Κήπος: η σημασία της κάρτας 20 του Λενορμάν

Η κάρτα με μια ματιά

Η εικόνα της κάρτας

Στο Λενορμάν Sol da Alma, ο Κήπος είναι ένα μεγάλο δημόσιο πάρκο το απόγευμα, προς το δειλινό. Ένα φουντωτό δέντρο, με πράσινα φύλλα και μερικά ήδη πορτοκαλιά, πλαισιώνει τη σκηνή από τα αριστερά. Ένας φαρδύς, ανοιχτόχρωμος δρόμος στρίβει ανάμεσα σε παρτέρια γεμάτα λουλούδια — ροζ, κόκκινα, μοβ, πορτοκαλιά — και κυπαρίσσια κλαδεμένα σε κώνο. Στη μέση, ένα σιντριβάνι σε μια στρογγυλή δεξαμενή· πιο πίσω, μια κρήνη με πολλές λεκάνες και ένα μικρό άγαλμα στην κορυφή και, στα δεξιά, μια υδρία πάνω σε ένα βάθρο. Τέσσερις άνθρωποι περπατούν μαζί, με την πλάτη γυρισμένη, πάνω στον δρόμο· ένας άλλος βρίσκεται κοντά στο σιντριβάνι. Στο βάθος, γαλαζωποί λόφοι, ένας χαμηλός ήλιος και ένα ουράνιο τόξο που διασχίζει τον ουρανό. Στη γωνία, ο αριθμός 20 και το οκτώ μπαστούνι.

Στη Χαρακτική Λενορμάν, ο Κήπος είναι ένας τυπικός κήπος, με τον τρόπο των παλιών ευρωπαϊκών πάρκων: ένας ίσιος δρόμος από χαλίκι ανάμεσα σε ψηλούς, κλαδεμένους φράχτες από πυξάρι, που οδηγεί σε ένα μικρό στρογγυλό περίπτερο με λευκές κολόνες, με τρούλο από κόκκινο κεραμίδι και μια απόληξη στην κορυφή. Γύρω, χλοοτάπητες, άλλοι φράχτες και δέντρα με πλατιά φυλλωσιά, κάτω από έναν φωτεινό ουρανό. Δεν υπάρχουν άνθρωποι. Οι δύο εικόνες συμπίπτουν στα ουσιώδη — ο σχεδιασμένος κήπος, με δρόμους και φράχτες, φτιαγμένος για περίπατο —· η Χαρακτική υπογραμμίζει την τάξη και τον τόπο της συνάντησης, το περίπτερο· το Sol da Alma βάζει εκεί τους ανθρώπους, τις κρήνες και τα λουλούδια, και δείχνει τον Κήπο ήδη γεμάτο κοινωνική ζωή.

Ο συμβολισμός, λεπτομέρεια προς λεπτομέρεια

Ο δημόσιος κήπος

Ο κοινός χώρος. Δεν ανήκει σε κανέναν ειδικά, και γι' αυτό ανήκει σε όλους: είναι η κοινωνία, το κοινό, η κοινότητα.

Οι άνθρωποι που κάνουν περίπατο

Στο Sol da Alma, η ομάδα που περπατά μαζί: οι φίλοι, η συναναστροφή, η συνάντηση. Ο Κήπος είναι πάντα μια κάρτα για περισσότερους από δύο ανθρώπους.

Ο φαρδύς δρόμος

Ο τόπος από όπου περνούν όλοι. Ό,τι βρίσκεται στον Κήπο βλέπει και το βλέπουν: είναι η έκθεση, η φήμη, η δημόσια εικόνα.

Οι κλαδεμένοι φράχτες

Η τάξη και οι κανόνες της κοινωνικής ζωής. Ο τυπικός κήπος είναι φύση εξημερωμένη: ο Κήπος μιλά επίσης για εθιμοτυπία, για συμβάσεις, για ό,τι αναμένεται δημόσια.

Το περίπτερο

Στη Χαρακτική Λενορμάν, το σημείο συνάντησης στο τέλος του δρόμου: ο τόπος όπου μαζεύονται οι άνθρωποι, η εκδήλωση, η αίθουσα των γιορτών.

