυτιά, τριγυρνούν ανάμεσα στους σπόρους: ένα από αυτά, σε πρώτο πλάνο, στέκεται όρθιο στα πίσω του πόδια και κοιτάζει γύρω του. Η σκηνή είναι ήρεμη, σχεδόν όμορφη — και αυτό ακριβώς την κάνει εύστοχη: η ζημιά γίνεται σιωπηλά, μέρα μεσημέρι, σε ένα μέρος που κανείς δεν υποψιάζεται.

Στη Χαρακτική Λενορμάν, η εικόνα είναι πιο απλή και πιο παλιά στο ύφος: τρία γκρίζα ποντίκια, ζωγραφισμένα όπως σε μια ακουαρέλα φυσικής ιστορίας, είναι κουλουριασμένα σε ένα έδαφος με αραιό χορτάρι και πατημένο χώμα, με χαμηλούς λόφους στο βάθος και έναν συννεφιασμένο ουρανό. Δεν υπάρχει ούτε σακί ούτε κελάρι — μόνο τα ζώα, με τη μουσούδα στραμμένη αριστερά, έτοιμα να το σκάσουν. Είναι η κλασική εικόνα του Λενορμάν: τα ποντίκια, και τίποτε άλλο, γιατί αυτό που ροκανίζουν είναι πάντα η κάρτα που πέφτει δίπλα τους.

Ο συμβολισμός, λεπτομέρεια προς λεπτομέρεια

Τα ποντίκια

Η ψιλή και αδιάκοπη φθορά. Ένα ποντίκι μόνο του τρώει λίγο· πολλά, με τον καιρό, αδειάζουν ένα κελάρι. Η κάρτα μιλά για το αθροιστικό αποτέλεσμα των μικρών απωλειών.

Ο αριθμός των ποντικιών

Τρία στη Χαρακτική, πέντε στη ζωγραφική του Sol da Alma: ποτέ δεν είναι ένα μόνο. Το πρόβλημα των Ποντικιών είναι ότι πολλαπλασιάζεται όταν δεν του βάζει κανείς φρένο.

Το αναποδογυρισμένο σακί και το σκορπισμένο σιτάρι

Αυτό που είχε φυλάξει κανείς και το χάνει — χρήματα, ενέργεια, χρόνος, εμπιστοσύνη. Το σακί είναι ακόμη μισογεμάτο: η απώλεια είναι πραγματική, αλλά τα υπόλοιπα μπορούν ακόμη να σωθούν.

Το κελάρι

Στη ζωγραφική του Sol da Alma, ο τόπος των αποθεμάτων. Τα Ποντίκια χτυπούν ό,τι έχει βάλει κανείς στην άκρη για αργότερα, και το κάνουν μακριά από τα μάτια.

Το φως του παραθύρου

Όλα σε κοινή θέα, και κανείς δεν βλέπει. Είναι η φθορά που συμβαίνει μέσα στην καθημερινή ρουτίνα, χωρίς τίποτα το δραματικό που να τραβά την προσοχή.

Το όρθιο ποντίκι

Σε επιφυλακή και ανήσυχο. Είναι και η εικόνα της έγνοιας, του μυαλού που δεν σταματά να ροκανίζει το ίδιο θέμα.

Το επτά σπαθί

Τα σπαθιά είναι η σειρά της Φωτιάς, της θέλησης και της ενέργειας που ξοδεύεται στην πράξη· το Επτά είναι ό,τι κάνει κανείς μόνος, χωρίς στήριγμα. Μαζί, περιγράφουν καλά τα Ποντίκια: η ενέργεια που καταναλώνεται, μέρα με τη μέρα, χωρίς κανέναν να την αναπληρώνει.

Η ιστορία των Ποντικιών

Το Λενορμάν γεννήθηκε από ένα επιτραπέζιο παιχνίδι που δημοσίευσε γύρω στο 1799 στη Νυρεμβέργη ο Johann Kaspar Hechtel, το «Das Spiel der Hoffnung» — το Παιχνίδι της Ελπίδας. Ήταν τριάντα έξι εικονογραφημένες κάρτες, η καθεμία με ένα τραπουλόχαρτο σε μικρογραφία σε μια γωνία, που απλώνονταν στο τραπέζι σαν ταμπλό. Τα Ποντίκια βρίσκονταν ήδη εκεί, και από τότε διατηρούν τη θέση 23 και το επτά σπαθί.

Το όνομα «Lenormand» εμφανίστηκε μόνο μετά το 1843, όταν Γερμανοί εκδότες εκμεταλλεύτηκαν τη φήμη της Marie Anne Lenormand, της πιο ξακουστής Παριζιάνας χαρτομάντισσας της εποχής της, για να πουλήσουν αυτές τις κάρτες — χωρίς να υπάρχει απόδειξη ότι τις χρησιμοποιούσε. Στην Πορτογαλία και στη Βραζιλία έμεινε το λαϊκό όνομα «Baralho Cigano» (Τσιγγάνικη Τράπουλα), που δεν αντιστοιχεί σε καμία ιστορική τσιγγάνικη καταγωγή.