Οι κρήνες

Στη ζωγραφική του Sol da Alma, το νερό που τρέχει και μοιράζεται. Θυμίζουν τις πλατείες και τους τόπους όπου οι άνθρωποι συναντιούνται από πάντα.

Τα ανθισμένα παρτέρια

Η αναψυχή, η ομορφιά, η ευχαρίστηση να είναι κανείς με τους άλλους. Ο Κήπος είναι και η κάρτα των γιορτών και του ελεύθερου χρόνου.

Το οκτώ μπαστούνι

Τα μπαστούνια είναι η πιο αυστηρή σειρά της χαρτομαντείας με κοινή τράπουλα. Θυμίζει ότι η δημόσια ζωή έχει το τίμημά της: κρίσεις, σχόλια, η έκθεση στο βλέμμα των άλλων.

Η ιστορία του Κήπου

Ο Κήπος ήταν ήδη η κάρτα 20 του «Das Spiel der Hoffnung», του Παιχνιδιού της Ελπίδας που δημοσίευσε ο Johann Kaspar Hechtel στη Νυρεμβέργη, γύρω στο 1799, με το οκτώ μπαστούνι στη γωνία. Ήταν ένα επιτραπέζιο παιχνίδι με τριάντα έξι κάρτες, που το διέτρεχε κανείς με ζάρια, και το τραπουλόχαρτο σε μικρογραφία που είχε η καθεμιά επέτρεπε να χρησιμοποιείται η τράπουλα και για τη μαντεία.

Μετά τον θάνατο της Marie Anne Lenormand, το 1843, οι εκδότες άρχισαν να πουλούν την τράπουλα με το όνομα της πιο ξακουστής χαρτομάντισσας του Παρισιού, χωρίς απόδειξη ότι τη χρησιμοποίησε η ίδια. Στην Πορτογαλία και στη Βραζιλία είναι το «Baralho Cigano» (Τσιγγάνικη Τράπουλα), ένα λαϊκό όνομα που δεν έχει ιστορική τσιγγάνικη καταγωγή.

Η εικόνα που διάλεξε η τράπουλα λέει πολλά για την εποχή: στα τέλη του 18ου αιώνα και στον 19ο αιώνα, οι κήποι και τα πάρκα που ήταν ανοιχτά για περίπατο ήταν η μεγάλη σκηνή της κοινωνικής ζωής των ευρωπαϊκών πόλεων — τόπος για να βλέπει κανείς και να τον βλέπουν. Το συνηθισμένο γερμανικό όνομα της κάρτας, «Der Park», δείχνει καθαρά για ποιον κήπο πρόκειται: τον δημόσιο χώρο, και όχι τον ιδιωτικό κήπο.

Η σημασία του Κήπου

Ο Κήπος είναι η κάρτα της κοινωνικής ζωής και του δημόσιου χώρου. Μιλά για συναντήσεις, για συσκέψεις, για γιορτές, για γάμους και εορτασμούς, για εκδηλώσεις, για συνέδρια, για εκθέσεις, για καθετί που φέρνει κοντά ανθρώπους. Σε ένα άπλωμα, λέει πολλές φορές ότι η υπόθεση θα έχει μάρτυρες, ότι θα συζητηθεί δημόσια, ή ότι η λύση περνά από το να βγείτε και να μιλήσετε με άλλους.

Είναι και η κάρτα των ομάδων και των δικτύων: σύλλογοι, λέσχες, κοινότητες, ομάδες εργασίας, κύκλοι φίλων, δίκτυα επαγγελματικών επαφών και, στη σημερινή ανάγνωση, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Και είναι η κάρτα της δημόσιας εικόνας — η φήμη, ο τρόπος που οι άλλοι βλέπουν εκείνον που ρωτά, η προβολή μιας δουλειάς.