Σε μια Ευρώπη με σιταποθήκες και κελάρια, τα ποντίκια ήταν ένας χειροπιαστός εχθρός: έτρωγαν το σιτάρι, χαλούσαν το αλεύρι, ροκάνιζαν τα φυλαγμένα ρούχα. Δεν είναι παράξενο που η κάρτα έμεινε, στην ανάγνωση, ως η εικόνα κάθε αργής απώλειας και κάθε μικροκλοπής.

Η σημασία των Ποντικιών

Τα Ποντίκια είναι η φθορά: ό,τι λιγοστεύει, ό,τι χαλά, ό,τι χάνεται κομματάκι κομματάκι. Μπορεί να είναι υλικά πράγματα — χρήματα που φεύγουν, αντικείμενα που χάνονται ή που τα παίρνει κάποιος, ένα σπίτι που ρημάζει — ή πράγματα εσωτερικά: η κούραση, το στρες, το άγχος, η έγνοια που δεν αφήνει να ησυχάσει κανείς. Σε κάθε περίπτωση, η ιδέα είναι η ίδια: κάτι ξοδεύεται πιο γρήγορα από όσο αναπληρώνεται.

Κατά την παράδοση, η κάρτα μιλά επίσης για κλοπή και για απώλεια: μια κλεψιά, κάτι που παράπεσε, κάποιον που επωφελείται χωρίς να το καταλαβαίνει κανείς. Δεν είναι απαραίτητα έγκλημα· πολλές φορές είναι απλώς μια συνήθεια, ένα έξοδο, μια σχέση ή μια δουλειά που καταναλώνει περισσότερα από όσα δίνει.

Το καλό νέο των Ποντικιών είναι ότι η ζημιά είναι σταδιακή. Κάτι που χάνεται λίγο λίγο μπορεί και να σταματήσει λίγο λίγο. Η κάρτα είναι μια πρόσκληση να εντοπίσετε τι είναι αυτό που ροκανίζει, και να κλείσετε την πόρτα του κελαριού. Και, καθώς τα Ποντίκια λιγοστεύουν ό,τι αγγίζουν, λιγοστεύουν και τις βαριές κάρτες: δίπλα στον Σταυρό ή στα Σύννεφα, μπορεί να λένε ότι ένα βάρος ή μια σύγχυση φθείρονται και χάνουν τη δύναμή τους.

Τα Ποντίκια στην αγάπη

Στην αγάπη, τα Ποντίκια μιλούν για τη φθορά της σχέσης: μικροί εκνευρισμοί που μαζεύονται, η ρουτίνα που τρώει τον ενθουσιασμό, η ζήλια ή η δυσπιστία που ροκανίζει από μέσα, κουβέντες που μένουν να γίνουν. Δεν αναγγέλλουν μια ξαφνική ρήξη — αναγγέλλουν την κούραση που, αν κανείς δεν κάνει τίποτα, μπορεί να την προετοιμάσει.

Για όποιον είναι μόνος, μπορεί να δείχνουν το άγχος εκείνου που περιμένει, τις προσδοκίες που σιγά σιγά χάνονται, ή ένα ενδιαφέρον που μειώνεται πριν προλάβει να γίνει κάτι. Δίπλα στην Καρδιά, είναι η στοργή που ξοδεύεται ή η καρδιά σφιγμένη από την έγνοια· δίπλα στην Αλεπού, κάποιος που δεν είναι ειλικρινής· δίπλα στο Δαχτυλίδι, μια δέσμευση που διαλύεται σιγά σιγά. Η κάρτα ζητά προσοχή σε ό,τι αφήνατε για αργότερα.

Τα Ποντίκια στη δουλειά και στα χρήματα

Στη δουλειά, τα Ποντίκια μιλούν για στρες, για υπερβολικό φόρτο, για ένα κλίμα που φθείρει, για έργα που χάνουν δύναμη ή κονδύλια. Μπορεί επίσης να δείχνουν μικρές διαρροές: πληροφορίες που βγαίνουν προς τα έξω, υλικό που εξαφανίζεται, κάποιον που εκμεταλλεύεται τη δουλειά των άλλων. Σε ερωτήσεις για μια επιχείρηση, προειδοποιούν για περιθώρια κέρδους που στενεύουν και για κόστη που κανείς δεν ελέγχει.

Στα χρήματα, είναι από τις πιο σαφείς κάρτες της τράπουλας: τα χρήματα φεύγουν. Όχι από ένα μεγάλο έξοδο, αλλά από πολλά μικρά — ξεχασμένες συνδρομές, ψιλοαγορές, χρέη που μεγαλώνουν αργά. Με τα Ψάρια, είναι οικονομική απώλεια· με το Σπίτι, έξοδα για το σπίτι· με την Αλεπού, προσοχή στις απάτες και σε όποιον χρεώνει παραπάνω. Η συμβουλή είναι να κάνετε λογαριασμούς και να κλείσετε τις διαρροές.