Ο τόνος είναι γενικά θετικός: ο Κήπος ανοίγει, αερίζει και ενώνει. Έχει όμως και την ανάποδή του. Ό,τι βρίσκεται στον Κήπο είναι εκτεθειμένο — μπορεί να σχολιαστεί, να κριθεί, να αντιγραφεί. Δίπλα σε κάρτες όπως το Φίδι ή τα Πουλιά, θυμίζει ότι υπάρχουν κάποιοι που μιλούν· δίπλα στο Βιβλίο, ότι ένα μυστικό μπορεί να πάψει να είναι μυστικό. Και, επειδή είναι κάρτα πολλών ανθρώπων, είναι κάποτε απρόσωπη: πολλές επαφές, λίγη οικειότητα.

Ο Κήπος στην αγάπη

Στην αγάπη, ο Κήπος μιλά για τη σχέση μπροστά στους άλλους: να συστήσετε τον άλλον στους φίλους και στην οικογένεια, να βγαίνετε μαζί, να παραδεχτείτε τη σχέση δημόσια. Μπορεί επίσης να αναγγέλλει μια γιορτή, έναν εορτασμό, έναν γάμο ως κοινωνικό γεγονός. Σε μια διακριτική σχέση, λέει ότι έρχεται η στιγμή να γίνει ορατή — ή ότι ήδη σχολιάζεται.

Για όποιον είναι μόνος, είναι από τις πιο χρήσιμες κάρτες: η γνωριμία γίνεται έξω από το σπίτι, σε μια εκδήλωση, σε μια γιορτή, σε μια παρέα, μέσα από φίλους. Ζητά να βγαίνετε και να δέχεστε τις προσκλήσεις. Αυτό που θέλει προσοχή είναι η επιπολαιότητα: ο Κήπος έχει πολλούς ανθρώπους, και δεν πάνε μακριά όλες οι γνωριμίες. Δίπλα στην Καρδιά, είναι μια αγάπη που γεννιέται σε μια κοινωνική συνάντηση· δίπλα στο Δαχτυλίδι, μια τελετή· δίπλα στον Πύργο, κάποιος που πρέπει να βγει από την απομόνωσή του.

Ο Κήπος στη δουλειά και στα χρήματα

Στη δουλειά, ο Κήπος μιλά για επαφές, για δικτύωση, για εμπορικές εκθέσεις και επαγγελματικές εκδηλώσεις, για συσκέψεις, για παρουσιάσεις, για δουλειά με το κοινό. Ευνοεί όποιον εργάζεται στην επικοινωνία, στις εκδηλώσεις, στην εστίαση, στον τουρισμό, στο εμπόριο, στη διδασκαλία, στο θέαμα — και όλους όσοι εξαρτώνται από τη φήμη τους. Σε μια ερώτηση για ένα σχέδιο, λέει ότι είναι ώρα να το δείξετε· σε μια ερώτηση για μια δουλειά, ότι ο δρόμος περνά από τις επαφές.

Στα χρήματα, συνδέει τα έσοδα με την πελατεία και με την προβολή: περισσότερο κοινό, περισσότερη δουλειά. Μπορεί επίσης να δείχνει κοινωνικά έξοδα — γιορτές, εκδηλώσεις, εξόδους. Δίπλα στα Ψάρια, είναι μια επιχείρηση ανοιχτή στο κοινό ή μια εκδήλωση που φέρνει χρήματα· δίπλα στα Ποντίκια, έξοδα σε κοινωνικές περιστάσεις που μαζεύονται.

Ο Κήπος στην υγεία και στην ευεξία

Στις ερωτήσεις ευεξίας, ο Κήπος μιλά για τον καθαρό αέρα, για τη συναναστροφή, για τη δραστηριότητα σε ομάδα και για το πόσο σημαντικό είναι να μην απομονώνεται κανείς — να περπατά σε ένα πάρκο, να αθλείται με άλλους, να συμμετέχει σε μια κοινότητα. Μπορεί επίσης να αντιπροσωπεύει τους δημόσιους χώρους φροντίδας. Όπως πάντα στο Λενορμάν, η ανάγνωση δεν υποκαθιστά καμία ιατρική επίσκεψη ούτε καμία φροντίδα υγείας.