Τα Ποντίκια στην υγεία και στην ευεξία

Στις ερωτήσεις ευεξίας, τα Ποντίκια μιλούν για κούραση, για νεύρα, για νύχτες με κακό ύπνο και για ενέργεια που εξαντλείται. Ζητούν ξεκούραση, πιο αργό ρυθμό και προσοχή στα μικρά σημάδια πριν μαζευτούν. Όπως κάθε κάρτα του Λενορμάν, δίνουν τάσεις και στάσεις, και δεν υποκαθιστούν καμία ιατρική επίσκεψη ούτε καμία φροντίδα υγείας.

Τα Ποντίκια ως πρόσωπο

Όταν περιγράφουν κάποιον, τα Ποντίκια είναι ένας άνθρωπος αγχώδης, ανήσυχος, που στενοχωριέται για το καθετί — ή κάποιος που φθείρει τους άλλους, που ζητά πολλά και δίνει λίγα. Σε πιο σκληρές αναγνώσεις, μπορεί να δείχνουν εκείνον που επωφελείται στα κρυφά. Δίπλα στον Άντρα ή στη Γυναίκα, λένε κυρίως ότι αυτό το πρόσωπο είναι κουρασμένο, υπό πίεση ή ότι χάνει κάτι.

Τα Ποντίκια ως συμβουλή

Ως συμβουλή, τα Ποντίκια λένε: πηγαίνετε να δείτε πού βρίσκεται η τρύπα. Ξανακοιτάξτε τους λογαριασμούς, τις συνήθειες, τις σχέσεις που ξοδεύουν περισσότερα από όσα δίνουν. Ξεκουραστείτε πριν εξαντληθείτε. Και μην αφήνετε για αύριο το μικρό πρόβλημα του σήμερα — έτσι παύει να είναι μικρό.

Ο χρόνος των Ποντικιών

Τα Ποντίκια δεν ορίζουν μια ημερομηνία: ορίζουν μια διαδικασία. Αυτό που αναγγέλλουν συμβαίνει αργά και συσσωρεύεται, μερικές φορές επί εβδομάδες ή μήνες, ώσπου να γίνει ορατό. Δίπλα σε γρήγορες κάρτες, όπως ο Καβαλάρης ή το Δρεπάνι, η απώλεια μπορεί να έρθει ξαφνικά· δίπλα στο Βουνό ή στην Άγκυρα, είναι μια φθορά που σέρνεται και που καλό είναι να τη σταματήσετε νωρίς.

Στο Μεγάλο Ταμπλό: ο οίκος 23

Στο Μεγάλο Ταμπλό — οι τριάντα έξι κάρτες απλωμένες στο τραπέζι —, ο οίκος 23 είναι ο οίκος των Ποντικιών. Η κάρτα που θα πέσει εκεί δείχνει τι φθείρεται ή χάνεται, ή τι προκαλεί την έγνοια εκείνου που ρωτά. Και τα ίδια τα Ποντίκια, όπου κι αν πέσουν, φέρνουν φθορά στο θέμα εκείνου του οίκου: στον οίκο του Σπιτιού, στη ζωή του σπιτιού· στον οίκο της Καρδιάς, στη στοργή.

Συνδυασμοί με άλλες κάρτες

• Ψάρια — Απώλεια χρημάτων, έξοδα που στραγγίζουν τα αποθέματα, ένας προϋπολογισμός που δεν βγάζει τον μήνα.
• Καρδιά — Μια στοργή που ξοδεύεται, ή η καρδιά σφιγμένη από έγνοια και άγχος.
• Σπίτι — Ένα σπίτι που χρειάζεται επισκευές, έξοδα του νοικοκυριού, ένα κουρασμένο οικογενειακό κλίμα.
• Αλεπού — Κλοπή, απάτη, κάποιος που επωφελείται στα κρυφά.
• Δαχτυλίδι — Μια δέσμευση που διαλύεται σιγά σιγά, ή ένα συμβόλαιο που φέρνει ζημιά.
• Άγκυρα — Φθορά στη δουλειά, κούραση από μια βαριά επαγγελματική ρουτίνα.
• Σύννεφα — Μπερδεμένες έγνοιες, άγχος χωρίς σαφή αιτία, νύχτες με το κεφάλι γεμάτο.
• Σταυρός — Ένα βάρος που φθείρεται και χάνει τη δύναμή του — ή ένας πόνος που ροκανίζει από μέσα, ανάλογα με την ερώτηση.
• Κλειδί — Ένα χαμένο κλειδί, μια λύση που ξεφεύγει· ή η λύση για να σταματήσει η απώλεια.
• Γράμμα — Ένα έγγραφο που παράπεσε, χαρτιά που λείπουν, ένα μήνυμα που δεν φτάνει.
• Πουλιά — Αγχωμένες κουβέντες, κουτσομπολιά που φθείρουν, νεύρα τεντωμένα.
• Ήλιος — Η φθορά χάνει τη δύναμή της: το πρόβλημα μικραίνει και η ενέργεια επιστρέφει.