Ο Κήπος ως πρόσωπο

Ως πρόσωπο, ο Κήπος περιγράφει κάποιον κοινωνικό, εξωστρεφή, γνωστό, περιτριγυρισμένο από κόσμο — τον οικοδεσπότη, τον διοργανωτή, εκείνον που γνωρίζει τους πάντες. Μπορεί να είναι και ένα δημόσιο πρόσωπο, κάποιος που δουλεύει με το κοινό ή που ζει από την εικόνα του. Σε πολλές περιπτώσεις, ωστόσο, ο Κήπος δεν είναι ένα πρόσωπο, αλλά μια ομάδα: οι φίλοι, οι συνάδελφοι, η κοινότητα, «οι άλλοι» γενικά.

Ο Κήπος ως συμβουλή

Ως συμβουλή, ο Κήπος λέει: βγείτε έξω. Δεχτείτε την πρόσκληση, εμφανιστείτε, δείξτε αυτό που κάνετε, μιλήστε με τους ανθρώπους, αναζητήστε τη σωστή ομάδα. Η λύση μπορεί να βρίσκεται σε μια επαφή που δεν έχετε κάνει ακόμη. Και θυμίζει, ταυτόχρονα, ότι καθετί που λέγεται στον Κήπο ακούγεται — καλό είναι να φροντίζετε την εικόνα σας και να διαλέγετε τι εκθέτετε.

Ο χρόνος του Κήπου

Ο Κήπος δεν είναι κάρτα σταθερού χρόνου: ο χρόνος του είναι ο χρόνος μιας κανονισμένης συνάντησης — μια γιορτή, μια σύσκεψη, μια εκδήλωση, μια ημερομηνία όπου μαζεύονται οι άνθρωποι. Γενικά, μιλά για εβδομάδες. Δίπλα στον Καβαλάρη, η συνάντηση είναι σύντομη ή κοντινή· δίπλα στην Άγκυρα ή στον Πύργο, μιλά για μια δημόσια παρουσία που διατηρείται για πολύ καιρό.

Στο Μεγάλο Ταμπλό: ο οίκος 20

Στο Μεγάλο Ταμπλό — το άπλωμα των τριάντα έξι καρτών απλωμένων σε τέσσερις σειρές —, η εικοστή θέση είναι ο οίκος του Κήπου. Η κάρτα που θα πέσει εκεί λέει πώς είναι η κοινωνική ζωή εκείνου που ρωτά, τι συμβαίνει δημόσια ή πώς τον βλέπουν οι άλλοι. Και ο ίδιος ο Κήπος, όπου κι αν πέσει, φέρνει κόσμο και έκθεση στο θέμα εκείνου του οίκου: η υπόθεση παύει να είναι μόνο ιδιωτική.

Συνδυασμοί με άλλες κάρτες

• Σπίτι — Μια γιορτή στο σπίτι, μια οικογενειακή συγκέντρωση· το ιδιωτικό που ανοίγεται στους άλλους.
• Δαχτυλίδι — Μια τελετή, ένας γάμος, μια εκδήλωση δημόσιας δέσμευσης.
• Πουλιά — Ομαδικές κουβέντες, σχόλια, κουτσομπολιό· ένα συνέδριο ή μια δημόσια συζήτηση.
• Αστέρια — Δημοτικότητα, φήμη, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης· ένα μεγάλο κοινό.
• Σκύλος — Μια παρέα φίλων, ένας σύλλογος, ένα δίκτυο εμπιστοσύνης.
• Βιβλίο — Ένα μυστικό που γίνεται γνωστό· ή μια επιμόρφωση, ένα ομαδικό μάθημα.
• Ήλιος — Δημόσια επιτυχία, αναγνώριση, μια εκδήλωση που πηγαίνει πολύ καλά.
• Πύργος — Μια επίσημη εκδήλωση, ένας θεσμός ανοιχτός στο κοινό.
• Φίδι — Αντιζηλία ή ίντριγκα μέσα σε μια ομάδα· κάποιος που κακολογεί δημόσια.
• Σύννεφα — Μια φήμη που αμφισβητείται, διαδόσεις, σύγχυση μέσα σε μια ομάδα.
• Ψάρια — Μια επιχείρηση ανοιχτή στο κοινό· μια εκδήλωση που αφήνει κέρδος.
• Καρδιά — Μια αγάπη που γεννιέται σε μια κοινωνική συνάντηση· μια σχέση που γίνεται δημόσια.